Giá dầu vượt 100 USD/thùng: Thị trường chứng khoán đứng trước nguy cơ tái định giá

Thị trường chứng khoán Việt Nam mở đầu tuần giao dịch 9/3 với diễn biến tiêu cực khi VN-Index có thời điểm giảm hơn 100 điểm, hàng trăm cổ phiếu giảm sàn trên cả ba sàn. Áp lực bán lan rộng ở nhiều nhóm ngành, đặc biệt tại nhóm vốn hóa lớn, khi tâm lý nhà đầu tư trở nên thận trọng trước rủi ro địa chính trị mới.

Diễn biến này xảy ra cùng lúc với cú sốc trên thị trường năng lượng toàn cầu khi giá dầu tăng mạnh sau căng thẳng leo thang tại Trung Đông. Lo ngại gián đoạn nguồn cung và vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược của thị trường năng lượng – đã đẩy giá dầu bật tăng ngay đầu tuần.

Tại thời điểm 7h (giờ Việt Nam), giá dầu Brent tăng 15,81% lên 107,34 USD/thùng, trong khi dầu WTI tăng 17,24% lên 106,57 USD/thùng. Trước đó, chốt phiên cuối tuần trước, Brent đạt 93,04 USD/thùng và WTI ở mức 90,9 USD/thùng.

Diễn biến này đưa mức giá 100 USD/thùng – kịch bản từng được nhiều công ty chứng khoán đề cập trong các báo cáo chiến lược gần đây – tiến gần hơn tới thực tế. Theo các bộ phận phân tích, đây là ngưỡng nhạy cảm với kinh tế toàn cầu khi có thể kéo theo áp lực lạm phát, thay đổi kỳ vọng lãi suất và buộc thị trường cổ phiếu điều chỉnh định giá.

Giá dầu cao có thể kéo theo rủi ro tái định giá thị trường

Trong phân tích về tác động xung đột, VNDirect cho rằng kịch bản giá dầu tăng vọt trên 100 USD/thùng sẽ tạo sức ép lên kinh tế thế giới khi vừa kéo giảm tăng trưởng vừa làm lạm phát gia tăng. Chi phí năng lượng leo thang có thể khiến chi phí sản xuất tăng và tiêu dùng suy yếu.

Theo VNDirect, điều này có thể thu hẹp dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương lớn. Khi kỳ vọng lãi suất thay đổi, thị trường cổ phiếu có nguy cơ phải điều chỉnh định giá do rủi ro vĩ mô gia tăng.

Trong bối cảnh đó, VNDirect cho rằng VN-Index có thể chịu áp lực điều chỉnh sâu hơn trước khi tích lũy trở lại quanh vùng 1.700 điểm nếu bất ổn kéo dài.

Chứng khoán Maybank (MSVN) cũng cho rằng vùng giá dầu 100–120 USD/thùng có thể kích hoạt hiện tượng “hủy hoại nhu cầu” và gia tăng nguy cơ suy thoái. Theo đơn vị này, khi giá năng lượng duy trì ở mức cao, tác động tiêu cực có thể lan rộng sang nhiều lĩnh vực của nền kinh tế.

Dù vậy, MSVN cho rằng những nhịp điều chỉnh mạnh của thị trường nếu xảy ra cũng có thể tạo ra cơ hội cho nhà đầu tư khi định giá bị chiết khấu bởi yếu tố tâm lý, tương tự các biến động trong giai đoạn Covid-19 năm 2020.

Dầu khí và phân bón hưởng lợi rõ nhất

Trong các kịch bản được đưa ra, dầu khí là lĩnh vực được hưởng lợi trực tiếp khi giá dầu duy trì ở mức cao. VNDirect cho rằng giá dầu neo ở vùng cao sẽ hỗ trợ tâm lý chung đối với toàn ngành và có thể thúc đẩy dòng tiền đầu cơ vào các cổ phiếu nhạy cảm với biến động giá dầu.

BVSC cũng đưa ra đánh giá chi tiết theo từng phân khúc. Với doanh nghiệp thượng nguồn, giá dầu tăng thúc đẩy hoạt động thăm dò và khai thác, qua đó đảm bảo nguồn việc dài hạn cho các doanh nghiệp dịch vụ dầu khí.

Ở phân khúc trung và hạ nguồn, doanh nghiệp có thể hưởng lợi từ việc bán hàng tồn kho giá thấp trong bối cảnh giá bán tăng. Tâm lý tích cực đối với giá hàng hóa cũng có thể hỗ trợ giá cổ phiếu.

Ngoài dầu khí, nhóm phân bón cũng được nhiều công ty chứng khoán nhắc đến. VNDirect cho rằng chiến sự Iran có thể đẩy giá ure và DAP bước vào chu kỳ tăng mới do nguy cơ gián đoạn nguồn cung tại các khu vực sản xuất và vận chuyển chiến lược.

Iran hiện chiếm khoảng 10–15% thị phần xuất khẩu ure toàn cầu, trong khi eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển của khoảng 45% lượng ure đường biển. Nếu nguồn cung tại khu vực này bị đình trệ, thị trường phân bón có thể đối mặt với tình trạng thiếu hụt trong ngắn hạn.

BVSC cũng cho rằng xung đột tại Trung Đông có thể kéo theo giá ure tăng mạnh do khu vực này chiếm hơn một nửa lượng ure xuất khẩu toàn cầu. Trong kịch bản căng thẳng leo thang, giá ure có thể lên vùng 600–750 USD/tấn, thậm chí 800–1.000 USD/tấn.

Ngoài các nhóm gắn trực tiếp với giá năng lượng, một số ngành hàng hóa khác cũng có thể hưởng lợi. VNDirect cho rằng giá cao su có độ tương quan đáng kể với giá dầu, do đó nhóm cao su có thể cải thiện giá bán khi giá năng lượng tăng.

BVSC cũng cho rằng các doanh nghiệp kinh doanh kim loại quý có thể hưởng lợi trong bối cảnh bất ổn địa chính trị thúc đẩy nhu cầu trú ẩn vào vàng.

Ngược lại, giá dầu tăng cũng kéo theo áp lực chi phí với nhiều lĩnh vực. Theo BVSC, ngành hàng không chịu tác động tiêu cực khi chi phí nhiên liệu tăng và các chuyến bay sang châu Âu có thể phải bay đường vòng nếu căng thẳng tại Trung Đông kéo dài.

Nhóm nhựa cũng đối mặt rủi ro thu hẹp biên lợi nhuận khi giá hạt nhựa đầu vào tăng theo giá dầu, đặc biệt với các doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào nguyên liệu hóa dầu nhập khẩu.