Neo và điều chỉnh (Anchoring and adjustment) trong kinh tế học là gì? Các nội dung liên quan
Hình minh họa
Neo và điều chỉnh (Anchoring and adjustment)
Khái niệm
Neo và điều chỉnh trong tiếng Anh là Anchoring and adjustment.
Neo và điều chỉnh là một hiện tượng trong đó một cá nhân dựa trên những ý tưởng và phản hồi ban đầu của họ về một điểm thông tin và thực hiện các thay đổi được thúc đẩy bởi điểm xuất phát điểm đó.
Các phỏng đoán neo và điều chỉnh mô tả các trường hợp trong đó một người sử dụng một con số mục tiêu xác định hoặc giá trị cụ thể làm điểm bắt đầu, được gọi là neo và sau đó điều chỉnh thông tin cho đến khi đạt được giá trị được chấp nhận theo thời gian. Thông thường, những điều chỉnh này là không thỏa đáng và vẫn rất gần với neo ban đầu, đây là một vấn đề khi neo rất khác với câu trả lời thực sự.
Các nội dung về neo và điều chỉnh
Neo là một xu hướng nhận thức được mô tả bởi tài chính hành vi, trong đó các cá nhân cố định vào một con số hoặc giá trị mục tiêu (thường là mục tiêu đầu tiên họ nhận được) chẳng hạn như giá dự kiến hoặc dự báo kinh tế. Không giống như xu hướng bảo thủ, có tác động tương tự nhưng dựa trên cách các nhà đầu tư liên hệ thông tin mới với thông tin cũ, việc thả neo xảy ra khi một cá nhân đưa ra quyết định mới dựa trên số neo cũ.
Việc đưa ra xem xét kĩ lưỡng thông tin mới để xác định tác động của nó đối với dự báo hoặc ý kiến ban đầu có thể giúp giảm thiểu tác động của việc neo và điều chỉnh, nhưng những dấu nét riêng của người ra quyết định cũng quan trọng như xem xét có ý thức.
Vấn đề về neo và điều chỉnh là nếu giá trị neo ban đầu không phải là giá trị thực thì tất cả các điều chỉnh tiếp theo sẽ bị sai lệch một cách có hệ thống đối với neo và cách xa giá trị thực. Tuy nhiên, nếu neo gần với giá trị thực thì về cơ bản là không có vấn đề gì.
Một trong những vấn đề với các điều chỉnh là chúng có thể bị ảnh hưởng bởi thông tin không liên quan mà cá nhân đang suy xét và đưa ra những kết nối vô căn cứ với giá trị mục tiêu thực tế. Chẳng hạn, giả sử một cá nhân được cho xem một số ngẫu nhiên, sau đó hỏi một câu hỏi không liên quan để tìm câu trả lời dưới dạng giá trị ước tính hoặc yêu cầu một phương trình toán học phải được thực hiện nhanh chóng.
Mặc dù số ngẫu nhiên được hiển thị không liên quan gì đến câu trả lời được tìm kiếm nhưng nó có thể được coi là một gợi ý trực quan và trở thành một mỏ neo cho câu trả lời của họ. Các giá trị neo có thể là tự tạo, là đầu ra của mô hình định giá hoặc công cụ dự báo hoặc được đề xuất bởi một cá nhân bên ngoài.
Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng một số yếu tố có thể ảnh hưởng đến việc neo, nhưng rất khó để tránh, ngay cả khi mọi người đã nhận thức được điều đó và cố tình né tránh. Trong các nghiên cứu thực nghiệm, việc hỏi mọi người về việc thả neo, cảnh báo họ rằng nó có thể thiên vị phán đoán của mình hay thậm chí cung cấp cho họ các khuyến khích tiền tệ để tránh neo đều có thể làm giảm (nhưng không loại bỏ) ảnh hưởng của neo.
Mức kinh nghiệm và kĩ năng cao hơn trong một lĩnh vực cụ thể có thể giúp giảm tác động của việc neo trong lĩnh vực chủ đề đó và khả năng nhận thức chung cao hơn có thể làm giảm hiệu ứng neo nói chung. Tính cách và cảm xúc cũng có thể đóng một vai trò nào đó. Một tâm trạng thất vọng làm tăng sự neo đậu, cũng như các đặc điểm tính cách của sự dễ chịu, có lương tâm, hướng nội và cởi mở.
Ứng dụng của neo và điều chỉnh trong kinh doanh
Thay đổi đơn vị để neo tư duy: Janiszewski và Uy đã phát hiện rằng, không chỉ bị neo tư duy bởi thông tin đầu tiên, con người còn bị neo vào đơn vị của neo nữa. Nói đơn giản, nếu sử dụng neo là 1.000 USD, khách hàng sẽ điều chỉnh mức giá dự đoán theo đơn vị nghìn USD; trong khi nếu sử dụng neo là 995 USD, họ sẽ điều chỉnh dự đoán của mình theo đơn vị thấp hơn (chục USD hoặc USD đơn vị).
Ta có thể ứng dụng nghiên cứu này vào việc niêm yết giá sản phẩm. Để neo tư duy khách hàng vào một mức giá cố định, khiến họ điều chỉnh ít, thay vì niêm yết giá tròn (ví dụ: 80.000 đồng, ta có thể thêm một vài số lẻ 82.500 đồng). Khách hàng sẽ điều chỉnh con số hàng nghìn thay vì điều chỉnh mức giá dự đoán theo con số hàng chục nghìn.
(Tài liệu tham khảo: investopedia.com)
Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 (Vietnam Investment Forum 2027)
Thời gian: Ngày 12/11/2026
Địa điểm: Shilla Monogram Hanoi Westlake, số 6 Hoàng Minh Thảo, Tây Hồ Tây, Hà Nội
Là sự kiện thường niên quy tụ các chuyên gia đầu ngành, Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 mang đến những góc nhìn chuyên sâu về triển vọng đầu tư và cơ hội trên thị trường năm 2027.
Trong khuôn khổ sự kiện, Ban tổ chức sẽ công bố Best Retail Brokers 2026 - Bảng xếp hạng công ty chứng khoán có dịch vụ bán lẻ tốt nhất thị trường Việt Nam.
Cùng cộng đồng đầu tư đón đầu xu hướng, cập nhật góc nhìn chuyên gia và khám phá cơ hội đầu tư năm 2027.
Bạn cũng sẽ có cơ hội nhận vé mời đặc biệt của BTC khi tham gia khảo sát về triển vọng kinh tế, thị trường tài chính và chiến lược phân bổ tài sản trong năm 2027.
TRỰC TIẾP
