Ông Trump đề xuất thu phí 20% với hàng hóa qua eo biển Hormuz, tái áp đặt lệnh phong tỏa

Trong bài đăng trên mạng xã hội vào ngày 13/7, Tổng thống Donald Trump tuyên bố rằng Mỹ sẽ trở thành “người bảo vệ” eo biển Hormuz và sẽ thu phí 20% với mọi hàng hóa được vận chuyển qua qua tuyến hàng hải huyết mạch này.

Ông cũng thông báo Mỹ sẽ tái áp đặt lệnh phong tỏa với các cảng của Iran gần Hormuz. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết lệnh phong tỏa sẽ bắt đầu từ 16h ngày 14/7 (theo giờ Mỹ).

Bên cạnh đó, nhà lãnh đạo Mỹ khẳng định Hormuz “sẽ luôn mở cửa” và mọi quốc gia khác Iran sẽ được sử dụng eo biển này “một cách công bằng và cởi mở”.

Tuyên bố trên được đưa ra trong bối cảnh các cuộc giao tranh mới giữa Mỹ và Iran khiến triển vọng về một thỏa thuận hòa bình càng trở nên xa vời, đồng thời khiến lưu lượng tàu chở dầu đi qua Hormuz giảm mạnh.

Sau đó, ông Trump nói với các phóng viên tại Nhà Trắng: “Chúng ta sẽ tấn công Iran tối nay và triệt hạ mọi năng lực của họ liên quan đến eo biển này. Tôi nghĩ cuối cùng, Mỹ sẽ kiểm soát toàn bộ Hormuz”.

Sau thông báo của ông Trump, giá dầu thô bật tăng, các chỉ số chứng khoán đồng loạt giảm điểm.

Nhà Trắng chưa cung cấp chi tiết về đề xuất thu phí của ông Trump, bao gồm việc cách thức triển khai hoặc liệu kế hoạch này đã được báo trước với các đồng minh của Mỹ ở Vùng Vịnh hay chưa.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi viết trên mạng xã hội X rằng Iran - chứ không phải Mỹ - mới là nước kiểm soát Hormuz và xứng đáng được “trả công cho dịch vụ đó”. Ông cũng gợi ý mức phí Iran đòi hỏi sẽ thấp hơn của Mỹ. “20% dĩ nhiên là quá cao. Chúng tôi sẽ đưa ra con số hợp lý”, vị ngoại trưởng viết.

Việc Mỹ cung cấp dịch vụ bảo vệ cho các tàu thuyền tại Vịnh Ba Tư không phải là chưa từng có tiền lệ. Ví dụ, Mỹ từng bảo vệ các tàu của Kuwait khi chúng bị Iran tấn công trong thập niên 1980.

Tuy nhiên, ông David Goldwyn, Giám đốc Goldwyn Global Strategies và cựu đặc phái viên Bộ Ngoại giao Mỹ dưới thời chính quyền Obama, nhận xét mức phí 20% với tàu thuyền vẫn quá cao.

Bất kỳ khoản phí mới nào - dù được áp đặt bởi Mỹ hay Iran - cũng có nguy cơ làm tăng chi phí nhiên liệu. Với giá dầu hiện tại, mức phí 20% sẽ tương đương khoảng 32 triệu USD đối với một siêu tàu chở dầu thô chở đầy hàng. Trong khi đó, những người thạo tin tiết lộ với Bloomberg rằng khoản phí mà Iran từng áp đặt vào khoảng 2 triệu USD cho mỗi tàu chở dầu.

Bà Holly Dagres, thành viên cấp cao tại Viện Chính sách Cận Đông Washington, bình luận: “Ít nhất là trên phương diện ngôn từ, ông Trump dường như đang cố gắng dùng chính chiêu bài của phía Iran để đối phó lại họ. Nhưng hãy nhớ là Iran sẽ không từ bỏ eo biển Hormuz dễ dàng như vậy”.

Tuyên bố mới nhất về ông Trump càng đẩy thỏa thuận hòa bình tạm thời với Iran vào tình thế bấp bênh. Thỏa thuận này đã mang lại lệnh ngừng bắn và tạm thời khơi thông điểm nghẽn tại eo biển, qua đó kéo xăng dầu xuống.

Nhưng với việc các cuộc đụng độ vũ trang leo thang và Iran tái khẳng định chủ quyền đối với eo biển, ông Trump hiện đang tìm cách giành lại lợi thế đàm phán.

Dù vậy, phát biểu với các phóng viên tại Nhà Trắng ngày 13/7, ông Trump vẫn cho rằng "một thỏa thuận là khả thi", bất chấp các cuộc tấn công mới giữa hai bên.