Vì sao Mỹ thuộc top sản xuất dầu lớn nhất thế giới nhưng vẫn phải nhập hàng triệu thùng dầu mỗi ngày?

Bức tranh nhập khẩu: Sự phụ thuộc chiến lược vào nguồn dầu nặng Canada

Nước Mỹ hiện là một trong những quốc gia khai thác dầu mỏ lớn nhất thế giới, đồng thời xuất khẩu bình quân 10,7 triệu thùng dầu/ngày sang khắp các châu lục. Dù vậy, số liệu thống kê năm 2025 từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) cho thấy, quốc gia này vẫn đều đặn nhập khẩu tới 7,9 triệu thùng dầu/ngày từ thị trường quốc tế, bao gồm cả dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ tinh chế.

Bức tranh thương mại hai chiều này thoạt nhìn có vẻ mâu thuẫn, song thực chất lại phản ánh sự gắn kết sâu sắc về mặt hạ tầng lọc dầu, tính chất kỹ thuật của từng phẩm cấp dầu và chiến lược tối ưu hóa công suất của ngành công nghiệp năng lượng nước Mỹ, theo phân tích từ chuyên trang Visual Capitalist.

Về nhập khẩu, nguồn cung dầu chảy vào nước Mỹ gần như phụ thuộc hoàn toàn vào một đối tác duy nhất - Canada. Trong tổng khối lượng 7,9 triệu thùng/ngày mà Mỹ nhập khẩu năm 2025, riêng Canada đã cung cấp tới 4,493 triệu thùng/ngày, tương đương gần 57% tổng lượng dầu nhập khẩu của toàn nước Mỹ.

Lượng dầu Mỹ nhập từ Canada gấp gần 9 lần quốc gia đứng ở vị trí thứ hai là Mexico với 504.000 thùng/ngày, đồng thời gấp hơn ba lần tổng lượng nhập khẩu của cả 4 quốc gia xếp kế tiếp cộng lại gồm Mexico, Saudi Arabia (326.000 thùng/ngày), Iraq (249.000 thùng/ngày) và Brazil (231.000 thùng/ngày).

Khoảng cách chênh lệch khổng lồ giữa Canada và phần còn lại của thế giới phản ánh kết quả của nhiều thập kỷ hợp tác năng lượng xuyên biên giới, kết nối chặt chẽ giữa hệ thống đường ống vận chuyển và hạ tầng lọc dầu tích hợp giữa hai quốc gia Bắc Mỹ. Dưới đây là bảng thống kê chi tiết 15 quốc gia xuất khẩu dầu lớn nhất sang thị trường Mỹ trong năm 2025

Lý giải cho sự thống trị của nguồn dầu Canada phải nhắc tới yếu tố địa lý và cấu hình hạ tầng lọc hóa dầu. Vùng cát dầu (dầu bị ngậm chặt trong hỗn hợp gồm cát, đất sét, nước và bitum) tại tỉnh Alberta của Canada chủ yếu khai thác loại dầu thô nặng và chua.

Các tuyến đường ống chiến lược vận chuyển khối lượng dầu khổng lồ này chạy thẳng về phía nam để cấp trực tiếp cho các cơ sở lọc dầu tại vùng Trung Tây nước Mỹ.

Các nhà máy lọc dầu vùng Trung Tây được xây dựng chuyên biệt xoay quanh nguồn cung này, nơi dầu Canada chiếm gần như toàn bộ lượng dầu thô nhập khẩu của cả khu vực và đáp ứng hơn 70% tổng công suất nguyên liệu đầu vào được các nhà máy lọc dầu tại đây tiếp nhận chế biến.

Nhiều tổ hợp lọc dầu tại Trung Tây sở hữu các phân xưởng luyện cốc được thiết kế chuyên dụng để bẻ gãy dầu thô nặng thành các dòng sản phẩm nhiên liệu nhẹ hơn.

Đặc tính này biến dầu thô Canada thành mảnh ghép bù trừ tự nhiên cho nguồn dầu nhẹ và ngọt được khai thác từ các mỏ đá phiến nội địa của Mỹ. Bên cạnh đó, do nằm sâu trong lục địa và không giáp biển, dầu thô Canada trong lịch sử luôn được bán với mức giá chiết khấu so với các loại dầu tiêu chuẩn của Mỹ.

