Kĩ thuật quan sát (Observation procedures) trong thu thập bằng chứng kiểm toán là gì?

Kĩ thuật quan sát (tiếng Anh: Observation procedures) là phương pháp được sử dụng để đánh giá một thực trạng hay hoạt động của đơn vị được kiểm toán.

10-09-2019

Hình minh hoạ (Nguồn: uhyhn)

Kĩ thuật quan sát trong thu thập bằng chứng kiểm toán

Khái niệm

Kĩ thuật quan sát trong tiếng Anh được gọi là Observation procedures.

Kĩ thuật quan sát là một trong các kĩ thuật thường được sử dụng trong việc thu thập bằng chứng kiểm toán.

- Kĩ thuật quan sát là phương pháp được sử dụng để đánh giá một thực trạng hay hoạt động của đơn vị được kiểm toán.

Phương pháp này có thể hiểu một cách đơn giản là xem xét tận mắt các công việc. Ví dụ quan sát việc thực hiện thủ tục kiểm soát khi xuất hàng hóa ra khỏi doanh nghiệp.

- Bằng chứng kiểm toán là tất cả các tài liệu, thông tin xác thực mà các kiểm toán viên thu thập được liên quan đến cuộc kiểm toán và dựa trên các thông tin này kiểm toán viên hình thành nên ý kiến của mình. (Theo Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam số 500)

Bằng chứng kiểm toán có ý nghĩa quan trọng ảnh hưởng quyết định tới thành công của cuộc kiểm toán.

Đối với một số tổ chức kiểm toán như kiểm toán độc lập và kiểm toán Nhà nước, bằng chứng kiểm toán còn là cơ sở để giám sát chất lượng hoạt động của các kiểm toán viên trong thực hiện kiểm toán.

Yêu cầu về bằng chứng kiểm toán

Bằng chứng kiểm toán phải thỏa mãn hai yêu cầu cơ bản là sự đầy đủ và tính thích hợp

- Tính thích hợp (Hiệu lực)

Là khái niệm dùng để chỉ độ tin cậy hay chất lượng của bằng chứng kiểm toán yếu tố ảnh hưởng đến tính thích hợp hay tính hiệu lực của bằng chứng kiểm toán bao gồm:

Thứ nhất là loại hình hay dạng của bằng chứng

Thứ hai là hệ thống kiểm soát nội bộ

Thứ ba là nguồn gốc thu thập bằng chứng kiểm toán

Thứ tư là sự kết hợp các bằng chứng kiểm toán

- Đầy đủ

Đầy đủ là khái niệm chỉ số lượng hay qui mô cần thiết của bằng chứng kiểm toán để đưa ra ý kiến kết luận cho cuộc kiểm toán. Tính đầy đủ này liên quan trực tiếp đến kích cỡ mẫu và thời gian thực hiện.

Sự xét đoán số lượng bằng chứng cần thu thập căn cứ vào những yếu tố sau:

Tính hiệu lực của bằng chứng

Tính trọng yếu

Mức độ rủi ro

Ưu điểm và nhược điểm của kĩ thuật

- Ưu điểm: Kĩ thuật này rất hữu ích trong nhiều phần hành của cuộc kiểm toán; bằng chứng thu được tương đối tin cậy.

- Nhược điểm: Kĩ thuật này chỉ cung cấp bằng chứng mang tính thời điểm, thủ tục kiểm soát có thể được thực hiện tại thời điểm quan sát nhưng tại các thời điểm khác thì không chắc chắn được thực hiện.

Bằng chứng thu được từ kĩ thuật quan sát chưa thể hiện tính đầy đủ nên cần đi kèm với kĩ thuật khác.

(Tài liệu tham khảo: Qui trình kiểm toán báo cáo tài chính, Tổ hợp Công nghệ Giáo dục Topica)

Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 (Vietnam Investment Forum 2027)

Thời gian: Ngày 12/11/2026
Địa điểm: Shilla Monogram Hanoi Westlake, số 6 Hoàng Minh Thảo, Tây Hồ Tây, Hà Nội

Là sự kiện thường niên quy tụ các chuyên gia đầu ngành, Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 mang đến những góc nhìn chuyên sâu về triển vọng đầu tư và cơ hội trên thị trường năm 2027.

Trong khuôn khổ sự kiện, Ban tổ chức sẽ công bố Best Retail Brokers 2026 - Bảng xếp hạng công ty chứng khoán có dịch vụ bán lẻ tốt nhất thị trường Việt Nam.

Hãy tham gia đánh giá chất lượng dịch vụ công ty chứng khoán, góp phần phản ánh trải nghiệm thực tế của nhà đầu tư và có cơ hội nhận vé mời tham dự Diễn đàn.

Cùng cộng đồng đầu tư đón đầu xu hướng, cập nhật góc nhìn chuyên gia và khám phá cơ hội đầu tư năm 2027. Đăng ký ngay để nhận ưu đãi vé Early Bird, giảm hơn 30%!

Kĩ thuật phân tích (Analytical procedures) trong thu thập bằng chứng kiểm toán là gì?