Kỷ nguyên Warren Buffett khép lại nhưng những bài học đầu tư quý báu vẫn sống mãi

Huyền thoại đầu tư Warren Buffett đã trao lại vị trí CEO Berkshire Hathaway cho người kế nhiệm vào ngày 31/12. Dưới sự dẫn dắt của ông, Berkshire đã chuyển mình từ một công ty dệt may lụn bại thành đế chế đầu tư có vốn hóa hơn 1.000 tỷ USD.

Kể từ khi tiếp quản Berkshire từ năm 1965, Buffett luôn đều đặn cập nhật tình hình của tập đoàn cho cổ đông thông qua những lá thư thường niên, đồng thời gửi gắm trong đó những bài học hóm hỉnh mà sâu sắc. 

Bên dưới đây, The Guardian đã tổng hợp một số lời khuyên hay nhất của "nhà hiền triết xứ Omaha" mà các nhà đầu tư có thể nghiền ngẫm và áp dụng cho hành trình làm giàu của mình:

Bài học phân bổ vốn

Năm ngoái, Buffett bất ngờ mô tả thương vụ mua lại Berkshire là một sai lầm. Ông viết trong lá thư gửi cổ đông: “Cái giá tôi trả cho Berkshire có vẻ rẻ, nhưng lúc bấy giờ hoạt động kinh doanh của họ - một công ty dệt may lớn ở phương Bắc - đang tiến tới bờ vực sụp đổ”.

Bài học sai lầm đó đã định hình chiến lược phân bổ vốn của vị tỷ phú 95 tuổi. Ông và các cộng sự nhận ra rào cản lớn nhất trong quá trình phân bổ vốn nằm ở khả năng phán đoán tương lai của các doanh nghiệp mà họ dự định mua lại.

Trong lá thư khác vào năm 1982, Buffett giải thích điều khiến ông và các cộng sự vui mừng “đến mức muốn nhún nhảy” là mua lại toàn bộ một doanh nghiệp tốt với mức giá hợp lý. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý đây là công việc “cực kỳ khó khăn”.

Thanh toán bằng tiền mặt

Một trong những bài học mà Buffett phải trả giá đắt mới rút ra được là nên trả tiền mặt -  thay vì cổ phiếu - trong các thương vụ mua lại.

Vào năm 1998, Buffett quyết định trả 272.000 cổ phiếu Berkshire để mua công ty bảo hiểm General Re. Sau này, ông thừa nhận đó là “sai lầm kinh khủng”.

Ông giải thích: “Sai lầm của tôi khiến các cổ đông Berkshire trao đi nhiều hơn hẳn những gì họ nhận lại. Cho đi nhiều hơn là việc làm được cổ vũ trong kinh thánh, nhưng trong thế giới kinh doanh, rõ ràng nó chẳng hề đáng khen”.

Cách tiếp cận kép trong đầu tư

Trong lá thư năm 1995, Buffett đã giải thích một cách hoàn hảo về chiến lược đầu tư hai mũi nhọn của ông: vừa nắm cổ phần trong những doanh nghiệp niêm yết “tuyệt vời”, vừa cố gắng mua lại hoàn toàn những công ty tương tự.

Theo Buffett, cách tiếp cận kép này mang lại lợi thế lớn so với các nhà đầu tư chỉ chuyên mua lại doanh nghiệp hoặc chuyên nắm giữ cổ phiếu.

Ông dí dỏm dẫn lời đạo diễn nổi tiếng Woody Allen: "Lợi ích thực sự của người song tính là họ có thể nhân đôi cơ hội hẹn hò vào tối thứ Bảy". 

Lòng tham và nỗi sợ

Vào năm 1986, Buffett đã đưa ra lời khuyên nổi tiếng nhất của ông về đầu tư: "Hãy sợ hãi khi người khác tham lam và chỉ tham lam khi người khác sợ hãi".

Trong bức thư năm đó, Buffett thừa nhận rằng ông không tìm thấy cổ phiếu nào có định giá rẻ mà đi kèm với triển vọng kinh doanh tốt và đội ngũ nhà quản lý tài giỏi.

Song, ông khẳng định sẽ có những giai đoạn mà nỗi sợ và lòng tham thống trị thị trường, tuy việc xác định chính xác thời điểm không hề dễ dàng. 

Chú ý đến điểm thiếu sót

Geico, công ty bảo hiểm thuộc sở hữu của Berkshire, đóng vai trò trung tâm trong chiến lược mở rộng của tập đoàn này. Giới quan sát thường nói Geico là viên ngọc quý của Berkshire.

"Float" từ hoạt động kinh doanh bảo hiểm - tức khoản phí mà Geico thu từ khách hàng và nắm giữ cho đến khi phải thanh toán tiền bồi thường - mang lại cho Berkshire nguồn vốn chi phí thấp để đem đi đầu tư. 

