Nhập siêu tiếp tục gia tăng, đạt kỷ lục gần 22 tỷ USD trong 8,5 tháng

Theo số liệu thống kê sơ bộ mới nhất của Cục Hải quan, trong nửa đầu tháng 8, kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 52,33 tỷ USD sụt giảm 9,5% so với kỳ trước đó (từ 15 - 31/7).

Tổng trị giá hàng hoá xuất khẩu của Việt Nam trong kỳ 1 tháng 8 đạt 25,41 tỷ USD, giảm 12,6% so với nửa cuối tháng 7. Lũy kế đến hết 15/8, tổng trị giá xuất khẩu của Việt Nam 345,4 tỷ USD, tăng 22,2% so với cùng kỳ năm 2025.

Ở chiều ngược lại, tổng trị giá hàng hoá nhập khẩu của Việt Nam trong kỳ 1 tháng 8 đạt 26,91 tỷ USD, giảm 6,4% so với kỳ 2 tháng 7. Lũy kế, tính đến hết 15/8, tổng trị giá nhập khẩu của Việt Nam đạt 367,3 tỷ USD, tăng 34,7% so với cùng kỳ năm 2025.

Kết quả đạt được trong nửa đầu tháng 8 đã đưa tổng trị giá xuất nhập khẩu của cả nước đến hết ngày 15/8 lên 712,72 tỷ USD, tăng 28,3% so với cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, cán cân thương mại hàng hoá nửa đầu tháng 8 tiếp tục thâm hụt 1,5 tỷ USD khiến luỹ kế đến hết ngày 15/8, Việt Nam nhập siêu kỷ lục 21,88 tỷ USD.

Trong khi nửa cuối tháng 7, cán cân thương mại hàng hoá đã ghi nhận kỳ duy nhất xuất siêu kể từ đầu năm với giá trị thặng dư 340 triệu USD.

Vì sao nhập siêu vẫn cao?

Theo báo cáo cập nhật vĩ mô tháng 7 từ Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), nếu loại trừ giá trị xuất – nhập khẩu của mặt hàng điện tử, máy tính và linh kiện trong tổng kim ngạch xuất – nhập khẩu thì trong 7 tháng đầu năm 2026, Việt Nam chỉ nhập khẩu 204,248 tỷ USD và xuất khẩu 234,358 tỷ USD, tương ứng xuất siêu hơn 30 tỷ USD.

Như vậy, nguyên nhân chính dẫn đến nhập siêu nằm ở nhóm hàng điện tử, máy tính và linh kiện, nhưng nhập khẩu về không phải phục vụ tiêu dùng trong nước, mà là phục vụ nhu cầu thị trường thế giới.

"Không loại trừ khả năng doanh nghiệp FDI tăng cường nhập khẩu để dự trữ, phục vụ nhu cầu sản xuất trước xu hướng tăng giá của giá ram, chip trên thị trường thế giới. Ngoài ra, các doanh nghiệp FDI đánh giá bức tranh thương mại toàn cầu (thương chiến Mỹ - Trung, hay Mỹ - EU) còn nhiều ẩn số khó dự báo nên đã tăng cường nhập khẩu để dự trữ, có thể chấp nhận chi phí cao hơn, nhằm bảo đảm sản xuất không bị gián đoạn", báo cáo nêu rõ.

Quan điểm này cũng được bà Đỗ Thị Thuý Hương, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam nêu ra khi trao đổi với chúng tôi.

Bà cho biết, đây là chu kỳ các doanh nghiệp nhập khẩu linh kiện, tư liệu sản xuất cũng như máy móc thiết bị để tăng tốc sản xuất cho những tháng cuối năm. Đặc biệt là thời điểm sản xuất cao điểm vào tháng 9, tháng 10 để ra hàng vào tháng 11, tháng 12 - mùa cao điểm tại thị trường Mỹ và châu Âu.

Bên cạnh đó, việc nhập siêu còn chịu tác động từ hai yếu tố mới. Thứ nhất là cơn sốt AI đẩy giá chip tăng cao. Việc toàn cầu tập trung đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) đã gây ra tình trạng khan hiếm chip cho các thiết bị điện tử thông thường. 

Thứ hai là làn sóng dịch chuyển "Trung Quốc + 1" vào Việt Nam cũng khiến cho giá trị nhập siêu tăng lên khi các doanh nghiệp nhập khẩu máy móc thiết bị công nghệ.

Một nguyên nhân từ thị trường nội địa là việc nhập khẩu để phục vụ các dự án đầu tư công lớn.  Theo PGS. TS Phạm Thế Anh, Trưởng khoa Kinh tế học, Đại học Kinh tế Quốc dân, thông thường, khối doanh nghiệp FDI luôn xuất siêu trong khi khối doanh nghiệp nội địa thông thường sẽ nhập siêu.

"Năm nay có điểm đáng chú ý là mức thâm hụt thương mại của khối nội có xu hướng mở rộng do nhu cầu nhập khẩu máy móc, nguyên vật liệu phục vụ các đại dự án và đầu tư công tăng mạnh.Càng về cuối năm, đầu tư công giải ngân càng mạnh, đầu tư nhiều dự án trọng điểm thì nhập siêu của khối doanh nghiệp nội địa cũng sẽ tăng lên", ông phân tích.

VDSC đánh giá để cải thiện cán cân thương mại giảm trạng thái nhập siêu đòi hỏi cần nhiều chính sách căn cơ hơn. Ngoài việc tiếp tục đa dạng hóa thị trường xuất khẩu thì quan trọng nhất vẫn là nâng cao chất lượng hàng hóa xuất khẩu sang 6 thị trường trọng điểm: Mỹ, EU, Nhật, Hàn, Trung và ASEAN.

Ngoài ra, là tăng cường sự gắn kết, chuyển giao khoa học, công nghệ giữa doanh nghiệp FDI – nội địa thì việc khu vực FDI chiếm tỷ trọng áp đảo trong kim ngạch xuất khẩu cũng không có vấn đề gì, vì trong đó có phần đóng góp lớn của khu vực doanh nghiệp trong nước.