Chặng đường thành huyền thoại của Warren Buffett: Từ cậu bé mê kiếm tiền lẻ đến cụ ông được kính trọng nhất giới đầu tư

Từ ngày 1/1/2026, nhà đầu tư huyền thoại Warren Buffett đã chính thức lui về hậu trường và chuyển giao vị trí CEO tập đoàn Berkshire Hathaway cho người kế nhiệm Greg Abel.

Nổi tiếng với biệt danh “nhà hiền triết xứ Omaha”, trong hơn 6 thập kỷ qua, Buffett đã biến Berkshire từ một nhà máy dệt may sắp sụp đổ thành đế chế khổng lồ trị giá hơn 1.000 tỷ USD và tích luỹ khối tài sản cá nhân hơn 150 tỷ USD.

Trong hành trình đó, ông cũng truyền cảm hứng cho hàng triệu nhà đầu tư trên khắp thế giới thông qua những bài học về cổ phiếu, tài chính và đời sống cá nhân. Không ít lời khuyên đã trở thành kim chỉ nan cho các nhà đầu tư.

Hàng năm, các cuộc họp cổ đông của Berkshire thường quy tụ hàng nghìn người tham dự, là minh chứng rõ nét cho sức hút khó cưỡng của một trong những cái tên vĩ đại nhất thế giới đầu tư.

Hãy cungf dành những ngày đầu năm mới để nhìn lại hành trình đáng nhớ của vị tỷ phú 95 tuổi:

Thuở thiếu thời và học vấn

Buffett sinh ngày 30/8/1930 tại thành phố Omaha, bang Nebraska. Ông là con thứ hai trong ba người con của cặp đôi Howard và Leila Buffett, và là người con trai duy nhất.

Cha ông là một nhà môi giới chứng khoán và từng làm nghị sĩ Quốc hội Mỹ trong 4 nhiệm kỳ. Howard Buffett là thành viên của Đảng Cộng hoà và theo đuổi quan điểm tự do.

Kiếm tiền là mối quan tâm thuở nhỏ của Buffett. Ban đầu, ông bán nước ngọt và làm nghề giao báo. Đến tuổi 14, ông đầu tư số tiền kiếm được vào một khu đất nông nghiệp rộng khoảng 16 ha, sau đó cho thuê để thu lợi nhuận.

Theo lời khuyên của cha, ông nộp đơn vào Đại học Pennsylvania và được nhận vào năm 16 tuổi. Buffett rời trường hai năm sau đó và chuyển sang Đại học Nebraska.

Sau khi Buffett tốt nghiệp, cha ông một lần nữa thuyết phục con trai theo đuổi sự nghiệp học hành, tiếp tục lấy bằng thạc sĩ. Harvard từ chối Buffett nhưng Đại học Columbia đã nhận ông.

Tại đây, cuộc đời của chàng trai trẻ đã chuyển sang một trang mới. Buffett học tập dưới sự hướng dẫn của giáo sư Benjamin Graham - cha đẻ của thuyết đầu tư giá trị, và thời gian tại Columbia đã đặt nền móng cho sự nghiệp lừng lẫy của ông về sau.

Sau khi Buffett tốt nghiệp, Graham từ chối thuê ông, thậm chí còn khuyên ông không nên bắt đầu sự nghiệp ở Phố Wall. Năm xưa Graham từng bị Phố Wall từ chối và ông nghĩ nguyên nhân có liên quan đến nguồn gốc Do Thái của mình.

Vì vậy, Graham đặt ra chính sách chỉ tuyển dụng người Do Thái cho công ty của ông. Bị người thầy thân thuộc từ chối, Buffett trở về Omaha làm việc tại công ty môi giới của cha.

Ông kết hôn với Susan Thompson vào năm 1952 và họ bắt đầu xây dựng gia đình. Ba năm sau, Graham bất ngờ đổi ý và đề nghị Buffett chuyển đến New York làm việc cho ông.

Thành tựu lớn nhất

Khi đến New York, Buffett bắt đầu có cơ hội phát triển các lý thuyết đầu tư mà ông học được từ người thầy của mình.

Theo Graham, đầu tư giá trị là tìm kiếm các cổ phiếu có giá thị trường thấp hơn giá trị nội tại của chúng. Buffett tiếp thu khái niệm này nhưng đồng thời cũng muốn phát triển nó hơn nữa.

Năm 1956, ông trở về Omaha, thành lập Buffett Associates và sau đó mua một ngôi nhà. Năm 1962, khi 30 tuổi và đã là một triệu phú, Buffett hợp tác với người bạn Charlie Munger mà ông gặp lần đầu vào năm 1959.

Mối quan hệ hợp tác giữa cả hai là tiền đề để Buffett hoàn thiện triết lý đầu tư của bản thân ông, một triết lý đầu tư cho đến nay vẫn còn phù hợp. Nội dung này sẽ được trình bày chi tiết hơn ở phần sau.