Mảng bảo hiểm "thảm hoạ siêu cấp" cũng thường xuyên đem lại lợi nhuận cho Berkshire, dù đôi khi tập đoàn phải chi trả những khoản bồi thường rất lớn.

Siêu bão Andrew năm 1992 khiến Berkshire thiệt hại 125 triệu USD, gần bằng toàn bộ doanh thu phí bảo hiểm thảm họa siêu cấp cả năm đó. Tuy nhiên, nhiều công ty bảo hiểm khác còn chịu tổn thất nặng nề hơn. 

Buffett viết: “Andrew đã phá hủy một vài công ty bảo hiểm nhỏ. Hơn thế nữa, siêu bão khiến một số công ty lớn nhận ra rằng hoạt động tái bảo hiểm thảm họa của họ còn rất nhiều thiếu sót. (Chỉ khi thủy triều rút xuống, bạn mới biết ai đã bơi khỏa thân)”.

Sự nguy hiểm của chứng khoán phái sinh

Trong lá thư năm 2002, "nhà hiền triết xứ Omaha" tuyên bố chứng khoán phái sinh là “bom hẹn giờ” đối với cả bên mua bên bán lẫn hệ thống kinh tế.

Ông cảnh báo: “Theo quan điểm của chúng tôi, chứng khoán phái sinh là vũ khí tài chính có sức hủy diệt hàng loạt". 

Lời cảnh báo trên dường như đã thành hiện thực vào năm 2008, khi “mạng lưới phụ thuộc lẫn nhau” - thông qua các chứng khoán hoán đổi rủi ro phức tạp - giữa các tổ chức tài chính khổng lồ kích hoạt cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu.

Tuy nhiên, đối với các ngân hàng kinh doanh chứng khoán phái sinh, sự nhập nhằng lại có lợi bởi điều đó đảm bảo họ sẽ được chính phủ giải cứu khi rắc rối xảy ra.

Buffett nhận xét: “Từ thực tế khó chịu này, chúng ta có thể rút ra quy tắc sinh tồn số một dành cho các CEO dùng nhiều đòn bẩy và quản lý các danh mục chứng khoán phái sinh lớn không tưởng: những sai sót nhỏ là chưa đủ, họ cần mắc những sai lầm kinh thiên động địa". 

Nắm bắt thời cơ

Mục tiêu dài hạn của Buffett là đánh bại chỉ số S&P 500. Điều này có nghĩa ông cần tích trữ nguồn lực để chớp lấy món hời khi định giá chứng khoán xuống dốc.

Trong lá thư năm 2016, ông viết rằng khi những đám mây đen phủ kín bầu trời kinh tế, sẽ có lúc “vàng sẽ từ trên trời rơi xuống”. Khi đó, Buffett khẳng định Berkshire sẽ sẵn sàng “hứng vàng bằng những cái chậu lớn, chứ không phải bằng thìa cà phê”.

Ủy quyền cho cấp dưới

Buffett từ lâu luôn làm rõ rằng Berkshire đưa ra quyết định tài chính ở "cấp cao nhất". Điều này đồng nghĩa tập đoàn thường giao nhiều quyền lực cho các nhà quản lý cấp cao ở các công ty con.

Vị tỷ phú ưa thích những nhà quản lý lớn tuổi. Ông nửa đùa nửa thật: “Bạn không thể dạy người mới nếp cũ”.

Trong thập niên 1980, Buffett thường kể cho cổ đông câu chuyện về nữ doanh nhân phi thường Rose Blumkin mà ông gọi thân mật là "bà B". “Bà B” rời khỏi Nga và mở cửa hàng kinh doanh nội thất ở bang Nebraska chỉ với 500 USD trong tay.

Bà thu hút khách hàng bằng cách cung cấp ưu đãi tốt hơn hẳn các đối thủ. Dần dần, cửa hàng của bà mở rộng đến hơn 18.000 m2 và đạt doanh thu hàng năm hơn 100 triệu USD. Bà bán lại phần lớn công việc kinh doanh cho Buffett khi gần đến tuổi 90.

Tới năm 1993, Buffett vui vẻ thông báo rằng “bà B” đã tổ chức tiệc sinh nhật thứ 100. Ông đùa: “Tiền mua chừng đấy cây nến còn đắt hơn cả cái bánh”.

Buffett nói thêm: “Tôi rất vui mừng được tham dự tiệc sinh nhật của bà B. Tôi phải đến vì bà ấy hứa cũng sẽ chung vui năm tôi 100 tuổi”.

Bà B đã không thể thực hiện lời hứa đó. Buffett kể với các cổ đông vào năm 2011: “Bà B bán lại việc kinh doanh cho tôi năm 89 tuổi và tiếp tục làm việc đến năm 103. Bà qua đời chỉ một năm sau khi nghỉ hưu. Tôi muốn nhấn mạnh điều này với bất kỳ nhà quản lý nào của Berkshire đang mơ đến cảnh về vườn”.