Tỉ số Sortino (Sortino Ratio) là gì? Công thức và ví dụ

Hình minh họa. Nguồn: stockbook

Tỉ số Sortino

Khái niệm

Tỉ số Sortino trong tiếng Anh là Sortino Ratio.

Tỉ số Sortino là một biến thể của tỉ lệ Sharpe phân biệt biến động có hại với biến động tổng thể bằng cách sử dụng độ lệch chuẩn của tài sản có lợi nhuận danh mục đầu tư âm.

Tỉ số Sortino lấy lợi nhuận của một tài sản hoặc một danh mục đầu tư và trừ lãi suất phi rủi ro, sau đó chia kết quả đó cho độ lệch rủi ro thua lỗ của tài sản. Tỉ số này được đặt theo tên của Frank A. Sortino.

Công thức tính tỉ số Sortino là:

Tỉ số Sortino = (R_p – r_f)/σ_d

Trong đó:

R_p là lợi nhuận danh mục đầu tư thực tế hoặc dự kiến

r_f là lãi suất phi rủi ro

σ_d là độ lệch chuẩn của rủi ro thua lỗ

Tỉ số Sortino là một công cụ hữu ích cho các nhà đầu tư, nhà phân tích và nhà quản lí danh mục đầu tư đánh giá lợi tức đầu tư với một mức độ rủi ro xấu nhất định. Do tỉ lệ này chỉ sử dụng độ lệch rủi ro thua lỗ làm thước đo rủi ro, nên nó giải quyết vấn đề khi sử dụng rủi ro tổng thể hay độ lệch chuẩn, điều này rất quan trọng vì biến động tích cực có lợi cho nhà đầu tư và không phải là yếu tố mà hầu hết các nhà đầu tư e ngại.

Ví dụ về tỉ số Sortino

Cũng giống như tỉ lệ Sharpe, giá trị tỉ số Sortino càng cao càng tốt. Khi xem xét hai khoản đầu tư tương tự nhau, một nhà đầu tư hợp lí sẽ thích một khoản đầu tư có tỉ số Sortino cao hơn bởi vì điều đó có nghĩa là khoản đầu tư đang kiếm được nhiều tiền lãi hơn trên mỗi đơn vị rủi ro xấu mà nó phải chịu.

Ví dụ: giả sử Quĩ tương hỗ X có tỉ lệ hoàn vốn hàng năm là 12% và độ lệch rủi ro thua lỗ là 10%. Quĩ tương hỗ Z có lợi nhuận hàng năm là 10% và độ lệch rủi ro thua lỗ là 7%. Tỉ lệ lãi suất phi rủi ro là 2.5%. Tỉ số Sortino cho cả hai quĩ sẽ được tính như sau:

Tỉ số Sortino của Quĩ tương hỗ X = (12% - 2.5%)/ 10% = 0.95

Tỉ số Sortino của Quĩ tương hỗ Z = (10% - 2.5%)/ 7% = 1.07

Mặc dù Quĩ tương hỗ X có tỉ suất lợi nhuận cao hơn 2%, nhưng nó không kiếm được lợi nhuận đó hiệu quả như Quĩ tương hỗ Z, chứng minh bởi các độ lệch rủi ro thua lỗ của họ. Dựa trên kết quả này, Quĩ tương hỗ Z là lựa chọn đầu tư tốt hơn.

Mặc dù tỉ lệ lợi nhuận phi rủi ro được sử dụng phổ biến hơn, các nhà đầu tư vẫn có thể sử dụng lợi nhuận kì vọng trong tính toán. Để giữ cho công thức được chuẩn xác, nhà đầu tư nên nhất quán sử dụng một loại lợi nhuận.

Sự khác biệt giữa tỉ số Sortino và tỉ lệ Sharpe

Tỉ số Sortino cải thiện tỉ lệ Sharpe bằng cách cách li biến động tiêu cực hay biến động âm khỏi biến động tổng thể bằng cách chia lợi nhuận thặng dư cho độ lệch rủi ro thua lỗ thay vì độ lệch chuẩn của danh mục đầu tư hoặc tài sản.

Tỉ lệ Sharpe bao hàm cả rủi ro tốt mang lại lợi nhuận tích cực cho các nhà đầu tư và xem nó như rủi ro tiêu cực, là mối hại đến danh mục đầu tư hay tài sản. Tuy nhiên, việc sử dụng tỉ lệ nào sẽ tùy thuộc vào việc nhà đầu tư muốn tập trung vào độ lệch tổng thể (độ lệch chuẩn) hay là chỉ độ lệch rủi ro thua lỗ.

(Theo Investopedia)

Bảng xếp hạng Dịch vụ bán lẻ tốt nhất thị trường chứng khoán Việt Nam

VietnamBiz chính thức khởi động Best Retail Brokers 2026 - bảng xếp hạng thường niên nhằm ghi nhận và đánh giá chất lượng dịch vụ dành cho nhà đầu tư cá nhân tại các công ty chứng khoán Việt Nam.

Với hệ thống tiêu chí đánh giá đa chiều, Best Retail Brokers 2026 hướng tới cung cấp một góc nhìn toàn diện về chất lượng dịch vụ bán lẻ, đồng thời ghi nhận những công ty chứng khoán đang tạo ra trải nghiệm tốt nhất cho nhà đầu tư.

Tìm hiểu Best Retail Brokers 2026: https://vietnamrankings.vn

Ban Tổ chức rất mong nhận được tiếng nói của các nhà đầu tư qua khảo sát "Đánh giá chất lượng dịch vụ công ty chứng khoán của bạn".

Tham gia ngay để có cơ hội nhận được vé mời tham dự Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 diễn ra vào ngày 12/11/2026!

Đánh giá chất lượng dịch vụ
công ty chứng khoán của bạn