Ông Trump ‘quay xe’ trong vài giờ: Hủy kế hoạch chiếm Đảo Kharg, tuyên bố sắp ký thỏa thuận hòa bình với Iran

Vào ngày 11/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định Washington đã gần đạt thỏa thuận hòa bình với Tehran, rút lại lời đe dọa chỉ vài giờ trước đó là quân đội sẽ tổ chức các cuộc tấn công mới và chiếm hạ tầng năng lượng của Iran.

Ông cho biết Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei đã phê duyệt kế hoạch này, các cuộc trao đổi sẽ hoàn tất trong vài ngày và khi đó eo biển Hormuz sẽ được mở cửa ngay sau đó.  

Tổng thống Mỹ phát biểu tại Nhà Trắng: “Các văn kiện đã gần như hoàn thiện...Eo biển Hormuz sẽ chính thức mở cửa ngay sau khi chúng tôi ký kết và điều đó có thể sẽ diễn ra rất sớm”.

Trong khi đó, phía Tehran khẳng định họ chưa đưa ra quyết định.

Truyền thông nhà nước Iran dẫn lời ông Esmail Baghaei, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran: “Iran chưa đưa ra kết luận cuối cùng về thỏa thuận với Mỹ. Chúng tôi sẽ ra thông báo khi đạt được sự thống nhất”.

Trước đó, ông Trump đe dọa sẽ phát động một đợt tấn công quân sự mới nhằm buộc Iran phải chấp nhận các điều khoản liên quan đến chương trình hạt nhân. Ông tuyên bố quân đội Mỹ sẽ chiếm Đảo Kharg - được xem là "trái tim " của ngành công nghiệp dầu mỏ Iran - và các hạ tầng dầu mỏ khác của nước này. Qua đó, Mỹ sẽ “kiểm soát hoàn toàn” thị trường dầu khí của Iran.

Tuy nhiên, chỉ vài giờ sau, ông đột ngột đổi ý, tuyên bố một thỏa thuận đã sắp được ký kết.

Cũng trong ngày 11/6, một phái đoàn từ Qatar - quốc gia đóng vai trò trung gian hòa giải giữa Mỹ và Iran - đã trở về từ chuyến đi tới Tehran cùng nhứng điều khoản mới để bổ sung vào bản dự thảo đang được hai bên thảo luận, theo nguồn tin của tờ Wall Street Journal (WSJ).

Theo giới quan chức Mỹ, ông Trump đã nhận được thông tin rằng Tehran đang tiến gần hơn đến việc đáp ứng các yêu cầu về hạt nhân của Washignton. Sau đó, ông Trump nói với các phụ tá rằng điều này đủ để tạm hoãn các cuộc tấn công, nhằm tạo thời gian hoàn tất bản ghi nhớ.

Sheikh Tamim bin Hamad al-Thani, Tiểu vương của Qatar, không xác nhận tuyên bố của ông Trump rằng hai bên đã đạt được đồng thuận. Ông cho biết các nỗ lực hòa giải của nước này đã “tạo ra tiến triển” trong quá trình đàm phán.

Ông Trump từng nhiều lần ám chỉ Mỹ sắp đạt thỏa thuận với Iran, nhưng sau đó các cuộc đàm phán lại rơi vào bết tắc. Trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng ngày 11/6, ông không đề cập cụ thể về các điều khoản trong thỏa thuận, cũng không cho biết những điểm bất đồng trước đó đã được giải quyết hay chưa.

Hiện tại, mâu thuẫn lớn nhất là Tehran từ chối dỡ bỏ phong tỏa tại eo biển Hormuz hoặc từ bỏ chương trình hạt nhân. Về phần mình, Mỹ cũng nhiều lần từ chối yêu cầu của Iran về việc dỡ bỏ trước các lệnh trừng phạt như một điều kiện tiên quyết để mở lại eo biển.

Các nghị sĩ có lập trường cứng rắn của Đảng Cộng hòa đang gây áp lực để ông Trump không chấp nhận một thỏa thuận bị coi là quá mềm mỏng với Iran.

Trong những ngày qua, quân đội Mỹ đã nhiều lần không kích Iran sau khi Tehran bắn rơi một trực thăng Apache gần eo biển Hormuz vào ngày 8/6. Các mục tiêu bị nhắm đến bao gồm hệ thống phòng không, trạm kiểm soát mặt đất và các địa điểm radar gần tuyến hàng hải chiến lược này. Tuy vậy, Mỹ vẫn tránh tấn công vào cơ sở hạ tầng của Iran.

Iran đáp trả bằng cách nhắm mục tiêu vào các cơ sở quân sự của Mỹ ở Bahrain, Kuwait và Jordan. Diễn biến này làm tăng rủi ro thỏa thuận ngừng bắn hiện tại đổ vỡ, kéo theo khả năng căng thẳng leo thang thành xung đột quân sự toàn diện.