Hàng hóa phi khuyến dụng (Demerit goods) là gì?
Hình minh họa. Nguồn: lacronicadesalamanca
Hàng hóa phi khuyến dụng (Demerit goods)
Định nghĩa
Hàng hóa phi khuyến dụng trong tiếng Anh là Demerit goods.
Nhiều nhà kinh tế cho rằng, cá nhân nói chung đôi khi khá thiển cận, không nhận thức được đầy đủ lợi ích hoặc tác hại của việc tiêu dùng một hàng hoá hay dịch vụ nào đó, ngay cả khi họ có đầy đủ thông tin. Nhiều người đều biết đội mũ bảo hiểm khi đi xe máy sẽ giảm bớt nguy cơ tử vong khi không may gặp tai nạn, nhưng không thiếu người vẫn tiếp tục lái xe đầu trần.
Những hàng hoá hay dịch vụ mà việc tiêu dùng chúng có lợi cho cá nhân và xã hội, những cá nhân không tự nguyện tiêu dùng, khiến chính phủ phải bắt buộc họ sử dụng gọi là hàng hoá khuyến dụng.
Trường hợp đối ngược với hàng hoá khuyến dụng được gọi là hàng hoá phi khuyển dụng. Do đó có thể đưa ra định nghĩa về hàng hóa phi khuyến dụng như sau:
Hàng hóa phi khuyến dụng là những hàng hoá hay dịch vụ mà việc tiêu dùng chúng có hại cho cá nhân và xã hội, những cá nhân lại không tự nguyện từ bỏ, khiến Chính phủ phải có biện pháp không khuyến khích hoặc ngăn cấm việc sử dụng những hàng hoá và dịch vụ đó.
Ví dụ, ở Việt Nam, rượu, thuốc lá là loại hàng hoá phi khuyến dụng mà Chính phủ hạn chế sử dụng; còn cờ bạc, ma tuý, vũ khí là những loại bị ngăn cấm.
Đặc điểm của hàng hóa phi khuyến dụng
(1) Hàng hóa phi khuyến dụng thường có hại, không lành mạnh cho người tiêu dùng cá nhân.
(2) Ngoài ra, hàng hóa phi khuyến dụng thường có ngoại ứng tiêu cực. (Chi phí áp dụng cho bên thứ ba).
*Ngoại ứng tiêu cực (Negative Externality) là những chi phí áp đặt lên một đối tượng thứ ba (ngoài người mua và bán trên thị trường), nhưng chi phí đó lại không được phản ánh trong giá cả thị trường.
Lưu ý:
Để giảm nhu cầu đối với hàng hóa phí khuyến dụng, Chính phủ có thể đánh thuế lên hàng hóa (thuế tiêu thụ đặc biệt) hoặc đưa ra các qui định về tiêu thụ, ví dụ như số tuổi tối thiểu hợp pháp để tiêu dùng hàng hóa là 18 tuổi.
(Tài liệu tham khảo: Economicshelp; Giáo trình Kinh tế công cộng, NXB Đại học Kinh tế Quốc dân)
Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2026 - Summer Summit
Thời gian: 11/06/2026
Địa điểm: L7 West Lake Hanoi by Lotte Hotels, Ballroom tầng 4, 683 Lạc Long Quân, Tây Hồ, Hà Nội
Vietnam Investment Forum 2026 - Summer Summit quy tụ đại diện cơ quan quản lý, lãnh đạo ngân hàng, công ty chứng khoán, quỹ đầu tư, giám đốc phân tích và các chuyên gia kinh tế độc lập, tập trung vào bức tranh vĩ mô, AI & Big Data và chiến lược tìm kiếm Alpha trong nửa cuối năm 2026.
Ba phiên thảo luận chính:
Phiên thảo luận 1: Vĩ mô 2026 - Việt Nam trước các cú sốc từ bên ngoài và cơ hội từ bên trong
Phiên thảo luận 2: AI & Big Data - Từ lợi thế ra quyết định đến thế hệ sản phẩm đầu tư mới
Phiên thảo luận 3: Cơ hội tìm kiếm Alpha trên thị trường chứng khoán và các kênh tài sản phổ biến
Tìm hiểu chương trình tại VIF 2026 Summer Summit.
Tham gia khảo sát "Dự báo của bạn về nửa cuối năm 2026" để có cơ hội nhận vé mời đặc biệt từ Ban Tổ chức.
