Một mẫu ô tô điện Trung Quốc không chịu được 'nhiệt', âm thầm rời Việt Nam chỉ sau hơn 2 năm?

Đầu tháng 3, website chính thức của Wuling Việt Nam đã âm thầm gỡ bỏ các thông tin và hình ảnh của mẫu xe điện Wuling Mini EV. Từ vị thế là mẫu xe mở màn phân khúc ô tô điện mini tại thị trường nội địa, sản phẩm này có thể đã rời đi không kèn không trống.

Nhìn từ bức tranh tài chính của đơn vị phân phối là CTCP Ô tô TMT (TMT Motors) và các diễn biến thị trường, có thể thấy một phần sức ép cạnh tranh khốc liệt dẫn đến sự thoái lui này.

Tháng 1/2023, TMT Motors đã ký hợp tác chiến lược với liên doanh General Motors (GM) - SAIC - Wuling. Theo đó, liên doanh này cung cấp linh kiện và ủy quyền cho TMT Motors độc quyền sản xuất, lắp ráp, phân phối các dòng ô tô điện thương hiệu Wuling tại Việt Nam. Liên doanh GM - SAIC - Wuling (thành lập năm 2002) sở hữu 6 cơ sở sản xuất và 14 trung tâm thử nghiệm toàn cầu, với tổng mức đầu tư hơn 580 triệu USD.

Tại thời điểm đưa về Việt Nam, Wuling HongGuang Mini EV có hồ sơ ấn tượng. Dữ liệu từ JATO Dynamics cho thấy đây là mẫu xe điện cỡ nhỏ dẫn đầu doanh số bán hàng toàn cầu trong 3 năm liên tiếp (2020, 2021 và 2022).

Ngày 24/5/2023, chiếc ô tô điện mini đầu tiên xuất xưởng tại nhà máy của TMT Motors ở huyện Văn Lâm cũ, tỉnh Hưng Yên. Doanh nghiệp đã thiết kế công suất lắp ráp giai đoạn 1 là 30.000 xe/năm và dự kiến nâng lên 60.000 xe/năm ở giai đoạn 2.

Giai đoạn đầu, xe được phân phối 4 phiên bản với mức giá khởi điểm từ 239 - 279 triệu đồng. Nhắm đến tệp khách hàng có nhu cầu di chuyển đô thị cự ly ngắn, xe được trang bị động cơ điện công suất khoảng 27 mã lực. 

Bản tiêu chuẩn dùng pin 9,6 kWh (tầm hoạt động 120 km, sạc đầy trong 6,5 tiếng), bản cao hơn dùng pin 13,4 kWh (tầm hoạt động 170 km, sạc đầy trong 9 tiếng). Các trang bị nội ngoại thất ở mức cơ bản với đèn pha halogen, 2 loa âm thanh, camera lùi và tấm che nắng cho vị trí lái.

Tuy nhiên, sự chênh lệch giữa kỳ vọng và thực tế diễn ra ngay trong năm đầu tiên. Kết thúc năm 2023, TMT Motors chỉ bán ra thị trường 591 chiếc Wuling Mini EV. Con số này chỉ đạt 11% so với kế hoạch mục tiêu là 5.525 xe.

Hệ quả của việc tiêu thụ chậm lập tức phản ánh vào bức tranh tài chính. Năm 2024, TMT Motors ghi nhận khoản lỗ kỷ lục lên tới 325,3 tỷ đồng. Doanh nghiệp đối mặt với áp lực thanh khoản lớn, vốn chủ sở hữu bị bào mòn, chỉ còn 112,3 tỷ đồng vào cuối năm 2024. Đáng chú ý, tỷ lệ nợ phải trả chiếm tới 92,3% tổng nguồn vốn.

Để duy trì hoạt động, TMT Motors đã có sự thay đổi trong cấu trúc huy động vốn. Doanh nghiệp chuyển sang vay dài hạn từ các cá nhân, bao gồm lãnh đạo chủ chốt và cổ đông lớn như ông Bùi Văn Hữu (Chủ tịch HĐQT), bà Trịnh Thị Hồng Lê và bà Bùi Thị Hồng Nhung. Lãi suất tín chấp ở mức 8,5%/năm. Có thời điểm trong năm 2024, dư nợ vay từ kênh này lên tới 583 tỷ đồng, trước khi giảm về mức 188 tỷ đồng vào cuối năm.

Bên cạnh yếu tố nội tại, sức ép từ thị trường đóng vai trò quyết định. Sự xuất hiện của các đối thủ cạnh tranh đã thu hẹp không gian sinh tồn của Wuling Mini EV. Đáng kể nhất là mẫu VinFast VF 3. 

