Thiên tài AI đằng sau đế chế Meta 1.500 tỷ USD: Dẫn dắt nhóm tinh hoa với mức lương triệu USD, ra mắt mô hình AI ấn tượng
Một năm sau khi Mark Zuckerberg bổ nhiệm Alexandr Wang cho các nỗ lực trí tuệ nhân tạo của Meta, tập đoàn trị giá 1.500 tỷ USD này đã cho trình làng Muse Spark - mô hình AI có độ khả tín cao nhất từ trước đến nay của hãng.
Alexandr Wang (sinh năm 1997 tại Mỹ) là một "thần đồng toán học" và là tỷ phú tự thân trẻ nhất thế giới. Anh nổi tiếng với việc sáng lập Scale AI – công ty cung cấp dữ liệu huấn luyện chất lượng cao hàng đầu cho các hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) và xe tự hành
Bằng việc giao phó trọng trách phục hưng mảng AI của Meta cho một founder khởi nghiệp mới 28 tuổi thay vì một nhà nghiên cứu kỳ cựu, Zuckerberg đã đặt cược rằng tham vọng của một người ngoài cuộc có thể đơm hoa tại nơi mà công ty từng chật vật.
Theo các cuộc phỏng vấn với các nhân viên và cựu nhân viên của Meta, cùng các cộng sự của Wang, vị tỷ phú thần đồng này đã bắt đầu thu về những quả ngọt đầu tiên.
Cụ thể, chỉ trong vòng chưa đầy 12 tháng, Wang đã tập hợp được một nhóm nghiên cứu tinh hoa với mức lương hàng triệu USD, định hình lại một phần bộ máy vận hành AI của Meta và vươn lên trở thành một trong những giám đốc điều hành có tầm ảnh hưởng lớn nhất tập đoàn.
Ông cũng là nhà lãnh đạo duy nhất của Meta, bên cạnh Zuckerberg, vinh dự tham dự bữa tiệc tối tại Nhà Trắng cùng các nhân vật tầm cỡ Thung lũng Silicon do Tổng thống Donald Trump chủ trì vào năm ngoái.
Vào tháng 4, Meta đã chính thức phát hành Muse Spark - mô hình lớn đầu tiên được ra lò từ nhóm nghiên cứu bí mật của Wang, được biết đến với cái tên TBD Lab.
Canh bạc nghìn tỷ
Trong bối cảnh Meta đang đổ hàng chục tỷ USD vào AI, các nhà đầu tư đang ráo riết đòi hỏi những bằng chứng cho thấy các khoản chi tiêu khổng lồ này sẽ chuyển hóa thành doanh thu. Những người ủng hộ Wang xem việc phát hành Muse Spark là minh chứng rõ ràng nhất cho thấy nỗ lực tái thiết AI của Meta đang đi đúng hướng. Họ tự tin rằng các mô hình kế nhiệm, dự kiến ra mắt trong những tháng tới, sẽ thu hẹp hơn nữa khoảng cách với OpenAI, Google và Anthropic.
Meta vừa cho trình làng Muse Spark - mô hình AI có độ khả tín cao nhất từ trước đến nay của hãng. (Nguồn: Financial Times)
“Khối lượng công việc mà TBD Lab có thể hoàn thành trong một khoảng thời gian ngắn như vậy là vô cùng ấn tượng”, ông Russ Salakhutdinov, giáo sư khoa học máy tính tại Đại học Carnegie Mellon kiêm cựu Phó chủ tịch nghiên cứu AI của Meta, nhận định. “Alex luôn sẵn sàng lắng nghe”.
Tuy nhiên, không phải ai bên trong Meta cũng bị thuyết phục. Những người chỉ trích mô tả phong cách lãnh đạo của Wang là cuồng loạn và cho rằng ông đang thổi phồng một tiến trình vốn chỉ mang tính tịnh tiến từng bước. Một số nhân sự hoài nghi về khả năng Meta có thể giành được vị thế dẫn đầu trong cuộc đua AI dưới sự chèo lái của Wang.
