Nguyên tắc phân bổ theo 'mức lãi thô' là gì? Đặc điểm

Nguyên tắc phân bổ theo "mức lãi thô"

Khái niệm

Nguyên tắc phân bổ theo "mức lãi thô" hay một số tài liệu ở nước ta gọi phạm trù này là Số dư đảm phí là một trong nguyên tắc chủ yếu khi phân bổ chi phí kinh doanh.

- Mức lãi thô đơn vị sản phẩm là đại lượng phản ánh sự chênh lệch giữa giá bán sản phẩm và chi phí kinh doanh biến đổi bình quân sản xuất và tiêu thụ một đơn vị sản phẩm đó. 

Mức lãi thô một thời kì tính toán của doanh nghiệp là đại lượng phản ánh sự chênh lệch giữa doanh thu và chi phí kinh doanh biến đổi ở thời kì tính toán đó. Theo đó, sẽ có:

Như thế, mức lãi thô là phạm trù hàm chứa mức lãi ròng và chi phí kinh doanh cố định.

- Theo nguyên tắc phân bổ theo "mức lãi thô", việc phân bổ chi phí kinh doanh chung được phân bổ theo một tỉ lệ nhất định với mức lãi thô.

Ví dụ

Chẳng hạn người ta có thể phân bổ chi phí kinh doanh cố định cho từng loại sản phẩm hay nhóm loại sản phẩm theo mức lãi thô tính được cho loại (nhóm loại) sản phẩm đó. Ví dụ ở bảng dưới đây, chi phí kinh doanh khấu hao tài sản cố định của tháng 12/2008 của doanh nghiệp X là 450.000.000 đồng. 

Nếu doanh nghiệp này tính chi phí kinh doanh đầy đủ, sẽ phải phân bổ chi phí kinh doanh khấu hao tài sản cố định. 

Giả sử doanh nghiệp X sản xuất và tiêu thụ 3 loại sản phẩm là A, B và C và đã xác định được mức lãi thô của sản phẩm A là 250.000.000 đồng, của sản phẩm B là 200.000.000 đồng và của sản phẩm C là 300.000.000 đồng sẽ có:

CPKD(KH A) = 450.000.000 × 250.000.000/750.000.000 = 150.000.000 đồng 

CPKD(KH B) = 450.000.000 × 200.000.000/750.000.000 = 120.000.000 đồng 

CPKD(KH C) = 450.000.000 × 300.000.000/750.000.000 = 180.000.000 đồng

Đặc điểm

Vì trong mức lãi thô có chi phí kinh doanh cố định mà chi phí kinh doanh cố định lại không có quan hệ tỉ lệ với kết quả nên áp dụng nguyên tắc này sẽ dẫn đến độ chính xác của các kết quả phân bổ không cao như nguyên tắc nhân quả. 

Người ta chỉ áp dụng nguyên tắc mức lãi thô để phân bổ chi phí kinh doanh chung nếu không áp dụng được nguyên tắc nhân quả.

Cần chú ý rằng phân bổ chi phí kinh doanh theo nguyên tắc này mang tính áp đặt nên tính thuyết phục không cao.

(Tài liệu tham khảo: Thiết kế các điểm chi phí trong doanh nghiệp, Trung tâm Đào tạo từ xa, Đại học Kinh tế Quốc dân)

Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 (Vietnam Investment Forum 2027)

Thời gian: Ngày 12/11/2026
Địa điểm: Shilla Monogram Hanoi Westlake, số 6 Hoàng Minh Thảo, Tây Hồ Tây, Hà Nội

Là sự kiện thường niên quy tụ các chuyên gia đầu ngành, Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 mang đến những góc nhìn chuyên sâu về triển vọng đầu tư và cơ hội trên thị trường năm 2027.

Trong khuôn khổ sự kiện, Ban tổ chức sẽ công bố Best Retail Brokers 2026 - Bảng xếp hạng công ty chứng khoán có dịch vụ bán lẻ tốt nhất thị trường Việt Nam.

Cùng cộng đồng đầu tư đón đầu xu hướng, cập nhật góc nhìn chuyên gia và khám phá cơ hội đầu tư năm 2027.

Bạn cũng sẽ có cơ hội nhận vé mời đặc biệt của BTC khi tham gia khảo sát về triển vọng kinh tế, thị trường tài chính và chiến lược phân bổ tài sản trong năm 2027.

Mua vé theo nhóm
giảm đến 30% Dự báo của bạn về
triển vọng kinh tế 2027
(Để có cơ hội nhận vé miễn phí)