Phương pháp kiểm định trị số P (P-test) là gì? Giá trị p-value
Hình minh họa. Nguồn: Thegreatcoursesplus.com
Phương pháp kiểm định trị số P
Khái niệm
Phương pháp kiểm định trị số P trong tiếng Anh là P-test.
Phương pháp kiểm định trị số P là một phương pháp thống kê kiểm tra tính hợp lệ của giả thuyết không.
Mục tiêu của phương pháp kiểm định trị số P là bác bỏ giả thuyết không (null hypothesis) bằng cách kiểm tra trong thực tế.
Kiểm định trị số P cung cấp bằng chứng để bác bỏ hoặc không thể bác bỏ (hay không kết luận được) một kết luận được chấp nhận rộng rãi.
Đặc điểm Phương pháp kiểm định trị số P
Phương pháp kiểm định trị số P tính toán giá trị p-value cho phép nhà nghiên cứu xác định độ tin cậy của giả thuyết không.
Giá trị p-value được so sánh với mức ý nghĩa thống kê (α), mà nhà nghiên cứu đã chọn để đánh giá tính ngẫu nhiên của kết quả.
Thống kê kiểm định trị số P thường theo phân phối chuẩn khi cỡ mẫu sử dụng càng lớn.
Các nhà nghiên cứu thường sẽ chọn mức α bé hơn hoặc bằng 5%, hay độ tin cậy 95% hoặc hơn.
Nói cách khác, giá trị p-value nhỏ hơn α = 5% có nghĩa là có hơn 95% khả năng kết quả của kiểm định giả thuyết là không phải do ngẫu nhiên mà có, do đó làm kết quả đáng tin cậy hơn, cho phép nhà nghiên cứu bác bỏ giả thuyết không.
Giá trị p-value
Khi tiến hành kiểm tra giả thuyết để xác nhận độ chính xác của một kết luận, nhà nghiên cứu đưa ra hai giả thuyết - giả thuyết không (H0) và giả thuyết thay thế (H1).
Khi nhà nghiên cứu sử dụng phương pháp kiểm định trị số P, họ luôn muốn bác bỏ giả thuyết không.
Hình minh họa. Nguồn: Saylordotorg.github.io
- Giá trị p-value càng nhỏ (p-value < α) thì giả thuyết không càng nên bị bác bỏ và giả thuyết thay thế càng đáng tin cậy.
- Giá trị p-value càng lớn (p-value> α) thì cơ sở để bác bỏ giả thuyết không càng yếu và kiểm định không có kết luận.
Một điểm khác cần lưu ý là nếu kiểm định trị số P không từ chối giả thuyết không thì kiểm định được gọi là không có kết luận chứ nó không có nghĩa là chấp nhận giả thuyết không.
Nếu giá trị p-value bác bỏ giả thuyết không thì giả thuyết thay thế được chấp nhận.
Kiểm định Z và Kiểm định T
Kiểm định Z là một phương pháp kiểm định thống kê phổ biến kiểm tra ý nghĩa thống kê của giá trị trung bình mẫu so với giá trị trung bình giả định của tổng thể biết trước độ lệch chuẩn của tổng thể (thường rất khó xác định).
Kiểm định T là một một phương pháp kiểm định thống kê thực tế hơn kiểm định Z ở chỗ nó chỉ yêu cầu biết trước độ lệch chuẩn của mẫu.
(Theo Investopedia)
Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 (Vietnam Investment Forum 2027)
Thời gian: Ngày 12/11/2026
Địa điểm: Shilla Monogram Hanoi Westlake, số 6 Hoàng Minh Thảo, Tây Hồ Tây, Hà Nội
Là sự kiện thường niên quy tụ các chuyên gia đầu ngành, Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 mang đến những góc nhìn chuyên sâu về triển vọng đầu tư và cơ hội trên thị trường năm 2027.
Trong khuôn khổ sự kiện, Ban tổ chức sẽ công bố Best Retail Brokers 2026 - Bảng xếp hạng công ty chứng khoán có dịch vụ bán lẻ tốt nhất thị trường Việt Nam.
Cùng cộng đồng đầu tư đón đầu xu hướng, cập nhật góc nhìn chuyên gia và khám phá cơ hội đầu tư năm 2027.
Bạn cũng sẽ có cơ hội nhận vé mời đặc biệt của BTC khi tham gia khảo sát về triển vọng kinh tế, thị trường tài chính và chiến lược phân bổ tài sản trong năm 2027.
TRỰC TIẾP
