Hàng hóa công cộng có thể tắc nghẽn là gì?
Hình minh họa
Hàng hóa công cộng có thể tắc nghẽn
Định nghĩa
Hàng hóa công cộng có thể tắc nghẽn là những hàng hóa mà khi có thêm nhiều người cùng sử dụng chúng thì có thể gây ra sự ùn tắc hay tắc nghẽn khiến lợi ích của những người tiêu dùng trước đó bị giảm sút.
Hiểu về hàng hóa công cộng có thể tắc nghẽn
Nguồn: Giáo trình Kinh tế công cộng, NXB Đại học Kinh tế Quốc dân
- Chi phí biên để phục vụ cho người tiêu dùng tăng thêm sau một giới hạn nhất định này không còn bằng 0 nữa mà bắt đầu tăng dần, như được thể hiện trong hình 2-10. Điểm giới hạn đó được gọi là điểm tắc nghẽn.
- Trong hình 2-10, điểm N* là điểm tắc nghẽn. Ví dụ, hãy xét những con đường dẫn vào trung tâm thành phố trong giờ cao điểm. Nói chung, con đường này không có tính loại trừ, vì nếu muốn dùng các trạm thu phí để hạn chế bớt số người đi vào trung tâm từ tất cả các ngả đường thì rất tốn kém.
- Nhưng rõ ràng chúng có tính cạnh tranh vì càng có thêm nhiều người đi vào các tuyến đường đó càng làm tốc độ lưu thông giảm, tăng nguy cơ tai nạn, tăng mức tiêu hao nhiên liệu và ô nhiễm... Tất cả những điều đó đều làm giảm lợi ích của người đang tham gia giao thông.
-> Hàng hóa có thể tắc nghẽn có tính cạnh tranh nhưng không có tính loại trừ (hay có thể nói là việc loại trừ quá tốn kém)
- Hàng hóa công cộng có thể tắc nghẽn là những hàng hóa công cộng (HHCC) mà việc loại trừ rất tốn kém. Để loại trừ bớt việc tiêu dùng để tránh tình trạng tắc nghẽn, nhưng chi phí để thực hiện việc loại trừ lại quá lớn khiến Chính phủ phải chấp nhận cung cấp công cộng hàng hóa này.
- Gọi tất cả các chi phí liên quan đến việc điều hành một hệ thống giá cả để loại trừ việc tiêu dùng HHCC là chi phí giao dịch. Đó là toàn bộ những chi phí cần thiết để hoàn thành một giao dịch kinh tế, chẳng hạn để duy trì hệ thống trạm thu phí trên đường cao tốc.
- Khi chi phí giao dịch này là quá cao so với chi phí biên của việc cung cấp thì có thể sẽ hiệu quả hơn nếu Chính phủ cung cấp miễn phí các hàng hóa đó và trang trải bằng nguồn thu chung từ thuế.
(Tài liệu tham khảo: Giáo trình Kinh tế công cộng, NXB Đại học Kinh tế Quốc dân)