Một cựu nhân viên mảng AI của Meta thẳng thắn chia sẻ: “Nhóm TBD, bao gồm cả Alex và Zuck, đã đặt một kỳ vọng khá thấp cho Muse Spark cả ở góc độ nội bộ lẫn truyền thông bên ngoài. Trong khi đó, các phòng thí nghiệm đối thủ đang lao đi với tốc độ chóng mặt”.
Đáp lại những hoài nghi, phía Meta ra tuyên bố đanh thép: “Thành tích của Alex đã tự chứng minh tất cả: Trong chưa đầy một năm, cậu ấy đã giúp xây dựng một trong những đội ngũ nghiên cứu mạnh nhất ngành và dẫn dắt Meta Superintelligence Labs phóng thích thành công Muse Spark, đồng thời đặt nền móng khoa học và kỹ thuật vững chắc để quy mô hóa các mô hình tiên tiến hơn nữa. Chúng tôi rất hào hứng chờ xem những bước đi tiếp theo của họ”.
Muse Spark và các mô hình tương lai của TBD được kỳ vọng sẽ nâng cấp tối đa bộ máy nhắm mục tiêu quảng cáo và nội dung của Meta, đồng thời làm nền tảng cho các sáng kiến trải dài từ trợ lý AI, đại lý doanh nghiệp cho đến các ảnh đại diện kỹ thuật số (avatar) và thiết bị đeo thông minh.
Thành trì bất khả xâm phạm
Alexandr Wang được chiêu mộ sau khi các nỗ lực AI của Meta phải gánh chịu một loạt bước lùi vào năm ngoái, đỉnh điểm là sự đón nhận mờ nhạt của thị trường đối với mô hình Llama 4 và mối lo ngại ngày một lớn rằng các đối thủ đang bỏ xa tập đoàn.
Alexandr Wang (Nguồn: Financial Times)
Zuckerberg đã phản ứng bằng cách đầu tư 15 tỷ USD vào Scale AI - startup chuyên dán nhãn dữ liệu của Wang và trực tiếp chiêu mộ nhà đồng sáng lập này về dưới trướng. Nhận thấy mối quan hệ sâu rộng của Scale AI với các phòng thí nghiệm hàng đầu và cường độ vận hành cực cao của Wang, Zuckerberg tin rằng đây chính là chất xúc tác để cải tổ tổ chức nghiên cứu của Meta.
Được trao quyền tự trị tối cao và bảo mật tuyệt đối, Wang nhanh chóng thành lập TBD Lab - một nhóm gồm khoảng 100 nhà nghiên cứu được đích thân ông tuyển chọn, làm việc tại một khu vực an ninh nghiêm ngặt thuộc trụ sở Menlo Park của Meta, nơi bắt buộc phải có thẻ thông hành đặc biệt mới có thể ra vào. Cả Wang và Zuckerberg đều đặt văn phòng làm việc ngay bên trong khu vực này.
Tư duy của Wang
Với việc định hình xong bộ máy TBD, Wang đang thiết lập một lộ trình kết hợp tầm nhìn của ông và Zuckerberg về một siêu trí tuệ cá nhân (personal superintelligence).
Trong các cuộc thảo luận chiến lược với ban lãnh đạo cấp cao, Wang luôn ưu tiên việc tối ưu hóa năng lực lõi của các mô hình, trong khi các nhà lãnh đạo khác lại sốt sắng với việc nhanh chóng thương mại hóa và tung ra các sản phẩm AI đại chúng.
Tại các buổi thuyết trình nội bộ của đội ngũ AI mang mật danh Vibe Checks, Wang thường truyền bá một tư duy lý tưởng hóa hướng về việc phát triển một hệ thống AI thông minh đến mức có thể giải quyết các đại nạn của nhân loại, hoàn toàn trái ngược với định hướng tập trung vào các ứng dụng mạng xã hội của các sếp lớn khác.
