Cân bằng tiêu dùng (Consumer Equilibrium) là gì?

Cân bằng tiêu dùng (tiếng Anh: Consumer Equilibrium) là trạng thái người tiêu dùng tối đa hóa được lợi ích (đạt được sự thỏa mãn) khi chịu sự ràng buộc của ngân sách (budget constraint).

25-10-2019

Hình minh họa. Nguồn: Economics for Investment Decision Makers

Cân bằng tiêu dùng (Consumer Equilibrium)

Khái niệm

Cân bằng tiêu dùng trong tiếng Anh là Consumer Equilibrium.

Cân bằng người tiêu dùng là trạng thái người tiêu dùng tối đa hóa được lợi ích (đạt được sự thỏa mãn) khi chịu sự ràng buộc của ngân sách (budget constraint).

Giả định

- Có lược đồ bàng quan được xác định hiển thị thang đo ưu tiên của người tiêu dùng với tập hợp các cách kết hợp của hai hàng hóa X và Y.

- Người tiêu dùng có thu nhập nhất định và muốn chi tiêu hoàn toàn cho hàng hóa X và Y

- Giá của hàng hóa X và Y là cố định cho người tiêu dùng

- Các hàng hóa đồng đều và có thể chia được

- Người tiêu dùng hành động hợp lí và tối đa hóa sự hài lòng của mình.

Cách xác định điểm cân bằng tiêu dùng

Sự kết hợp của hai hàng hóa X và Y mà người tiêu dùng mua ở trạng thái cân bằng là một tiếp tuyến giữa đường bàng quang và đường ràng buộc ngân sách. Người tiêu dùng mong muốn đạt đường bàng quan cách xa điểm gốc nhất sao cho không vi phạm ràng buộc ngân sách.

Xét ví dụ người tiêu dùng mua bánh mì và rượu vang

Nguồn: Economics for Investment Decision Makers

- Tại điểm a người tiêu dùng đang mua W_aounces (oz) rượu vang và B_a lát bánh mì mỗi tháng. Tại một điểm tiếp tuyến, hai đường có cùng độ dốc, có nghĩa là tỉ lệ thay thế cận biên MRS_BW phải bằng tỉ lệ giá P_B/P_W. Trong đó, tỉ lệ thay thế cận biên MRS_BW là tỉ lệ mà người tiêu dùng sẵn sàng từ bỏ rượu để mua bánh mì.

- Xét tại điểm b, người tiêu dùng có thể mua gói này vì nó nằm trong ràng buộc ngân sách của anh ta.

Tuy nhiên, MRS_BW tại thời điểm đó lớn hơn tỉ lệ giá, có nghĩa là anh ta sẵn sàng từ bỏ rượu vang để có được bánh mì với tỉ lệ lớn hơn mức anh ta phải có. Do đó, sẽ tốt hơn khi anh ta di chuyển dọc xuống dưới đường ràng buộc ngân sách cho đến khi đến điểm tiếp tuyến tại a.

Trên thực tế, người tiêu dùng sẵn sàng trả giá cao hơn mức anh ta phải trả cho mỗi đơn vị bánh mì bổ sung cho đến khi đến được B_a. Đối với tất cả các đơn vị mà anh ta tiêu thụ đến B_a, có thể nói rằng người tiêu dùng đang nhận thặng dư tiêu dùng.

- Người tiêu dùng sẽ không mua những lát bánh mì nhiều hơn B_a với giá này bởi vì tại một điểm c, tỉ lệ thay thế cận biên thấp hơn tỉ lệ giá, có nghĩa là giá cho đơn vị bổ sung vượt quá khả năng chi trả của anh ta.

Mặc dù, người tiêu dùng có thể đủ khả năng mua giỏ hàng hóa c nhưng đây sẽ không phải là cách tiêu dùng tốt nhất cho thu nhập của anh ta.

(Tài liệu tham khảo: Giáo trình Economics for Investment Decision Makers, CFA Institute)

Bảng xếp hạng Dịch vụ bán lẻ tốt nhất thị trường chứng khoán Việt Nam

VietnamBiz chính thức khởi động Best Retail Brokers 2026 - bảng xếp hạng thường niên nhằm ghi nhận và đánh giá chất lượng dịch vụ dành cho nhà đầu tư cá nhân tại các công ty chứng khoán Việt Nam.

Với hệ thống tiêu chí đánh giá đa chiều, Best Retail Brokers 2026 hướng tới cung cấp một góc nhìn toàn diện về chất lượng dịch vụ bán lẻ, đồng thời ghi nhận những công ty chứng khoán đang tạo ra trải nghiệm tốt nhất cho nhà đầu tư.

Tìm hiểu Best Retail Brokers 2026: https://vietnamrankings.vn

Ban Tổ chức rất mong nhận được tiếng nói của các nhà đầu tư qua khảo sát "Đánh giá chất lượng dịch vụ công ty chứng khoán của bạn".

Tham gia ngay để có cơ hội nhận được vé mời tham dự Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 diễn ra vào ngày 12/11/2026!

Giả thuyết thu nhập tuyệt đối (Absolute income hypothesis) là gì?