Hàng hóa phi khuyến dụng (Demerit goods) là gì?

Hàng hóa phi khuyến dụng (Demerit goods)

Định nghĩa

Hàng hóa phi khuyến dụng trong tiếng Anh là Demerit goods.

Nhiều nhà kinh tế cho rằng, cá nhân nói chung đôi khi khá thiển cận, không nhận thức được đầy đủ lợi ích hoặc tác hại của việc tiêu dùng một hàng hoá hay dịch vụ nào đó, ngay cả khi họ có đầy đủ thông tin. Nhiều người đều biết đội mũ bảo hiểm khi đi xe máy sẽ giảm bớt nguy cơ tử vong khi không may gặp tai nạn, nhưng không thiếu người vẫn tiếp tục lái xe đầu trần.

Những hàng hoá hay dịch vụ mà việc tiêu dùng chúng có lợi cho cá nhân và xã hội, những cá nhân không tự nguyện tiêu dùng, khiến chính phủ phải bắt buộc họ sử dụng gọi là hàng hoá khuyến dụng.

Trường hợp đối ngược với hàng hoá khuyến dụng được gọi là hàng hoá phi khuyển dụng. Do đó có thể đưa ra định nghĩa về hàng hóa phi khuyến dụng như sau:

Hàng hóa phi khuyến dụng là những hàng hoá hay dịch vụ mà việc tiêu dùng chúng có hại cho cá nhân và xã hội, những cá nhân lại không tự nguyện từ bỏ, khiến Chính phủ phải có biện pháp không khuyến khích hoặc ngăn cấm việc sử dụng những hàng hoá và dịch vụ đó.

Ví dụ, ở Việt Nam, rượu, thuốc lá là loại hàng hoá phi khuyến dụng mà Chính phủ hạn chế sử dụng; còn cờ bạc, ma tuý, vũ khí là những loại bị ngăn cấm.

Đặc điểm của hàng hóa phi khuyến dụng

(1) Hàng hóa phi khuyến dụng thường có hại, không lành mạnh cho người tiêu dùng cá nhân.

(2) Ngoài ra, hàng hóa phi khuyến dụng thường có ngoại ứng tiêu cực. (Chi phí áp dụng cho bên thứ ba).

*Ngoại ứng tiêu cực (Negative Externality) là những chi phí áp đặt lên một đối tượng thứ ba (ngoài người mua và bán trên thị trường), nhưng chi phí đó lại không được phản ánh trong giá cả thị trường.

Lưu ý:

Để giảm nhu cầu đối với hàng hóa phí khuyến dụng, Chính phủ có thể đánh thuế lên hàng hóa (thuế tiêu thụ đặc biệt) hoặc đưa ra các qui định về tiêu thụ, ví dụ như số tuổi tối thiểu hợp pháp để tiêu dùng hàng hóa là 18 tuổi.

(Tài liệu tham khảo: Economicshelp; Giáo trình Kinh tế công cộng, NXB Đại học Kinh tế Quốc dân)

Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 (Vietnam Investment Forum 2027)

Thời gian: Ngày 12/11/2026
Địa điểm: Shilla Monogram Hanoi Westlake, số 6 Hoàng Minh Thảo, Tây Hồ Tây, Hà Nội

Là sự kiện thường niên quy tụ các chuyên gia đầu ngành, Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 mang đến những góc nhìn chuyên sâu về triển vọng đầu tư và cơ hội trên thị trường năm 2027.

Trong khuôn khổ sự kiện, Ban tổ chức sẽ công bố Best Retail Brokers 2026 - Bảng xếp hạng công ty chứng khoán có dịch vụ bán lẻ tốt nhất thị trường Việt Nam.

Hãy tham gia đánh giá chất lượng dịch vụ công ty chứng khoán, góp phần phản ánh trải nghiệm thực tế của nhà đầu tư và có cơ hội nhận vé mời tham dự Diễn đàn.

Đánh giá chất lượng dịch vụ
công ty chứng khoán của bạn

Cùng cộng đồng đầu tư đón đầu xu hướng, cập nhật góc nhìn chuyên gia và khám phá cơ hội đầu tư năm 2027. Đăng ký ngay để nhận ưu đãi vé Early Bird, giảm hơn 30%!

Mua Vé Early Bird
Giảm Hơn 30%