Trên hành trình đó, Buffett đã mua Berkshire Hathaway, một nhà máy dệt máy đang trên bờ vực phá sản. Áp dụng chiến lược của Graham, Buffett đã thổi sức sống vào Berkshire và biến nó thành một đế chế thực thụ.

Khi Buffett lần đầu mua cổ phiếu Berkshire vào năm 1962, công ty dệt may này đang ngụp lặn vì sự cạnh tranh từ những sản phẩm giá rẻ. Bị thu hút bởi mức giá thị trường thấp hơn giá trị sổ sách và vốn lưu động ròng của Berkshire, ông quyết định mua cổ phần kiểm soát vào năm 1965.

Cổ phiếu Berkshire giao dịch quanh mức 8 USD/cp khi Buffett mới mua vào, sau đó tăng lên gần 20 USD/cp vào cuối thập niên 1960, khi ông trở thành CEO. Đến ngày 9/1/2026, cổ phiếu loại A của tập đoàn đang dao động quanh mốc 748.000 USD/cp.

Bằng cách nào Buffett tạo nên kỳ tích đó? Trong hàng thập kỷ, huyền thoại đầu tư đã sử dụng lợi nhuận của Berkshire để mua các công ty khác, bao gồm cả hãng bảo hiểm nhân thọ National Indemnity.

Trong mắt Buffett, các công ty bảo hiểm nhân thọ là một mỏ vàng nhờ vào “float” - khoản chênh lệch giữa phí bảo hiểm nhận được hôm nay so với yêu cầu bồi thường phải trả trong tương lai.

Buffett có thể sử dụng float để đầu tư thêm, chẳng hạn như mua chứng khoán nợ hoặc thâu tóm các doanh nghiệp khác. Dựa theo chiến lược này, dần dần Buffett đã bổ sung thêm doanh nghiệp khác vào “bộ sưu tập” công ty con của Berkshire.

Ngày nay, Berkshire là một tập đoàn khổng lồ với vốn hoá hơn 1.000 tỷ USD, sở hữu hàng chục công ty lớn nhỏ trong nhiều lĩnh vực như See’s Candies, Dairy Queen, Duracell, Clayton Homes, McLane Company, NetJets, GEICO, General Re, Berkshire Hathaway Energy, BNSF Railyway,...

Tập đoàn của Buffett cũng mua cổ phiếu của những công ty hùng mạnh nhất nước Mỹ như American Express, Bank of America, Coca Cola và Apple. Quy mô danh mục đầu tư cổ phiếu đạt hơn 316 tỷ USD tại thời điểm cuối tháng 9/2025.

Trong hành trình của mình, Buffett đã để lại cho đời nhiều triết lý đầu tư sâu sắc. Chẳng hạn, trong lá thư gửi cổ đông năm 1996, ông viết: “Nếu bạn không sẵn lòng nắm giữ cổ phiếu trong 10 năm, thì đừng nghĩ đến việc sở hữu nó dù chỉ 10 phút”.

Một câu nói nổi tiếng khác của Buffett, nằm trong một bài viết trên tờ New York Times năm 2008, là: “Hãy sợ hãi khi người khác tham lam và hãy tham lam khi người khác sợ hãi”.

Ảnh hưởng của Munger đến Buffett

Berkshire không thể thành công như ngày nay nếu thiếu Munger, Phó Chủ tịch của tập đoàn từ năm 1978.

Ngay khi gặp nhau lần đầu trong một buổi ăn tối tại Omaha vào năm 1959, Buffett và Munger đã nhanh chóng nhận ra rằng họ có chung triết lý đầu tư dựa trên các nguyên tắc đầu tư giá trị. Họ cũng phát hiện cả hai có chung khiếu hài hước và cách suy nghĩ.

Từ sự cảm mến đó, họ nhanh chóng ngưỡng mộ đối phương cả về trí tuệ lẫn cuộc sống cá nhân. Đây là khởi đầu của một tình bạn bền chặt, một mối quan hệ đối tác làm ăn huyền thoại.

Như đã đề cập, phong cách đầu tư ban đầu của Buffett chịu ảnh hưởng lớn từ người thầy Graham. Chiến lược của Graham là tập trung vào các cổ phiếu rẻ đến mức không tưởng và Buffett gọi cách tiếp cận này là “đầu mẩu thuốc lá”.

Mẩu thuốc lá vứt trên đường chỉ còn một hơi, vốn không thể thoả mãn người hút, nhưng mức giá hời sẽ biến hơi thuốc cuối cùng đó thành lợi nhuận.

Chính Munger là người khiến Buffett nhận ra rằng chiến lược nói trên cũng có giới hạn và nếu Buffett muốn mở rộng Berkshire thì áp dụng phương pháp điếu xì gà hút dở là chưa đủ.