Phải đến khi dự án mở rộng tuyến đường ống Trans Mountain chính thức vận hành vào năm 2024 để dẫn dầu ra bờ biển Thái Bình Dương, các nhà sản xuất Canada mới có thêm lựa chọn tiếp cận các bạn hàng quốc tế ngoài khơi, thay vì phụ thuộc gần như hoàn toàn vào hệ thống đường ống dẫn sang Mỹ.

Thực tế này làm sáng tỏ câu hỏi vì sao Mỹ là một trong những nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới nhưng vẫn phải nhập khẩu tới 7,9 triệu thùng dầu mỗi ngày. Nguyên nhân cốt lõi là các phẩm cấp dầu thô không thể thay thế lẫn nhau một cách tùy tiện. Phần lớn sản lượng khai thác từ các mỏ dầu đá phiến của Mỹ là dầu tương đối nhẹ và ngọt.

Trong khi đó, nhiều nhà máy lọc dầu quy mô lớn của Mỹ trong quá khứ đã được đầu tư nâng cấp để tối ưu hóa việc chế biến các loại dầu thô nặng và chua nhằm tận dụng biên lợi nhuận chênh lệch giá.

Nguồn cát dầu từ Canada cung cấp chính xác khối lượng nguyên liệu nặng cần thiết đó thông qua mạng lưới đường ống xuyên biên giới hoàn chỉnh, cho phép Mỹ vừa có thể xuất khẩu nguồn dầu thô nhẹ ra thế giới, vừa nhập khẩu dầu thô nặng về phục vụ các nhà máy trong nước.

Bức tranh xuất khẩu: Mạng lưới tiêu thụ đa dạng từ châu Âu đến châu Á

Chiều ngược lại, dòng chảy xuất khẩu dầu mỏ của Mỹ lại phân bổ rất đồng đều trên khắp 6 châu lục mà không có bất kỳ một khách hàng nào nắm giữ tỷ trọng chi phối tuyệt đối. Năm 2025, trong tổng khối lượng xuất khẩu 10,7 triệu thùng dầu mỗi ngày, bao gồm cả dầu thô và sản phẩm tinh chế; nhóm 5 thị trường lớn nhất chỉ tiếp nhận khoảng 4,51 triệu thùng/ngày, tương đương 42% tổng lượng xuất khẩu.

Dẫn đầu danh sách khách hàng mua dầu của Mỹ năm 2025 là Hà Lan với 1,147 triệu thùng/ngày, bám sát phía sau là Mexico với 1,091 triệu thùng/ngày. Đây cũng là hai quốc gia duy nhất nhập khẩu vượt mốc một triệu thùng dầu mỗi ngày từ Mỹ. Canada đứng thứ ba với 887.000 thùng/ngày, tiếp sau là Hàn Quốc với 705.000 thùng/ngày và Nhật Bản với 677.000 thùng/ngày.

Việc Hà Lan chiếm giữ vị trí quán quân về nhập khẩu dầu mỏ từ Mỹ chủ yếu bắt nguồn từ vai trò chiến lược của cảng Rotterdam như một cửa ngõ năng lượng trung chuyển vào thị trường lục địa châu Âu.

Rotterdam là cảng biển lớn nhất châu Âu, đồng thời là trung tâm lưu trữ, giao dịch, lọc hóa dầu và trung chuyển dầu thô cũng như các sản phẩm dầu mỏ hàng đầu khu vực. Lượng dầu mỏ cập cảng Rotterdam không nhất thiết phục vụ tiêu dùng nội địa của riêng Hà Lan, mà phần lớn được tinh chế tại chỗ hoặc tiếp tục vận chuyển bằng hệ thống đường ống và sà lan vào các trung tâm công nghiệp của Đức và khắp vùng Tây Bắc châu Âu.

