Nhà độc quyền phân biệt đối xử (Discriminating monopolist) là gì? Biểu diễn bằng đồ thị

Nhà độc quyền phân biệt đối xử (tiếng Anh: Discriminating monopolist) là nhà độc quyền có khả năng tăng lợi nhuận bằng cách chia đôi thị trường và định giá có tính chất phân biệt đối xử.

20-10-2019

Nhà độc quyền phân biệt đối xử (Discriminating monopolist)

Khái niệm

Nhà độc quyền phân biệt đối xử trong tiếng Anh là Discriminating monopolist.

Nhà độc quyền phân biệt đối xử là nhà độc quyền có khả năng tăng lợi nhuận bằng cách chia đôi thị trường và định giá có tính chất phân biệt đối xử. Nếu không tính đến yêu cầu hai thị trường phải khác nhau ở mức độ nào đó, do đó người mua ở một thị trường không thể bán lại hàng hóa cho những người phải trả giá cao hơn trên thị trường kia, sự phân biệt giá cả chỉ có ý nghĩa khi hệ số co giãn giá của nhu cầu trên hai thị trường khác nhau.

Ví dụ: Một nhà bán lẻ có thể đặt giá khác nhau cho các sản phẩm dựa trên nhân khẩu học và vị trí của cơ sở khách hàng. Chẳng hạn, một cửa hàng hoạt động trong một khu vực giàu có có thể tính phí cao hơn so với việc bán sản phẩm ở khu vực thu nhập thấp hơn.

Các chênh lệch về giá cũng có thể được tìm thấy ở cấp thành phố, tiểu bang hoặc khu vực. Chi phí của một lát bánh pizza tại một địa điểm đô thị lớn có thể được đặt để phù hợp với mức thu nhập dự kiến của thành phố đó.

Biểu diễn bằng đồ thị nhà độc quyền phân biệt đối xử

Trên đây là mô hình phân biệt giá cả có liên quan đến hai thị trường.

Đường cầu D(A) mà nhà độc quyền phải đối mặt trên thị trường A ít có giãn hơn đường cầu D(B) trên thị trường B. Việc cộng theo phương nằm ngang các đường cầu D(A) và D(B) đem lại cho chúng ta đường cầu D và việc cộng theo phương nằm ngang các đường doanh thu cận biện MR(A) và MR(B) đem lại cho chúng ta đường doanh thu cận biên MR.

MC là đường chi phí cận biên của nhà độc quyền. Sản lượng tối đa hoá lợi nhuận của nhà độc quyền được xác định bởi giao điểm của đường MR với đường MC (=C). Đường đứt quãng nối hai đồ thị tại mức mà MR của nhà độc quyền trên thị trường A bằng MR trên thị trường B và đường MR tổng hợp này bằng MC của tổng anh lượng.

Kết quả, sản lượng tối đa hoá lợi nhuận trên thị trường A là OA và trên thị trường B là OB. Tại các mức sản lượng này, nhà độc quyền phân biệt đối xử định giá OP(A) trên thị trường A và giá OP(B) thấp hơn trên thị trường B.

(Tài liệu tham khảo: Nguyễn Văn Ngọc, Từ điển Kinh tế học, Đại học Kinh tế Quốc dân)

Bảng xếp hạng Dịch vụ bán lẻ tốt nhất thị trường chứng khoán Việt Nam

VietnamBiz chính thức khởi động Best Retail Brokers 2026 - bảng xếp hạng thường niên nhằm ghi nhận và đánh giá chất lượng dịch vụ dành cho nhà đầu tư cá nhân tại các công ty chứng khoán Việt Nam.

Với hệ thống tiêu chí đánh giá đa chiều, Best Retail Brokers 2026 hướng tới cung cấp một góc nhìn toàn diện về chất lượng dịch vụ bán lẻ, đồng thời ghi nhận những công ty chứng khoán đang tạo ra trải nghiệm tốt nhất cho nhà đầu tư.

Tìm hiểu Best Retail Brokers 2026: https://vietnamrankings.vn

Nhà đầu tư có thể tham gia khảo sát, góp tiếng nói vào Bảng xếp hạng và có cơ hội nhận quà từ Ban Tổ chức.

Các nguyên lí cơ bản của kinh tế học (Principles of Economics) là gì? 10 nguyên lí cơ bản