Hiệu ứng ảo tưởng hoàn thành (Vicarious goal fulfillment) là gì?

Hiệu ứng ảo tưởng hoàn thành (tiếng Anh: Vicarious goal fulfillment) cho rằng chỉ cần nghĩ về việc hoàn thành mục tiêu hoặc nghe về việc một người nào đó hoàn thành mục tiêu là con người ta có cảm giác y như là mình đã hoàn thành xong mục tiêu rồi.

15-01-2020

10-01-2020

10-12-2019

02-12-2019

Hình minh họa. Nguồn: Pinterest

Hiệu ứng ảo tưởng hoàn thành (Vicarious goal fulfillment)

Định nghĩa

Hiệu ứng ảo tưởng hoàn thành trong tiếng Anh là Vicarious goal fulfillment hay Vicarious goal satiation.

Hiệu ứng ảo tưởng hoàn thành cho rằng chỉ cần nghĩ về việc hoàn thành mục tiêu hoặc nghe về việc một người nào đó hoàn thành mục tiêu là con người ta có cảm giác y như là mình đã hoàn thành xong mục tiêu rồi!

Nói đơn giản, ví dụ bạn cần phải giảm cân và nếu được hỗ trợ bằng hình ảnh rau củ quả trong hình ảnh thức ăn, bạn sẽ có cảm giác sướng và tự hào như thể mình đã ăn kiêng rồi.

Ảo tưởng tiết kiệm

Năm 2011, ba nhà tâm lí học Laran, Dalton và Andrade đã thực hiện một thí nghiệm vô cùng thú vị về hiệu ứng ảo tưởng hoàn thành. Họ phát hiện ra rằng: Việc thêm ý tưởng tiết kiệm vào slogan sẽ khiến khách hàng chi bạo hơn cho việc tiêu dùng.

Cụ thể, trong số các ứng viên tham gia thí nghiệm, những người đã tiếp xúc hay gợi nhớ về các slogan có yếu tố tiết kiệm tiền, khi đi mua sắm sẽ chi tận 184 USD, trong khi những người khác chỉ chi 94 USD.

Hiện tượng này xuất hiện là do ảnh hưởng của hiệu ứng ảo tưởng hoàn thành: Chỉ cần nghĩ tới nghĩ lui đến chuyện tiết kiệm tiền, người ta đã quá hài lòng với tinh thần tiết kiệm hiếm có của mình và tự thưởng bằng giỏ hàng đầy ụ.

Ứng dụng hiệu ứng ảo tưởng hoàn thành trong kinh doanh

Hiệu ứng ảo tưởng hoàn thành đã được ứng dụng trong các lĩnh vực phát triển nóng hiện nay như khóa học khởi nghiệp, diễn thuyết làm giàu, viết sách tự lực (self-help) rất nhiều:

Như đã phân tích ở trên, chỉ cần suy nghĩ về việc mình sẽ làm, người ta đã có cảm giác sung sướng không khác gì bản thân đã làm rồi.

Do đó, các sản phẩm vừa kể trên cung cấp cho khách hàng ảo giác ấy. Chỉ cần tham gia khóa học khởi nghiệp tưởng tượng bản thân khổ cực kinh doanh từ hai bàn tay trắng, con người ta đã có thể trải nghiệm hết mọi cung bậc cảm xúc mà lẽ ra họ phải làm thực sự mới có được.

(Tài liệu tham khảo: Hiệu ứng chim mồi, NXB Kinh tế TP. Hồ Chí Minh)

Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2026 - Summer Summit

Thời gian: 11/06/2026
Địa điểm: L7 West Lake Hanoi by Lotte Hotels, Ballroom tầng 4, 683 Lạc Long Quân, Tây Hồ, Hà Nội

Vietnam Investment Forum 2026 - Summer Summit quy tụ đại diện cơ quan quản lý, lãnh đạo ngân hàng, công ty chứng khoán, quỹ đầu tư, giám đốc phân tích và các chuyên gia kinh tế độc lập, tập trung vào bức tranh vĩ mô, AI & Big Data và chiến lược tìm kiếm Alpha trong nửa cuối năm 2026.

Ba phiên thảo luận chính:

Phiên thảo luận 1: Vĩ mô 2026 - Việt Nam trước các cú sốc từ bên ngoài và cơ hội từ bên trong
Phiên thảo luận 2: AI & Big Data - Từ lợi thế ra quyết định đến thế hệ sản phẩm đầu tư mới
Phiên thảo luận 3: Cơ hội tìm kiếm Alpha trên thị trường chứng khoán và các kênh tài sản phổ biến

Tìm hiểu chương trình tại VIF 2026 Summer Summit.

Tham gia khảo sát "Dự báo của bạn về nửa cuối năm 2026" để có cơ hội nhận vé mời đặc biệt từ Ban Tổ chức.