Đặc biệt, nguồn tin nội bộ tiết lộ Wang đã tích cực vận động ban lãnh đạo Meta nên đặt trọng tâm lớn hơn vào các mô hình độc quyền (mã nguồn đóng), đi ngược lại phương tiếp cận mã nguồn mở truyền thống của tập đoàn.
Để bảo vệ tầm nhìn của mình, Wang cố gắng xây dựng một văn hóa startup không phân cấp bậc bên trong TBD. Trên một buổi phát sóng podcast gần đây, ông lập luận bằng thuật ngữ của giới game thủ rằng: “Một đội ngũ cực kỳ nhỏ nơi tất cả mọi người đều quái kiệt luôn luôn di chuyển nhanh hơn một tổ chức cồng kềnh nơi trách nhiệm bị xé nhỏ”.
Wang cố gắng xây dựng một văn hóa startup không phân cấp bậc bên trong TBD (Nguồn: Financial Times)
Ngược lại với bầu không khí ấm cúng tại TBD, lực lượng lao động phổ thông của Meta lại đang trải qua một giai đoạn kém vui vẻ hơn.
Năm đầu tiên của Wang tại vị trùng hợp với các đợt tái cấu trúc bộ máy và các làn sóng sa thải hàng loạt trên toàn tập đoàn nhằm bù đắp cho chi phí của cuộc chạy đua vũ trang AI.
Một số nhân viên thậm chí đã xuống đường phản đối kế hoạch của công ty nhằm cài đặt phần mềm theo dõi hành vi sử dụng máy tính của họ để lấy dữ liệu huấn luyện AI.
Hiện tại, Muse Spark chủ yếu được tích hợp sâu bên trong các sản phẩm nội bộ của Meta, khiến các chuyên gia bên ngoài rất khó để đưa ra một đánh giá khách quan độc lập. Mặc dù Wang từng tuyên bố sẽ cấp quyền truy cập cho một số đối tác ngoại bang thông qua một cổng API bảo mật, nhưng tiến trình này vẫn đang bị hạn chế nhỏ giọt.
Một chi tiết đáng chú ý là mô hình này đã được huấn luyện bằng cách sử dụng một số mô hình mã nguồn mở của bên thứ ba, bao gồm cả các mô hình của Trung Quốc. Một vài nguồn tin nội bộ thậm chí đã so sánh một số khía cạnh của hệ thống này với mô hình mới nhất của DeepSeek, dù mức độ tương đồng vẫn đang là đề tài tranh cãi gay gắt.
Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2026 - Summer Summit
Thời gian: 11/06/2026
Địa điểm: L7 West Lake Hanoi by Lotte Hotels, Ballroom tầng 4, 683 Lạc Long Quân, Tây Hồ, Hà Nội
Vietnam Investment Forum 2026 - Summer Summit quy tụ đại diện cơ quan quản lý, lãnh đạo ngân hàng, công ty chứng khoán, quỹ đầu tư, giám đốc phân tích và các chuyên gia kinh tế độc lập, tập trung vào bức tranh vĩ mô, AI & Big Data và chiến lược tìm kiếm Alpha trong nửa cuối năm 2026.
Ba phiên thảo luận chính:
Phiên thảo luận 1: Vĩ mô 2026 - Việt Nam trước các cú sốc từ bên ngoài và cơ hội từ bên trong
Phiên thảo luận 2: AI & Big Data - Từ lợi thế ra quyết định đến thế hệ sản phẩm đầu tư mới
Phiên thảo luận 3: Cơ hội tìm kiếm Alpha trên thị trường chứng khoán và các kênh tài sản phổ biến
Tìm hiểu chương trình tại VIF 2026 Summer Summit.
Tham gia khảo sát "Dự báo của bạn về nửa cuối năm 2026" để có cơ hội nhận vé mời đặc biệt từ Ban Tổ chức.
