Chỉ số Theil (Theil index) là gì? Công thức tính

Hình minh họa (Nguồn: associationforgoodgov)

Chỉ số Theil

Khái niệm

Chỉ số Theil trong tiếng Anh gọi là: Theil index.

Chỉ số Theil là một thước đo về sự bất bình đẳng hay được nhắc đến do nhà kinh tế lượng người Hà Lan H. Theil (1924-2000) đưa ra. Chỉ số này được xây dựng bắt nguồn từ chỉ số Entropi tổng quát, một chỉ số cho phép đo lường bất bình đẳng thu nhập/tiêu dùng, được xác định bằng đẳng thức

Tham số a phản ánh trọng số được gắn cho khoảng cách về thu nhập giữa các nhóm khác nhau trong phân phối thu nhập và có thể nhận bất kì một giá trị nào. 

Khi a nhận giá trị thấp thì GE nhạy cảm hơn với những thay đổi ở đuôi trái của phân phối thu nhập. Khi a nhận giá trị cao thì GE nhạy cảm hơn với những thay đổi ở đuôi phải của phân phối thu nhập. 

Giá trị của thước đo GE chạy từ 0 đến vô cùng. Trong đó 0 thể hiện sự phân phối bình đẳng tuyệt đối và giá trị cao hơn của GE thể hiện mức độ bất bình đẳng lớn hơn. Theo qui tắc của l' Hopital, thước đo GE với tham số 0 và 1 trở thành hai thước đo của Theil về bất bình đẳng là chỉ số Theil L và chỉ số Theil T. 

Chỉ số Theil L được xác định theo công thức sau:

Và chỉ số Theil T được xác định theo công thức sau:

Chỉ số Theil L biến động từ 0 (bình đẳng tuyệt đối) đến vô cùng (bất bình đẳng tuyệt đối), chỉ số Theil T biến động từ 0 (bình đẳng tuyệt đối) đến Ln(N) (bất bình đẳng tuyệt đối). 

Tuy nhiên, trong thực tế, chỉ số Theil ít khi lớn hơn 1. Mặc dù đây là hai chỉ số cho phép đo lường bất bình đẳng trong phân phối thu nhập nhưng chỉ số Theil L được sử dụng phổ biến vì nó nhạy cảm hơn so với chỉ số Theil T đối với sự bất bình đẳng ở phần thấp trong đồ thị phân phối thu nhập.

Cũng giống như hệ số Gini, chỉ số Theil càng lớn thì sự bất bình đẳng trong phân phối thu nhập càng cao. Tuy nhiên, chỉ số Theil cho thấy rõ sự phân bố chi tiêu giữa người nghèo hơn so với hệ số Gini. Chính vì vậy, khi sử dụng chỉ số Theil có hai lợi thế là:

- Làm tăng trọng số của những người có thu nhập thấp;

- Cho phép phân tách sự bất bình đẳng chung thành bất bình đẳng trong từng nhóm nhỏ.

Nói một cách chính xác thì chỉ số Theil quốc gia là bình quân gia quyền của các chỉ số của các phân nhóm, với quyền số là tỉ trọng số người có trong mỗi phân nhóm trong tổng dân số. 

(Tài liệu tham khảo: Kinh tế công cộng, TS. Vũ Cương, PGS.TS. Phạm Văn Vận, NXB Đại học Kinh tế Quốc dân)

Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 (Vietnam Investment Forum 2027)

Thời gian: Ngày 12/11/2026
Địa điểm: Shilla Monogram Hanoi Westlake, số 6 Hoàng Minh Thảo, Tây Hồ Tây, Hà Nội

Là sự kiện thường niên quy tụ các chuyên gia đầu ngành, Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 mang đến những góc nhìn chuyên sâu về triển vọng đầu tư và cơ hội trên thị trường năm 2027.

Trong khuôn khổ sự kiện, Ban tổ chức sẽ công bố Best Retail Brokers 2026 - Bảng xếp hạng công ty chứng khoán có dịch vụ bán lẻ tốt nhất thị trường Việt Nam.

Hãy tham gia đánh giá chất lượng dịch vụ công ty chứng khoán, góp phần phản ánh trải nghiệm thực tế của nhà đầu tư và có cơ hội nhận vé mời tham dự Diễn đàn.

Đánh giá chất lượng dịch vụ
công ty chứng khoán của bạn

Cùng cộng đồng đầu tư đón đầu xu hướng, cập nhật góc nhìn chuyên gia và khám phá cơ hội đầu tư năm 2027. Đăng ký ngay để nhận ưu đãi vé Early Bird, giảm hơn 30%!

Mua Vé Early Bird
Giảm Hơn 30%