Bố trí mặt bằng sản xuất theo quá trình (Process Layout) là gì?

Bố trí mặt bằng sản xuất theo quá trình (tiếng Anh: Process Layout) thực chất là nhóm những công việc tương tự nhau thành những bộ phận có cùng quá trình hoặc chức năng thực hiện.

27-09-2019

process-layout-operations-management-6-638

Hình minh hoạ (Nguồn: slideshare)

Bố trí mặt bằng sản xuất theo quá trình

Khái niệm

Bố trí mặt bằng sản xuất theo quá trình hay còn gọi là bố trí theo chức năng hoặc bố trí theo công nghệ trong tiếng Anh được gọi là process layout hay functional layout.

Việc lựa chọn loại hình bố trí nào phụ thuộc vào qui trình sản xuất, đặc điểm của sản phẩm - dịch vụ của từng bộ phận trong doanh nghiệp.

Mỗi loại hình bố trí mặt bằng có những ưu, nhược điểm riêng, việc kết hợp các loại hình bố trí trên theo những cách thức khác nhau giúp cho các doanh nghiệp đưa ra một hình thức bố trí mặt bằng phù hợp với điều kiện và đặc thù của doanh nghiệp mình.

Bố trí mặt bằng sản xuất theo quá trình là một trong ba loại hình bố trí mặt bằng sản xuất cơ bản trong doanh nghiệp.

Bố trí mặt bằng sản xuất theo quá trình thực chất là nhóm những công việc tương tự nhau thành những bộ phận có cùng quá trình hoặc chức năng thực hiện. Sản phẩm trong quá trình chế tạo di chuyển từ bộ phận này sang bộ phận khác theo trình tự các công đoạn phải thực hiện.

Chẳng hạn như các phân xưởng trong nhà máy, siêu thị, văn phòng giao dịch ở ngân hàng, bệnh viện bố trí theo khoa hoặc phòng chuyên môn; xưởng sửa chữa xe hơi bố trí khu vực sửa chữa theo chủng loại bộ phận xe.

Ví dụ: Bố trí theo quá trình trong dịch vụ

Phòng phẫu thuật

Phòng chuẩn đoán

Bộ phận hướng dẫn

Phòng thí nghiệm

Chụp X quang

Khu giường bệnh nhân

Phòng thuốc

Phòng thanh toán

Đối tượng phù hợp

Bố trí theo quá trình phù hợp với hình thức sản xuất gián đoạn, chủng loại và mẫu mã đa dạng, thể tích của mỗi sản phẩm tương đối nhỏ, đơn hàng thường xuyên thay đổi, cần sử dụng một máy cho cho hai hay nhiều công đoạn.

Sản phẩm hoặc các chi tiết, bộ phận đòi hỏi quá trình chế biến khác nhau, thứ tự công việc khác nhau và sự di chuyển của nguyên vật liệu, bán thành phẩm cũng theo những con đường khác nhau.

Yêu cầu

Hình thức bố trí mặt bằng sản xuất theo quá trình đòi hỏi những yêu cầu sau:

- Cần có lực lượng lao động lành nghề

- Luôn cần nhiều lệnh sản xuất trong qui trình

- Nguyên vật liệu luôn di chuyển giữa các công đoạn và các phân xưởng

- Khối lượng nguyên vật liệu trong quá trình gia công lớn

- Trong phân xưởng cần một địa điểm rộng để dự trữ nguyên vật liệu, thành phẩm chưa gia công

- Thiết bị vận chuyển đa năng

(Tài liệu tham khảo: Quản trị tác nghiệp, Trung tâm đào tạo từ xa, ĐH Kinh tế Quốc dân)

Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 (Vietnam Investment Forum 2027)

Thời gian: Ngày 12/11/2026
Địa điểm: Shilla Monogram Hanoi Westlake, số 6 Hoàng Minh Thảo, Tây Hồ Tây, Hà Nội

Là sự kiện thường niên quy tụ các chuyên gia đầu ngành, Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 mang đến những góc nhìn chuyên sâu về triển vọng đầu tư và cơ hội trên thị trường năm 2027.

Trong khuôn khổ sự kiện, Ban tổ chức sẽ công bố Best Retail Brokers 2026 - Bảng xếp hạng công ty chứng khoán có dịch vụ bán lẻ tốt nhất thị trường Việt Nam.

Cùng cộng đồng đầu tư đón đầu xu hướng, cập nhật góc nhìn chuyên gia và khám phá cơ hội đầu tư năm 2027.

Bạn cũng sẽ có cơ hội nhận vé mời đặc biệt của BTC khi tham gia khảo sát về triển vọng kinh tế, thị trường tài chính và chiến lược phân bổ tài sản trong năm 2027.

Bố trí mặt bằng sản xuất theo sản phẩm (Product layout) là gì?