Hệ thống thanh toán bù trừ (Clearing System) là gì? Phương thức bù trừ
Hình minh họa (Nguồn: researchgate.net)
Hệ thống thanh toán bù trừ
Khái niệm
thống thanh toán bù trừ trong tiếng Anh là Clearing System.
Hệ thống thanh toán bù trừ là một bộ phận cấu thành của thị trường chứng khoán, đảm nhận chức năng bù trừ và thanh toán cho các giao dịch được thực hiện trên thị trường.
Bù trừ là việc dựa trên kết quả giao dịch để tính toán theo một số phương pháp nhất định nhằm đưa ra được số lượng chứng khoán và tiền mà các bên tham gia và giao dịch sẽ được nhận và phải trả.
Còn thanh toán chính là việc giao nhận chứng khoán cho bên mua và tiền cho bên bán.
Các nguyên tắc thanh toán bù trừ
- Thực hiện bù trừ theo kết quả giao dịch.
- Thực hiện thanh toán theo kết quả bù trừ.
- Đảm bảo việc giao chứng khoán đồng thời với việc thanh toán tiền.
Phương thức bù trừ
- Phương thức thanh toán từng giao dịch: là việc thanh toán theo từng giao dịch phát sinh.
Phương thức giao dịch này thường được áp dụng trong một số giao dịch đăc biệt hoặc trong giao dịch thương mại truyền thống. Nếu khối lượng giao dịch lớn và có nhiều thành viên lưu kí tham gia thì sử dụng phương thức này không có hiệu quả.
- Phương thức bù trừ song phương: là việc tính toán số lượng thuần tiền và từng loại chứng khoán phải thanh toán giữa các cặp đối tác giao dịch.
Phương thức bù trừ này trước đây hay được sử dụng do số lượng giao dịch, chứng khoán và thành viên lưu kí còn nhỏ. Hiện nay, trong một số trường hợp giao dịch thỏa thuận, các thị trường vẫn sử dụng phương thức này.
- Phương thức bù trừ đa phương: là việc tính toán số lượng thuần tiền và từng loại chứng khoán mà mỗi thành viên lưu kí phải thanh toán.
Phương thức bù trừ này được áp dụng phổ biến nhất hiện nay do tính ưu việt của nó: giảm tối đa sự luân chuyển tiền và chứng khoán, do đó tiết kiệm được chi phí và giảm thiểu rủi ro trong thanh toán.
Ví dụ: công ty chứng khoán ABC có các lệnh sau đây được khớp:
+ Lệnh môi giới:
Khách hàng 1: mua chứng khoán A, khối lượng 100, giá 15.000đ
Khách hàng 2: mua chứng khoán A, khối lượng 200, giá 15.000đ
Khách hàng 3: mua chứng khoán A, khối lượng 300, giá 15.000đ
+ Lệnh tự doanh: bán chứng khoán A, khối lượng 100, giá 15.000đ
(Tài liệu tham khảo: Giáo trình Thị trường chứng khoán, NXB Lao động – Xã hội)
Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2026 - Summer Summit
Thời gian: 11/06/2026
Địa điểm: L7 West Lake Hanoi by Lotte Hotels, Ballroom tầng 4, 683 Lạc Long Quân, Tây Hồ, Hà Nội
Vietnam Investment Forum 2026 - Summer Summit quy tụ đại diện cơ quan quản lý, lãnh đạo ngân hàng, công ty chứng khoán, quỹ đầu tư, giám đốc phân tích và các chuyên gia kinh tế độc lập, tập trung vào bức tranh vĩ mô, AI & Big Data và chiến lược tìm kiếm Alpha trong nửa cuối năm 2026.
Ba phiên thảo luận chính:
Phiên thảo luận 1: Vĩ mô 2026 - Việt Nam trước các cú sốc từ bên ngoài và cơ hội từ bên trong
Phiên thảo luận 2: AI & Big Data - Từ lợi thế ra quyết định đến thế hệ sản phẩm đầu tư mới
Phiên thảo luận 3: Cơ hội tìm kiếm Alpha trên thị trường chứng khoán và các kênh tài sản phổ biến
Tìm hiểu chương trình tại VIF 2026 Summer Summit.
Tham gia khảo sát "Dự báo của bạn về nửa cuối năm 2026" để có cơ hội nhận vé mời đặc biệt từ Ban Tổ chức.