Buffett từng chia sẻ: “Năm 1965, Munger có lúc từng khuyên tôi rằng ‘Warren, hãy quên việc mua một công ty khác như Berkshire đi. Giờ cậu đã kiểm soát Berkshire, hãy gộp những công ty tuyệt vời có mức giá hợp lý vào Berkshire và từ bỏ việc mua những doanh nghiệp tầm tầm với mức giá hời.

Nói cách khác, hãy từ bỏ mọi bài học mà cậu rút ra từ thần tượng của mình, Ben Graham. Chúng có hiệu quả đấy, nhưng chỉ khi thực hành ở quy mô nhỏ.’ Sau vài lần trót dại, cuối cùng tôi đã làm theo lời chỉ dạy của Munger”.

Trong lá thư gửi cổ đông năm 2024, Buffett đã chia sẻ về vai trò lớn lao của người cộng sự quá cố Munger trong quá trình giúp ông mở rộng Berkshire. 

“Trên thực tế, Charlie là ‘kiến trúc sư’ của Berkshire ngày nay và tôi đóng vai trò là ‘tổng thầu’ để thực hiện tầm nhìn của ông ấy từng ngày”, ông viết trong lá thư.

Lối sống khiêm tốn

Mặc dù sở hữu chuỗi thành tích đầu tư khó ai bì kịp và là một trong những người giàu nhất thế giới, Buffett lại nổi tiếng với lối sống giản dị.

Có lẽ ví dụ nổi tiếng nhất về tính tiết kiệm của Buffett là nơi ở của ông. Năm 1958, Buffett mua một căn nhà ở Ohama với giá 31.000 USD. Điều đáng kinh ngạc là ông vẫn sống ở đó sau hơn 6 thập kỷ.

Ngôi nhà 5 phòng ngủ giản dị chỉ tương tương khoảng 0,001% tổng tài sản ròng của Buffett nhưng là một trong những minh chứng rõ nét nhất về lối sống khiêm tốn của nhà đầu tư huyền thoại.

Trong khi nhiều tỷ phú đeo những chiếc đồng hồ xa xỉ như Patek Philippe hay Rolex, Buffett vẫn yêu thích chiếc Timex giá rẻ của mình. Tủ quần áo của ông cũng hết sức giản dị, phần lớn là những bộ suit từ cửa hàng tầm trung Jos. A. Bank.

Chế độ ăn uống của Chủ tịch Berkshire cũng chẳng phải ngoại lệ. Trong hàng chục năm, Buffett vẫn thường bắt đầu ngày mới với bữa sáng từ McDonald’s mà ông mua trên đường đi làm, tổn không quá 3,17 USD.

Lối sống của Buffett gửi đi một thông điệp mạnh mẽ về tiêu dùng và cách sử dụng của cải. Mặc dù có khả năng mua hầu hết mọi thứ trên đời, ông vẫn chọn sự giản dị và thận trọng về mặt tài chính.

Về đời sống cá nhân, Buffett kết hôn với bà Susan Thompson vào năm 1952. Họ ly thân vào năm 1977 nhưng vẫn duy trì hôn nhân cho đến khi bà Thompson qua đời vào năm 2004. Cả hai có ba người con, Susie, Howard và Peter.

Bà Thompson đã giới thiệu chồng với cô phục vụ bàn Astrid Menks. Buffett và Menks bắt đầu sống chung từ năm 1978 và kết hôn vào năm 2006. Kì lạ là mối quan hệ giữa cả ba rất tốt đẹp.

Cuộc sống của Buffett và vợ mới cũng giản dị và chẳng hề phô trương. Bà Menks được biết đến là một trụ cột tinh thần quan trọng của Buffett.

Tấm lòng thiện lành

Một trong những điều quan trọng nhất mà Buffett muốn làm ở chặng cuối cuộc đời là cho đi.

Ông khiến thế giới chấn động vào tháng 6/2006 khi tuyên bố sẽ quyên tặng phần lớn tài sản - dưới dạng cổ phiếu loại B của Berkshire - cho Quỹ Bill & Melinda Gates của vợ chồng người bạn Bill Gates.

Số cổ phiếu sẽ được phân bổ từng đợt 5% cho đến khi Buffett qua đời hoặc cho đến khi quỹ không đáp ứng được điều kiện chi tiêu hoặc Bill Gates hoặc Melinda Gates không còn tích cực tham gia vào hoạt động của quỹ.

Tuy nhiên, vào cuối năm 2025, Buffett đã đổi ý. Huyền thoại đầu tư cho biết ông sẽ chuyển giao phần lớn tài sản cho các quỹ từ thiện của ba người con, cho phép họ sử dụng khoảng 500 triệu USD mỗi năm.

Theo tuyên bố của Buffett, ba người con của ông - hiện ở độ tuổi 72, 70 và 67 - đang ở “thời kỳ đỉnh cao về kinh nghiệm và trí tuệ” và đã chuẩn bị kỹ lưỡng để quản lý khối tài sản của ông.