Giá dầu neo cao giữa chiến sự Trung Đông, CTCK chỉ ra nhóm cổ phiếu chịu sức ép lớn nhất

Trong báo cáo Ảnh hưởng chiến tranh Trung Đông: Nhóm ngành, cổ phiếu, bộ phận phân tích Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam (MASVN) cho rằng diễn biến địa chính trị tại Trung Đông tiếp tục tác động đến giá năng lượng, cước vận tải và tạo ra sự phân hóa giữa các nhóm ngành trên thị trường chứng khoán.

Chiến sự Mỹ - Israel và Iran đã kéo dài gần 7 tháng, trong khi eo biển Hormuz vẫn chưa mở lại. Dữ liệu sơ bộ ngày 22/9 chỉ ghi nhận hai tàu hàng đi qua eo biển trong ngày trước đó.

Rủi ro vận tải cũng hiện diện tại Biển Đỏ khi xung đột Houthi - Saudi Arabia leo thang từ tháng 7. Trong tháng 9, Houthi mở rộng kiểm soát bờ biển Yemen và các đảo gần eo Bab el-Mandeb, dù lực lượng này tuyên bố hoạt động hàng hải vẫn an toàn với các hãng tàu ngoài Saudi Arabia.

Ở phía nguồn cung, Saudi Arabia đã vận hành trở lại tuyến ống Đông - Tây từ ngày 22/9 sau các vụ tấn công bằng UAV làm hư hại hai trong số 11 trạm bơm. Tuy nhiên, lưu lượng ban đầu còn thấp và quá trình phục hồi hoàn toàn có thể mất nhiều tuần.

Dầu khí, vận tải dầu khí đón lực đỡ lớn nhất

Trong bối cảnh trên, dầu khí là một trong hai ngành mà nhóm phân tích đánh giá chịu tác động tích cực. Rủi ro gián đoạn nguồn cung từ các quốc gia sản xuất lớn cùng bất ổn tại Hormuz góp phần duy trì giá dầu ở mặt bằng cao.

Mặt bằng giá dầu cao tạo kỳ vọng cải thiện doanh thu, biên lợi nhuận, đồng thời có thể thu hút dòng tiền vào các cổ phiếu năng lượng.

Vận tải dầu khí là nhóm thứ hai có mức tác động tích cực. Việc Hormuz gián đoạn hoạt động và rủi ro tại Bab el-Mandeb khiến hành trình của tàu dầu kéo dài, trong khi nhiều tàu mắc kẹt trong vùng Vịnh làm giảm nguồn cung tàu hiệu dụng.

Diễn biến này đẩy cước vận tải lên cao. Cước tàu dầu thô đang ở mức cao nhất 5 năm và tiếp tục tăng mạnh trong tháng 9 sau vụ tấn công tuyến ống Đông - Tây của Saudi Arabia.

Phân bón, cao su hưởng lợi gián tiếp

Bên cạnh hai ngành trên, phân bón và cao su cũng nằm ở phía tích cực, song mức tác động thấp hơn.

Trung Đông là khu vực xuất khẩu urê lớn và phần lớn hàng hóa đi qua Hormuz. Gián đoạn nguồn cung tạo lực đẩy cho giá urê quốc tế, trong khi các doanh nghiệp Việt Nam sử dụng khí nội địa và không phụ thuộc nguồn cung vùng Vịnh.

Dù vậy, tác động đến từng doanh nghiệp còn phụ thuộc vào chênh lệch giữa giá bán và chi phí đầu vào trong từng giai đoạn.

Với cao su, giá dầu cao khiến cao su tổng hợp trở nên đắt hơn, qua đó tạo thêm lực đỡ cho nhu cầu cao su tự nhiên. Tuy nhiên, kênh tác động này gián tiếp và yếu hơn dầu khí hay vận tải dầu khí.

Giá cao su vẫn phụ thuộc vào thời tiết, nguồn cung tại Thái Lan, Indonesia và nhu cầu từ ngành ô tô. Nếu căng thẳng địa chính trị kéo tăng trưởng kinh tế toàn cầu chậm lại, nhu cầu lốp xe suy yếu có thể lấn át tác động tích cực từ giá dầu.

Giá dầu cao gây sức ép lên hàng không và nhiều ngành

Ở chiều ngược lại, hàng không chịu tác động tiêu cực rõ nhất trong báo cáo của MASVN. Giá dầu cao kéo chi phí nhiên liệu bay tăng, gây sức ép trực tiếp lên biên lợi nhuận và hiệu quả khai thác. Lạm phát cao cũng có thể ảnh hưởng đến nhu cầu đi lại và tâm lý tiêu dùng.

Áp lực chi phí còn lan sang vận tải và logistics khi doanh nghiệp phải đối mặt với giá nhiên liệu, bảo hiểm vận tải và nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng. Với thép và vật liệu xây dựng, tác động chủ yếu đến từ chi phí năng lượng, vận chuyển và nguyên liệu đầu vào tăng.

Ngành nhựa cũng nhạy cảm với diễn biến giá dầu do sử dụng các nguyên liệu như PE, PVC. Nếu giá dầu duy trì ở mức cao trong thời gian dài, biên lợi nhuận có thể thu hẹp trong trường hợp doanh nghiệp không chuyển hết phần chi phí tăng thêm sang giá bán.

Tác động đối với chứng khoán và bán lẻ không thiết yếu thấp hơn. Với các công ty chứng khoán, tâm lý né rủi ro và sự thận trọng của dòng vốn ngoại có thể ảnh hưởng đến thanh khoản, qua đó tác động tới hoạt động môi giới, cho vay ký quỹ và tự doanh. Trong khi đó, bán lẻ và du lịch đối mặt rủi ro người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu nếu giá năng lượng tiếp tục làm gia tăng áp lực lạm phát.