Nhiều hãng bay tăng giá vé, chuẩn bị kịch bản khẩn cấp, thậm chí dừng khai thác máy bay do ảnh hưởng Trung Đông

Ngành hàng không châu Á đang bước vào giai đoạn căng thẳng khi căng thẳng Trung Đông khiến giá dầu biến động, làm dấy lên nguy cơ về một cú sốc năng lượng lớn nhất kể từ thập niên 1970.

Trước áp lực chi phí nhiên liệu tăng mạnh, nhiều hãng bay trong khu vực đã bắt đầu tăng giá vé, chuẩn bị các kịch bản khẩn cấp, thậm chí tính tới việc dừng khai thác máy bay nếu giá nhiên liệu tiếp tục leo thang.

Theo Bloomberg, các hãng hàng không Ấn Độ đã tăng giá vé trên các đường bay dài khoảng 15% và vẫn đang cân nhắc các đợt điều chỉnh tiếp theo nếu chi phí nhiên liệu tiếp tục tăng. Tại Việt Nam, truyền thông nhà nước cũng cảnh báo giá vé máy bay có thể tăng tới 70%, do ngành hàng không phụ thuộc phần lớn vào nguồn nhiên liệu phản lực nhập khẩu.

Tại Hong Kong (Trung Quốc), Hong Kong Airlines thông báo từ ngày 12/3 sẽ tăng phụ phí nhiên liệu trên nhiều đường bay. Cụ thể, phụ phí đối với các chuyến bay tới Trung Quốc đại lục sẽ tăng thêm 5 đô la Hong Kong, trong khi các chuyến bay đường dài tới Bắc Mỹ có thể tăng tới 150 đô la Hong Kong.

Áp lực chi phí đang đặc biệt lớn với các hãng hàng không châu Á, bởi nhiều hãng trong khu vực chưa triển khai mạnh các chương trình phòng ngừa rủi ro giá dầu như các đối thủ tại Mỹ hay châu Âu. Điều này khiến họ dễ bị tổn thương hơn khi giá nhiên liệu phản lực tăng đột ngột.

Một số hãng hàng không giá rẻ tại Đông Nam Á thậm chí đã bắt đầu xây dựng các kịch bản cực đoan, trong đó có khả năng tạm dừng khai thác máy bay nếu nhiên liệu trở nên quá đắt đỏ hoặc nguồn cung bị gián đoạn.

“Có hợp lý không khi tiếp tục cho máy bay cất cánh nếu mỗi chuyến bay đều khiến hãng bị lỗ?”, ông Ajay Singh, Chủ tịch hãng hàng không giá rẻ SpiceJet Ltd., đặt vấn đề trong cuộc phỏng vấn với Bloomberg TV.

Theo ông, các hãng hàng không Ấn Độ gần như không còn lựa chọn nào khác ngoài việc áp thêm phụ phí nhiên liệu, bởi họ không thể tự hấp thụ toàn bộ chi phí tăng cao.

Những lo ngại của ngành hàng không xuất hiện trong bối cảnh thị trường dầu mỏ toàn cầu biến động mạnh vì xung đột tại Trung Đông. Giá dầu đã có lúc tăng vọt lên gần 120 USD/thùng vào đầu tuần, trước khi hạ nhiệt sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump phát tín hiệu rằng cuộc chiến có thể sớm kết thúc.

Ông Trump cũng cho biết Mỹ đang xem xét nới lỏng các lệnh trừng phạt liên quan đến dầu mỏ và triển khai hải quân hộ tống tàu chở dầu qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thô toàn cầu.

Dù vậy, sự bất ổn của thị trường năng lượng vẫn khiến ngành hàng không rơi vào trạng thái báo động.

“Các nút báo động đã được kích hoạt ở khắp nơi,” bà June Goh, chuyên gia phân tích thị trường dầu tại Sparta Commodities, nhận định. Theo bà, các hãng hàng không châu Á với chương trình phòng ngừa rủi ro giá nhiên liệu yếu đang đặc biệt dễ bị tổn thương, nhất là khi nhiều vé máy bay đã được bán trước với mức giá thấp hơn nhiều so với chi phí nhiên liệu hiện tại.

Một số nguồn tin trong ngành cho biết các hãng hàng không giá rẻ với biên lợi nhuận thấp có thể rơi vào nguy cơ phá sản nếu tình trạng này kéo dài hơn ba tháng. Trên phạm vi toàn cầu, hàng nghìn máy bay có thể buộc phải dừng hoạt động nếu xung đột tiếp diễn, trong đó các hãng yếu nhất có thể phải ngừng khai thác hoàn toàn, theo nhận định của Michael Linenberg, chuyên gia phân tích tại Deutsche Bank.

Những biến động này đã bắt đầu ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động kinh doanh của các hãng bay. Hãng Air New Zealand vừa tuyên bố tạm dừng dự báo lợi nhuận, cho rằng biến động giá nhiên liệu phản lực hiện nay đã khiến các giả định tài chính được đưa ra chưa đầy hai tuần trước không còn phù hợp.

Theo hãng, cuộc khủng hoảng năng lượng nhiều khả năng sẽ ảnh hưởng đáng kể tới kết quả kinh doanh trong nửa cuối năm, vì vậy hãng sẽ tạm thời rút lại dự báo cho năm tài chính 2026 cho đến khi thị trường nhiên liệu và điều kiện hoạt động ổn định trở lại.

Những dấu hiệu căng thẳng trong ngành hàng không cho thấy tác động lan rộng của cuộc chiến tại Trung Đông, vốn đã kéo dài hơn một tuần kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran.  Dẫu vậy, một số lãnh đạo trong ngành vẫn hy vọng cuộc khủng hoảng sẽ chỉ kéo dài trong thời gian ngắn.

“Tôi cho rằng tình hình này sẽ không kéo dài quá lâu,” ông John Plueger, Giám đốc điều hành Air Lease Corp., nhận định. “Thế giới không dừng lại. Có thể mọi thứ bị trì hoãn, nhưng cuối cùng vẫn sẽ tiếp tục vận hành”.

Ở chiều ngược lại, một số hãng hàng không lớn lại có thể hưởng lợi từ biến động này. Tổng giám đốc Deutsche Lufthansa AG, ông Carsten Spohr, cho biết tập đoàn hàng không Đức có thể có “lợi thế tương đối” khi các đối thủ buộc phải tăng giá vé, bởi Lufthansa đã triển khai các biện pháp phòng ngừa rủi ro giá nhiên liệu từ trước.

Hãng cũng đang tăng thêm công suất trên các đường bay tới châu Á và châu Phi, trong bối cảnh nhiều hãng hàng không Trung Đông vẫn chưa thể hoạt động bình thường.

Trên thị trường chứng khoán, cổ phiếu của các hãng hàng không châu Á vẫn biến động mạnh khi triển vọng ngành nhiều bất định. Sau chuỗi tám phiên giảm liên tiếp, chỉ số BI Asia Pacific Airlines đã bật tăng trở lại, trong đó cổ phiếu Asiana Airlines phục hồi từ mức thấp nhất trong hai thập kỷ.

Đáng chú ý, AirAsia X - cổ phiếu hàng không có diễn biến tệ nhất thế giới trong thời gian qua và từng mất gần một nửa giá trị vốn hóa - đã bật tăng hơn 14% trong phiên giao dịch ngày thứ Ba, cho thấy thị trường vẫn kỳ vọng vào khả năng phục hồi nếu căng thẳng địa chính trị sớm hạ nhiệt.