Nhân tử (Multiplier) là gì? Các thuộc tính quan trọng của nhân tử

Hình minh họa

Nhân tử (Multiplier)

Khái niệm 

Nhân tử hay còn gọi là số nhân trong tiếng Anh là Multiplier.

Nhân tử (Multiplier) là tỉ lệ tính bằng cách lấy phần thay đổi phát sinh trong sản lượng cân bằng chia cho mức thay đổi ban đầu trong chi tiêu hay tổng cầu.

Khái niệm liên quan

Khái niệm hiệu ứng nhân tử ám chỉ hiện tượng mức tăng hay giảm ban đầu trong việc tự chi tiêu (bộ phận chi tiêu không phụ thuộc vào thu nhập) đem lại mức tăng (giảm) cao hơn trong sản lượng và thu nhập quốc dân. 

Các thuộc tính quan trọng của nhân tử

Nhân tử có hai thuộc tính quan trọng cần lưu ý: 

(1) nó là một quá trình điều chỉnh qua nhiều vòng, chứ không phải là ảnh hưởng tức thời; 

(2) giá trị của nhân tử phụ thuộc vào tỉ lệ thu nhập tăng thêm được chi cho tiêu dùng (còn gọi là khuynh hướng tiêu dùng cận biên - c) tại mỗi vòng điều chỉnh.

Công thức tính nhân tử

Số nhân cũng là đại lượng nghịch đảo của khuynh hướng tiết kiệm cận biên (s). Vì vậy, nhân tử (A) được tính theo công thức: A = 1/(1 - c) = 1/s (với c + s = 1)

Công thức trên cho thấy, khuynh hướng tiêu dùng cận biên càng lớn (khuynh hướng tiết kiệm cận biên càng nhỏ), giá trị của số nhân càng lớn và ngược lại. Số nhân tính theo công  thức trên là số nhân của nền kinh tế giản đơn.

Trong nền kinh tế đóng có chính phủ, nó còn được gọi là số nhân chi tiêu của chính phủ A(g) để phân biệt với số nhân thuế [A(f) = - c/(1 - c)] trong trường hợp thuế độc lập với thu nhập. Nếu thuế của chính phủ phụ thuộc vào thu nhập quốc dân, nhân tử được bổ sung thêm thuế suất (t), gọi là số nhân có thuế: A = - c/[1 - c(1 - t)].

Trong nền kinh tế mở, nhân tử được bổ sung thêm khuynh hướng nhập khẩu cận biên (kí  hiệu là MPM, m), nhân tử được tính theo công thức A = - c/[1 - c(1 - t) + m]. Dạng cuối cùng này của số nhân được gọi là số nhân của nền kinh tế mở.

(Tài liệu tham khảo: Nguyễn Văn Ngọc, Từ điển Kinh tế học, Đại học Kinh tế Quốc dân)

Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 (Vietnam Investment Forum 2027)

Thời gian: Ngày 12/11/2026
Địa điểm: Shilla Monogram Hanoi Westlake, số 6 Hoàng Minh Thảo, Tây Hồ Tây, Hà Nội

Là sự kiện thường niên quy tụ các chuyên gia đầu ngành, Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 mang đến những góc nhìn chuyên sâu về triển vọng đầu tư và cơ hội trên thị trường năm 2027.

Trong khuôn khổ sự kiện, Ban tổ chức sẽ công bố Best Retail Brokers 2026 - Bảng xếp hạng công ty chứng khoán có dịch vụ bán lẻ tốt nhất thị trường Việt Nam.

Hãy tham gia đánh giá chất lượng dịch vụ công ty chứng khoán, góp phần phản ánh trải nghiệm thực tế của nhà đầu tư và có cơ hội nhận vé mời tham dự Diễn đàn.

Đánh giá chất lượng dịch vụ
công ty chứng khoán của bạn

Cùng cộng đồng đầu tư đón đầu xu hướng, cập nhật góc nhìn chuyên gia và khám phá cơ hội đầu tư năm 2027. Đăng ký ngay để nhận ưu đãi vé Early Bird, giảm hơn 30%!

Mua Vé Early Bird
Giảm Hơn 30%