Phép hoán vị (Permutation) là gì? Đặc điểm

Ảnh minh họa. Nguồn: e-GMAT.

Phép hoán vị

Khái niệm

Phép hoán vị tiếng Anh là Permutation.

Phép hoán vị là một phép tính toán về số lượng cách mà một phép tính cụ thể có thể được sắp xếp, nhờ sự thay đổi trong thứ tự sắp xếp.

Đặc điểm của Phép hoán vị

Công thức của phép hoán vị như sau:

P(n, r) = n!/(n-r)!

Trong đó:

n = tổng số mục trong tập hợp; r = phần tử hoán vị; "!" là phép tính giai thừa

Công thức trên có nghĩa là: "Bạn có thể sắp xếp 'r' theo bao nhiêu cách từ một tập hợp 'n' với thứ tự khác biệt?" Một phép hoán vị cũng có thể được tính bằng tay, trong đó tất cả các phép hoán vị có thể được viết ra. Tổ hợp (combination) đôi khi bị nhầm lẫn với hoán vị. Trong hoán vị, thứ tự đóng vai trò quan trọng, còn trong tổ hợp, thứ tự không đóng vai trò nào.

Ví dụ về hoán vị

Một ví dụ đơn giản để hình dung một hoán vị là số cách sắp xếp một chuỗi của một bàn phím 3 chữ số. Sử dụng các chữ số từ 0 đến 9 và chỉ sử dụng một chữ số cụ thể trên bàn phím, số lần hoán vị là P(10,3) = 10!/(10-3)! = 10!/7! = 10 x 9 x 8 = 720. Trong ví dụ này, thứ tự đóng vai trò quan trọng. Với hoán vị, (1,3,2) khác (1,2,3), còn đối với tổ hợp, (1,3,2) và (1,2,3) giống nhau.

Một ví dụ khác như sau: Kiểm tra tất cả các cách khác nhau trong đó một cặp đối tượng có thể được chọn từ 5 đối tượng có thể phân biệt được như các chữ cái A, B, C, D và E. Nếu xem xét cả về thứ tự, thì ta sẽ có 20 kết quả, gọi là các hoán vị như sau: AB, BA, AC, CA, AD, DA, AE, EA, BC, CB, BD, DB, BE, EB, CD, DC, CE, EC, DE, ED. Trong khi đó, nếu dùng phép tổ hợp, chỉ có 10 tập hợp con khác nhau: AB, AC, AD, AE, BC, BD, BE, CD, CE và DE.

Trong tài chính và kinh doanh, lấy hai ví dụ như sau. Đầu tiên, giả sử một nhà quản lí danh mục đầu tư đã sàng lọc 100 công ty cho một quĩ mới sẽ bao gồm 25 cổ phiếu. 25 cổ phiếu này có vị thế nắm giữ không bằng nhau, nghĩa là cần phải sắp xếp thứ tự nắm giữ. Số cách sắp xếp thứ tự nắm giữ trong quĩ sẽ là: P(100,25) = 100!/(100-25)! = 100!/75! = 3.76E + 48. Điều này có nghĩa là người quản lí danh mục đầu tư sẽ phải nghiên cứu rất nhiều cách để xây dựng quĩ của mình.

Một ví dụ khác như sau: một công ty muốn xây dựng mạng lưới kho của mình trên toàn quốc. Công ty sẽ cam kết 3 địa điểm trong số 5 địa điểm có thể. Số lượng hoán vị là: P (5,3) = 5! / (5-3)! = 5! / 2! = 60.

(Theo Investopedia và Encyclopedia Britannica)

Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 (Vietnam Investment Forum 2027)

Thời gian: Ngày 12/11/2026
Địa điểm: Shilla Monogram Hanoi Westlake, số 6 Hoàng Minh Thảo, Tây Hồ Tây, Hà Nội

Là sự kiện thường niên quy tụ các chuyên gia đầu ngành, Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 mang đến những góc nhìn chuyên sâu về triển vọng đầu tư và cơ hội trên thị trường năm 2027.

Trong khuôn khổ sự kiện, Ban tổ chức sẽ công bố Best Retail Brokers 2026 - Bảng xếp hạng công ty chứng khoán có dịch vụ bán lẻ tốt nhất thị trường Việt Nam.

Hãy tham gia đánh giá chất lượng dịch vụ công ty chứng khoán, góp phần phản ánh trải nghiệm thực tế của nhà đầu tư và có cơ hội nhận vé mời tham dự Diễn đàn.

Đánh giá chất lượng dịch vụ
công ty chứng khoán của bạn

Cùng cộng đồng đầu tư đón đầu xu hướng, cập nhật góc nhìn chuyên gia và khám phá cơ hội đầu tư năm 2027. Đăng ký ngay để nhận ưu đãi vé Early Bird, giảm hơn 30%!

Mua Vé Early Bird
Giảm Hơn 30%