Số nhân ngoại thương (Foreign trade multiplier) là gì?

Số nhân ngoại thương (Foreign trade multiplier)

Định nghĩa

Số nhân ngoại thương hay nhân tử ngoại thương trong tiếng Anh là Foreign trade multiplier.

Số nhân ngoại thương là tỉ lệ giữa mức tăng sản lượng phát sinh từ sự gia tăng xuất khẩu và mức tăng xuất khẩu. Số nhân ngoại thương là số nhân bình thường trong mô hình xác định sản lượng cân bằng của nền kinh tế mở.

Công thức xác định số nhân ngoại thương

α = 1/[1-c(1-t)+m]

Trong đó:

α là nhân tử,

c là xu hướng tiêu dùng cận biên,

t là thuế suất

m là xu hướng nhập khẩu cận biên, vì từ công thức tính sản lượng cân bằng

Y* = α(C + I + G + X) chúng ta có thể suy ra ΔY = αΔX hay ΔY/ΔX = α

Ý nghĩa của số nhân ngoại thương

- Số nhân ngoại thương cho chúng ta biết sản lượng và thu nhập trong nước (ΔY) tăng bao nhiêu khi xuất khẩu tăng một lượng bằng ΔX.

Chẳng hạn, nếu α = 3 và xuất khẩu tăng 100 tỉ đồng, sản lượng và thu nhập trong nước sẽ tăng thêm 300 tỉ đồng.

- Số nhân ngoại thương đóng vai trò quan trọng trong cơ chế cân bằng của cán cân thanh toán.

- Khi xuất khẩu, cán cân thương mại được cải thiện, nhưng đồng thời cũng có cơ chế tạo ra xu hướng làm đảo ngược sự cải thiện này: khi thu nhập tăng, nhập khẩu (M) cũng tăng, vì M = mY. Ngược lại, khi nhập khẩu tăng, thu nhập sẽ giảm và điều này đến lượt nó lại làm cho nhập khẩu giảm. Như vậy, trong số nhân ngoại thương tồn tại một cơ chế tự điều chỉnh để duy trì cân bằng cán cân thanh toán từ cả hai phía.

- Số nhân ngoại thương còn đóng vai trò quan trọng trong việc lí giải cơ chế tác động quốc tế của sự bùng nổ kinh tế và suy thoái. Chẳng hạn, khi xuất hiện tình trạng suy thoái ở nước nhập khẩu lượng lớn hàng hóa của nước ta, xuất khẩu của chúng ta sẽ giảm đáng kể.

Do xuất khẩu giảm, sản lượng và thu nhập của nước ta giảm nhiều hơn mức giảm xuất khẩu và có thể lâm vào tình trạng suy thoái. Tình hình này có thể ảnh hưởng tiêu cực tới nước thứ ba, nếu nước này xuất khẩu lượng lớn hàng hóa sang nước ta, vì nhập khẩu của chúng ta giảm do ảnh hưởng của sự suy giảm thu nhập.

Quá trình tác động có thể tiếp diễn cho đến khi các khoản rút ra trên qui mô thế giới đúng bằng mức giảm sút của nhân tố tạo thu nhập ở nước đầu tiên rơi vào tình trạng suy thoái.

(Tài liệu tham khảo: Từ điển Kinh tế học, NXB Đại học Kinh tế Quốc dân)

Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 (Vietnam Investment Forum 2027)

Thời gian: Ngày 12/11/2026
Địa điểm: Shilla Monogram Hanoi Westlake, số 6 Hoàng Minh Thảo, Tây Hồ Tây, Hà Nội

Là sự kiện thường niên quy tụ các chuyên gia đầu ngành, Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 mang đến những góc nhìn chuyên sâu về triển vọng đầu tư và cơ hội trên thị trường năm 2027.

Trong khuôn khổ sự kiện, Ban tổ chức sẽ công bố Best Retail Brokers 2026 - Bảng xếp hạng công ty chứng khoán có dịch vụ bán lẻ tốt nhất thị trường Việt Nam.

Cùng cộng đồng đầu tư đón đầu xu hướng, cập nhật góc nhìn chuyên gia và khám phá cơ hội đầu tư năm 2027.

Bạn cũng sẽ có cơ hội nhận vé mời đặc biệt của BTC khi tham gia khảo sát về triển vọng kinh tế, thị trường tài chính và chiến lược phân bổ tài sản trong năm 2027.

Mua vé theo nhóm
giảm đến 30% Dự báo của bạn về
triển vọng kinh tế 2027
(Để có cơ hội nhận vé miễn phí)