Dù có giá cao hơn, VF 3 có thiết kế hiện đại, phạm vi hoạt động lớn và mạng lưới trạm sạc rộng khắp. Kết quả, trong năm 2025, VF 3 đã tiêu thụ được 44.585 xe, trở thành mẫu xe ô tô bán chạy nhất toàn thị trường.

Trước tình cảnh này, TMT Motors buộc phải tái cấu trúc. Hãng đã rút gọn danh mục sản phẩm của Mini EV xuống còn 2 phiên bản là LV2 120km và LV2 170km, đồng thời điều chỉnh giảm giá xuống còn từ 197 triệu đồng đến 231 triệu đồng. Quan trọng hơn, TMT Motors đã chấp nhận bán cắt lỗ để giải phóng hàng tồn kho và tái cấu trúc nợ vay.

Việc kiểm soát hàng tồn kho, tất toán nợ vay trước hạn và thay đổi chính sách mua hàng đã giúp TMT Motors lội ngược dòng vào năm 2025. Báo cáo tài chính cho thấy, dù doanh thu thuần năm 2025 giảm nhẹ xuống 2.106 tỷ đồng (so với 2.325 tỷ đồng năm 2024), lợi nhuận sau thuế của công ty đạt 62,7 tỷ đồng. 

Tính riêng quý IV/2025, doanh thu giảm 25% (đạt 486,4 tỷ đồng) do chậm tiến độ giao xe tải trên 10 tấn từ nhà cung cấp, nhưng giá vốn hàng bán giảm tới 35% giúp biên lợi nhuận gộp cải thiện. Quý IV/2025 công ty lãi 6,3 tỷ đồng.

Tuy nhiên, tính đến hết năm 2025, quy mô tổng tài sản của TMT Motors chỉ duy trì quanh mức 1.513 tỷ đồng, chưa bằng một nửa so với đỉnh cao cuối năm 2022. Công ty vẫn còn khoản lỗ lũy kế 207 tỷ đồng trên bảng cân đối kế toán. 

Cơ cấu nguồn vốn cũng xuất hiện khoản tiền gửi có kỳ hạn 376 tỷ đồng dùng làm tài sản bảo đảm tại ngân hàng, và khoản phải trả ngắn hạn cho đối tác xe tải Trung Quốc tăng vọt lên 409 tỷ đồng.

Tới thời điểm hiện tại, website chính thức của Wuling Việt Nam không còn hiển thị Wuling Mini EV. Danh mục sản phẩm hiện chỉ còn dòng xe Wuling Bingo (có giá từ 350 triệu đồng trở lên). 

Các đại lý cho biết mẫu Mini EV đã ngừng bán, nguồn cung xe mới gần như không còn, thị trường hiện chủ yếu là xe đã qua sử dụng. Phía hãng và TMT Motors chưa phát đi thông báo chính thức về việc dừng bán.

Sự biến mất của Wuling Mini EV đi kèm với một chiến lược tái định vị toàn diện của TMT Motors. Năm 2026, TMT Motors áp dụng chiến lược "kiềng ba chân", bao gồm: xe tải thương mại truyền thống, ô tô điện cỡ lớn hơn (như Bingo) và lần đầu tiên lấn sân sang xe máy điện.

Mục tiêu năm 2026 của TMT Motors là đạt doanh thu 3.600 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế 217 tỷ đồng (gấp hơn 3 lần năm 2025). Cơ cấu doanh thu dự kiến xe thương mại tiếp tục là mảng chủ lực, mục tiêu tiêu thụ hơn 4.566 xe, mang về 2.647 tỷ đồng.

Trong đó, ô tô điện có mục tiêu bán 2.200 xe, doanh thu 711 tỷ đồng. Và cuối cùng là xe máy điện có mục tiêu bán 20.000 chiếc ngay năm đầu tiên, doanh thu 294 tỷ đồng.

Nhận thức được điểm yếu về hạ tầng đã góp phần làm nên thất bại của Mini EV, TMT Motors công bố kế hoạch đầu tư mạnh vào trạm sạc. Công ty dự kiến lắp đặt 2.100 trạm sạc trong năm 2026 (tập trung tại Hà Nội, TP HCM và dọc cao tốc Bắc - Nam) và hướng tới mục tiêu dài hạn 30.000 trạm sạc vào năm 2030.

Việc Wuling Mini EV rời khỏi thị trường Việt Nam minh chứng cho nguyên lý cơ bản trong kinh doanh rằng một sản phẩm dù thành công trên thế giới nhưng nếu thiếu hạ tầng hỗ trợ, không bắt nhịp được với tốc độ thay đổi của các đối thủ nội địa và vấp phải sai lầm trong định giá ban đầu, sẽ nhanh chóng bị đào thải. 

Đối với TMT Motors, việc kiên quyết cắt lỗ một sản phẩm không hiệu quả đã tạo cơ hội để bảo toàn tài chính và định hình lại chiến lược cho một chu kỳ kinh doanh mới.