Thặng dư sản xuất (Producer Surplus) là gì?

Hình minh họa. Nguồn tham khảo: Giáo trình Economics for Investment Decision Makers

Thặng dư sản xuất (Producer Surplus)

Khái niệm

Thặng dư sản xuất trong tiếng Anh là Producer Surplus.

Thặng dư sản xuất là chênh lệch giữa tổng doanh thu mà người bán nhận được từ việc bán một lượng hàng hóa nhất định và tổng chi phí biến đổi để sản xuất số hàng hóa đó.

Trong đó:

- Chi phí biến đổi là những chi phí thay đổi khi mức sản lượng thay đổi.

- Tổng doanh thu là tổng sản lượng hàng hóa bán ra nhân với giá bán trên mỗi đơn vị sản phẩm.

Tổng chi phí biến đổi được đo bằng diện tích bên dưới đường cung. Đường cung thể hiện mức giá thấp nhất mà người bán sẽ sẵn sàng chấp nhận cho mỗi đơn vị hàng hóa bán thêm. Đây là chi phí sản xuất đơn vị tiếp theo, được gọi là chi phí cận biên.

Cách tính thặng dư sản xuất

Đồ thị đường cung hàng hóa

Trong đồ thị đường cung, chiều cao của nó là chi phí cận biên của mỗi đơn vị sản xuất thêm. Vì vậy,  tổng chi phí biến đổi của các đơn vị Q1 được đo bằng diện tích bên dưới đường cung đến (bao gồm) đơn vị Q1 (diện tích của hình thang được gạch sọc trên đồ thị).

Mỗi đơn vị đang được bán ở cùng một mức giá P1, vì vậy tổng doanh thu cho người bán là hình chữ nhật có chiều cao là P1 và đáy là tổng số lượng Q1.

Người bán sẽ sẵn sàng chấp nhận số tiền được biểu thị bằng hình thang nhưng họ thực sự đã nhận được phần diện tích lớn hơn (hình chữ nhật). Do đó họ đã nhận được thặng dư sản xuất bằng diện tích của hình tam giác.

Ví dụ:

Hàm cung thị trường được thể hiện bởi phương trình Qs = -15 + P. Xác định giá trị thặng dư sản xuất nếu giá bằng 65.

Đáp án:

Đầu tiên, thay giá P = 65 vào hàm cung để tìm ra số lượng (Q) được cung cấp ở mức giá đó: Qs = -15 + 65 = 50.

Sau đó, để dễ vẽ đường cung hơn, ta đảo ngược hàm cung bằng cách giải P theo Q: P = 15 + Q. Trong đó giá chặn là 15 (giao điểm của đường cung với trục P) và số lượng chặn là -15 (giao điểm của đường cung với trục Q).

Đồ thị minh họa ví dụ

Thặng dư sản xuất chính là diện tích của hình tam giác bên dưới đường giá và bên trên đường cung với mức sản lượng tối đa là 50:

Area = 1/2 Base x Height = 1/2 x 50 x 50 = 1.250.

(Nguồn tham khảo: Giáo trình Economics for Investment Decision Makers, CFA Institute)

Bảng xếp hạng Dịch vụ bán lẻ tốt nhất thị trường chứng khoán Việt Nam

VietnamBiz chính thức khởi động Best Retail Brokers 2026 - bảng xếp hạng thường niên nhằm ghi nhận và đánh giá chất lượng dịch vụ dành cho nhà đầu tư cá nhân tại các công ty chứng khoán Việt Nam.

Với hệ thống tiêu chí đánh giá đa chiều, Best Retail Brokers 2026 hướng tới cung cấp một góc nhìn toàn diện về chất lượng dịch vụ bán lẻ, đồng thời ghi nhận những công ty chứng khoán đang tạo ra trải nghiệm tốt nhất cho nhà đầu tư.

Tìm hiểu Best Retail Brokers 2026: https://vietnamrankings.vn

Ban Tổ chức rất mong nhận được tiếng nói của các nhà đầu tư qua khảo sát "Đánh giá chất lượng dịch vụ công ty chứng khoán của bạn".

Tham gia ngay để có cơ hội nhận được vé mời tham dự Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 diễn ra vào ngày 12/11/2026!

Đánh giá chất lượng dịch vụ
công ty chứng khoán của bạn