Nhu cầu tiêu thụ dầu Mỹ tại châu Âu gia tăng mạnh mẽ sau khi Liên minh châu Âu (EU) ban hành lệnh cấm vận đối với hầu hết dầu thô đường biển từ Nga vào cuối năm 2022. Dầu thô xuất khẩu từ Mỹ nhanh chóng trở thành nguồn hàng thay thế mang tính sống còn đối với các nhà máy lọc dầu tại châu Âu.

Kể từ thời điểm đó, Hà Lan luôn duy trì vị thế vững chắc là một trong những điểm đến hàng đầu của các chuyến tàu chở dầu thô xuất phát từ các cảng biển nước Mỹ.

Vị trí thứ hai là Mexico, với khối lượng nhập khẩu 1,091 triệu thùng/ngày từ Mỹ lại phản ánh một cơ chế thương mại hai chiều mang tính chất bổ trợ đặc thù. Mexico xuất khẩu phần lớn lượng dầu thô nặng do nước này khai thác sang các tổ hợp lọc dầu ven Vịnh Mexico (chủ yếu tại Texas và Louisiana).

Ở chiều ngược lại, Mexico nhập khẩu khối lượng rất lớn các sản phẩm dầu tinh chế, đặc biệt là xăng thương phẩm và dầu diesel, từ chính các nhà máy lọc dầu này của Mỹ. Sự phụ thuộc thương mại qua lại này bắt nguồn từ việc hệ thống lọc hóa dầu nội địa của Mexico không sản xuất đủ khối lượng nhiên liệu thành phẩm để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong nước, buộc quốc gia này phải dựa vào năng lực chế biến quy mô lớn của các cơ sở lọc dầu hiện đại tại Mỹ.

Bên cạnh hai thị trường dẫn đầu, danh sách khách hàng của dầu mỏ Mỹ trải rộng khắp các trung tâm kinh tế trọng điểm trên toàn cầu. Khu vực châu Á hiện diện dày đặc trong nhóm đầu với Hàn Quốc đứng thứ 4, Nhật Bản đứng thứ 5, Trung Quốc đứng thứ 6 với 651.000 thùng/ngày và Ấn Độ đứng thứ 7 với 606.000 thùng/ngày.

Tại châu Âu, ngoài Hà Lan, Vương quốc Anh và Tây Ban Nha cũng góp mặt trong top 10 thị trường lớn nhất với khối lượng tiếp nhận lần lượt là 339.000 thùng/ngày và 261.000 thùng/ngày.

Sự phân bổ địa lý rộng lớn này phản ánh vai trò ngày càng tăng của nước Mỹ với tư cách là nhà cung cấp toàn cầu về dầu thô và các sản phẩm dầu tinh chế. Phần lớn dầu thô khai thác từ các mỏ đá phiến của Mỹ tương đối nhẹ và ngọt, khiến chúng trở nên hấp dẫn đối với các nhà máy lọc dầu ở nước ngoài. Đồng thời, ngành lọc dầu quy mô lớn của nước này cũng xuất khẩu một khối lượng đáng kể xăng, dầu diesel và các sản phẩm dầu mỏ khác.

Hội thảo “Chiến lược phát triển và đầu tư bất động sản sau Nghị quyết 21 và những cập nhật chính sách”

Thời gian: 8h00 ngày 22/09/2026
Địa điểm: L7 West Lake Hanoi by Lotte Hotels, Ballroom tầng 4, 683 Lạc Long Quân, Tây Hồ, Hà Nội

Sự kiện quy tụ đại diện cơ quan quản lý, Đại biểu Quốc hội, chuyên gia bất động sản, chuyên gia kinh tế độc lập, doanh nghiệp… Các diễn giả sẽ cùng thảo luận, phân tích những nội dung quan trọng của Nghị quyết 21 và những chính sách mới; từ đó đánh giá tác động, gợi mở chiến lược phát triển và đầu tư bất động sản trong thời gian tới.

Hai phiên thảo luận chính:

Phiên 1: Nghị quyết 21 và các thay đổi pháp lý
Phiên 2: Những tác động đến tương lai phát triển và đầu tư bất động sản
Thảo luận - Hỏi đáp cùng chuyên gia

Đăng ký tham dự