Chế độ tỉ giá hối đoái cố định (Fixed exchange rate regime) là gì? Ưu điểm

Chế độ tỉ giá hối đoái cố định (tiếng Anh: Fixed exchange rate regime) là chế độ mà trong đó tỉ giá sẽ do Ngân hàng Trung ương ấn định tại một mức cụ thể.

05-09-2019

Hình minh hoạ (Nguồn: EnhanceTuition)

Chế độ tỉ giá hối đoái cố định

Khái niệm

Chế độ tỉ giá hối đoái cố định trong tiếng Anh được gọi là fixed exchange rate regime.

Tỉ giá hối đoái cố định là một chế độ được áp dụng bởi chính phủ hoặc ngân hàng trung ương ràng buộc tỉ giá hối đoái chính thức của quốc gia này với tiền tệ của quốc gia khác hoặc giá vàng. (Theo investopedia)

Mục đích của hệ thống tỉ giá hối đoái cố định là giữ giá trị của một loại tiền tệ trong một phạm vi hẹp.

Trong chế độ tỉ giá cố định, tỉ giá sẽ do Ngân hàng Trung ương ấn định tại một mức cụ thể. Tất cả các tác nhân trong nền kinh tế được yêu cầu phải giao dịch tại mức tỉ giá đã qui định này.

Để thị trường ngoại tệ cân bằng tại mức tỉ giá đã ấn định thì Ngân hàng Trung ương sẽ buộc phải can thiệp vào thị trường bằng cách mua/bán ngoại tệ ra thị trường.

Ưu điểm

Những người ủng hộ chế độ tỉ giá cố định cũng đưa ra một số luận điểm để phê phán chế độ tỉ giá thả nổi và nêu ra những ưu việt của chế độ tỉ giá cố định.

Thứ nhất, chế độ tỉ giá cố định giúp cho việc điều hành tiền tệ có tính nguyên tắc và kỉ luật cao hơn. Yêu cầu duy trì tỉ giá cố định sẽ không cho phép Ngân hàng Trung ương có thể tùy tiện tăng cung tiền và gây ra lạm phát.

Họ cho rằng chính phủ ở một số quốc gia rất tùy tiện trong việc tăng cung tiền để kích cầu, và hệ quả là lạm phát tăng lên cao sau một thời gian. Việc áp dụng tỉ giá cố định sẽ đảm bảo điều này không xảy ra.

Thứ hai, họ cho rằng hoạt động đầu cơ luôn hiện hữu trên thị trường và nếu như theo đuổi chế độ tỉ giá thả nổi thì nền kinh tế sẽ được chứng kiến sự dao động liên tục của tỉ giá.

Nếu hoạt động đầu cơ diễn ra dai dẳng và kéo dài khiến cho tỉ giá thực tế diễn ra bị chệch so với tỉ giá cân bằng dài hạn thì nó sẽ làm méo mó giá cả hàng hóa xuất khẩu và nhập khẩu và dẫn đến sự sai lệch trong phân bổ nguồn lực.

Ngoài ra, sự bất ổn của tỉ giá do hoạt động đầu cơ sẽ khiến cho việc lập kế hoạch kinh doanh và đầu tư trở nên khó khăn một cách không cần thiết. Khi tỉ giá dao động, các doanh nghiệp hoạt động ở phạm vi xuyên quốc gia sẽ phải đối mặt với những bất định lớn hơn và điều này sẽ làm xói mòn các giao dịch thương mại và đầu tư quốc tế.

Với chế độ tỉ giá cố định, những hoạt động đầu cơ sẽ có thể được ngăn chặn một cách kịp thời bằng các nghiệp vụ thị trường ngoại hối của Ngân hàng Trung ương và nhờ đó tỉ giá sẽ trở nên ổn định và qua đó thúc đẩy tăng trưởng trong giao dịch thương mại và đầu tư quốc tế.

Tuy nhiên, những người ủng hộ chế độ tỉ giá thả nổi cho rằng các công cụ phái sinh nhằm bảo hiểm cho các rủi ro về tỉ giá cũng có thể đạt được mục tiêu này. Các hợp đồng kì hạn, quyền chọn về tỉ giá cho phép các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thương mại không còn phải lo lắng quá nhiều về sự biến động của tỉ giá.

Thứ ba, nó cho phép chính phủ có thể sử dụng công cụ tỉ giá để đạt các mục tiêu kinh tế vĩ mô như cán cân thương mại, tăng trưởng.

Ví dụ, Ngân hàng Trung ương có thể định giá đồng nội tệ thấp hơn giá trị thực của nó bằng cách mua ngoại tệ/bán nội tệ. Khi đó, giá hàng xuất khẩu sẽ rẻ hơn, giá hàng nhập khẩu đắt hơn và nhờ đó cải thiện cán cân thương mại.

Đây là điều mà chính phủ Trung Quốc đã và đang thực hiện và trước đó nữa là trường hợp của Nhật Bản. Đồng nhân dân tệ và trước đây là đồng yên đều đã bị định giá quá thấp so với đồng USD và cả một số đồng tiền khác nữa. Hệ quả là hai quốc gia này đã đạt được thặng dư thương mại rất lớn, qua đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và việc làm.

Tuy nhiên, những người ủng hộ chế độ tỉ giá thả nổi không cho rằng việc giảm giá đồng nội tệ sẽ đảm bảo cho một sự cải thiện của cán cân thương mại, thậm chí đôi khi còn gây ra thâm hụt thương mại nặng hơn và những tác động không mong muốn khác như lạm phát và dẫn tới sự bất ổn trong nền kinh tế.

Việc giảm giá nội tệ sẽ giúp giảm giá hàng xuất khẩu tính theo ngoại tệ và tăng lượng xuất khẩu và do vậy chúng ta không thể chắc chắn rằng liệu doanh thu ngoại tệ từ xuất khẩu có tăng hay không và do vậy không thể chắc chắn cán cân thương mại có được cải thiện hay không.

(Tài liệu tham khảo: Kinh tế vĩ mô của nền kinh tế mở, ĐH Kinh tế Quốc dân)

Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2026 - Summer Summit

Thời gian: 11/06/2026
Địa điểm: L7 West Lake Hanoi by Lotte Hotels, Ballroom tầng 4, 683 Lạc Long Quân, Tây Hồ, Hà Nội

Vietnam Investment Forum 2026 - Summer Summit quy tụ đại diện cơ quan quản lý, lãnh đạo ngân hàng, công ty chứng khoán, quỹ đầu tư, giám đốc phân tích và các chuyên gia kinh tế độc lập, tập trung vào bức tranh vĩ mô, AI & Big Data và chiến lược tìm kiếm Alpha trong nửa cuối năm 2026.

Ba phiên thảo luận chính:

Phiên thảo luận 1: Vĩ mô 2026 - Việt Nam trước các cú sốc từ bên ngoài và cơ hội từ bên trong
Phiên thảo luận 2: AI & Big Data - Từ lợi thế ra quyết định đến thế hệ sản phẩm đầu tư mới
Phiên thảo luận 3: Cơ hội tìm kiếm Alpha trên thị trường chứng khoán và các kênh tài sản phổ biến

Tìm hiểu chương trình tại VIF 2026 Summer Summit.

Tham gia khảo sát "Dự báo của bạn về nửa cuối năm 2026" để có cơ hội nhận vé mời đặc biệt từ Ban Tổ chức.