Quyền chọn bán (Put Option) là gì?

Hình minh họa (Nguồn: cdn.wallstreetmojo.com)

Quyền chọn bán (Put Option)

Khái niệm

Quyền chọn bán trong tiếng Anh là Put Option.

Quyền chọn bán được định nghĩa như sau: một quyền chọn bán cho người mua sở hữu quyền được bán tài sản cơ sở tại một giá cố định cho người bán quyền chọn bán. Đổi lại, người mua quyền phải trả cho người bán một khoản phí. Người bán quyền có nghĩa vụ phải trả cho người bán một khoản phí. Người bán quyền có nghĩa vụ phải mua tài sản khi người mua thực hiện quyền (nghĩa là bán tài sản).

Khái niệm liên quan

Người mua quyền chọn bán (Put buyer): có quyền (những không phải nghĩa vụ) được bán tài sản cơ sở cho người bán quyền chọn tại một mức giá thực hiện xác định (Y). Đổi lại, người mua quyền chọn bán phải trả một khoản phí (P) cho người bán quyền.

Hình 1: Lời lỗ của người mua quyền chọn bán

Thị giá tài sản cơ sở càng thấp thì lợi nhuận của người mua quyền càng cao. Ví dụ: nếu giá cổ phiếu MSFT rớt xuống còn S = 23 USD/cổ phiếu, người mua quyền có thể mua cổ phiếu ngoài thị trường tại giá 23 USD/cổ phiếu và bán lại cho người bán quyền tại giá thực hiện X = 25 USD/cổ phiếu.

Sau khi trừ đi phí phải trả, lợi nhuận của người mua quyền chọn bán là: 25 - 0,37 - 23 = 1,63 USD/cổ phiếu. Nếu giá cổ phiếu tăng, người mua quyền có khả năng bị lỗ. Nếu giá cổ phiếu tăng cao hơn giá thực hiện (S > X) thì người mua quyền sẽ không thực hiện quyền chọn. Kết quả là họ sẽ chịu một khoản lỗ tối đa là bằng khoản phí (P) mà họ đã trả khi mua quyền chọn bán.

Người bán quyền chọn bán (Put writer): người bán hay người viết quyền chọn bán nhận được một khoản phí để đổi lại phải sẵn sàng mua tài sản cơ sở ở mức giá thực hiện nếu người mua quyền thực hiện quyền.

Hình 2 : Lời lỗ của người bán quyền chọn bán

Khi giá cổ phiếu tăng, người viết quyền chọn bán có khả năng có lời. nếu giá cổ phiếu tăng cao hơn giá thực hiện X thì người mua quyền chọn bán sẽ không thực hiện quyền. Khi đó, lợi nhuận của người viết quyền chọn bán tối đa là khoản chi phí (P = 0,37 USD).

Khi giá cổ phiếu giảm, người viết quyền chọn bán có khả năng lỗ lớn. Nếu giá cổ phiếu cơ sở giảm thấp hơn giá thực hiện (S < X), người mua sẽ thực hiện quyền, buộc người bán phải mua cổ phiếu tại giá thực hiện (X = 25 USD) trong khi thị giá của cổ phiếu chỉ là S (S = 23 USD). Giá cổ phiếu càng thấp thì người bán quyền chọn bán càng lỗ.

Lưu ý: người sở hữu quyền chọn có 3 cách để tất toán: Một là nếu xét thấy việc thực hiện quyền chẳng bao giờ mang lại lợi nhuận (out of the money) thì có thể để quyền đáo hạn mà không được thực hiện. 

Hai là nếu điều kiện thuận lợi hay nói cách khác là quyền chọn có lợi nhuận nếu thực hiện (in the money) thì người đó có thể làm ngược lại nghĩa là bán quyền chọn trên cùng tài sản cơ sở, cùng giá thực hiện vào ngày đáo hạn. Ba là thực hiện quyền theo các điều khoản của hợp đồng nếu điều kiện thuận lợi.

(Tài liệu tham khảo: Giáo trình Thị trường tài chính và các định chế tài chính, NXB Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh)

Bảng xếp hạng Dịch vụ bán lẻ tốt nhất thị trường chứng khoán Việt Nam

VietnamBiz chính thức khởi động Best Retail Brokers 2026 - bảng xếp hạng thường niên nhằm ghi nhận và đánh giá chất lượng dịch vụ dành cho nhà đầu tư cá nhân tại các công ty chứng khoán Việt Nam.

Với hệ thống tiêu chí đánh giá đa chiều, Best Retail Brokers 2026 hướng tới cung cấp một góc nhìn toàn diện về chất lượng dịch vụ bán lẻ, đồng thời ghi nhận những công ty chứng khoán đang tạo ra trải nghiệm tốt nhất cho nhà đầu tư.

Tìm hiểu Best Retail Brokers 2026: https://vietnamrankings.vn

Ban Tổ chức rất mong nhận được tiếng nói của các nhà đầu tư qua khảo sát "Đánh giá chất lượng dịch vụ công ty chứng khoán của bạn".

Tham gia ngay để có cơ hội nhận được vé mời tham dự Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 diễn ra vào ngày 12/11/2026!

Đánh giá chất lượng dịch vụ
công ty chứng khoán của bạn