VEPR: Tăng thuế VAT có thể khiến tỷ lệ nghèo tăng lên 10,32%
 |
Tiến sĩ Huỳnh Thế Du: Đánh thuế tài sản thì bỏ tăng thuế VAT |
|
Tăng thuế VAT – 'Canh bạc' đối với Nam Phi |
|
VEPR: Nên thận trọng với việc tăng thuế VAT |
Theo Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR), VAT là thuế đống góp lớn nhất cho ngân sách nhà nước của Việt Nam, chiếm 25% thu ngân sách và 1/3 tổng thu thuế. Đây là loạt thuế tiêu dùng phổ biến trên thế giới với 166 quốc gia sử dụng. Hiện tại, thuế VAT có 3 mức 0%, 5% và 10%.
 |
| Ảnh: Internet |
Tuy nhiên, theo TS. Nguyễn Tiến Dũng đến từ VEPR, phương án tăng thuế VAT được Bộ Tài chính đề xuất hồi đầu năm không có tác động đáng kể đến sản lượng. Tiêu dùng của các hộ gia đình giảm nhưng được bù đắp bằng sự gia tăng trong đầu tư. Phần lớn thu ngân sách tăng thêm được tạo ra từ việc tăng thuế VAT đánh vào mặt hàng phi nông nghiệp, chiếm tới 90%. Trong khi đó, tăng thuế VAT đánh vào nông sản có tác động hạn chế đến thu ngân sách nhưng tác động mạnh đến tiêu dùng của các hộ gia đình.
Tăng 20% thuế suất VAT tác động nhiều hơn đến nhóm thu nhập cao so với nhóm thu nhập thấp. Tuy nhiên, việc thống nhất thuế suất VAT có tác động mạnh đến tiêu dùng các hộ gia đình, đặc biệt là nhóm tiêu thụ thấp. Tác động của thuế VAT thay đổi đáng kể theo các đặc điểm của hộ, bao gồm các đặc điểm về vùng miền, thu nhập, dân tộc, giới tính. Theo ông Dũng, tăng thuế tiêu thụ đặc biệt có thể tạo ra nguồn thu ngân sách đáng kể, giảm bớt gánh nặng điều chỉnh vào thuế VAT và gánh nặng thuế đối với các nhóm thu nhập thấp.
Theo TS. Nguyễn Việt Cường, thuộc Đại học Kinh tế Quốc dân, xét về tác động lên nghèo đói thì VAT chỉ có tác động lên nhóm thu nhập thấp ở cận chuẩn nghèo. Các hộ gia đình có mức sống cao cũng bị giảm mức chi tiêu, nhưng mức giảm này không làm cho họ rơi vào nghèo như nhóm cận nghèo. Các hộ gia đình đông người, có tỷ lệ trẻ em và người già từ 80 tuổi trở lên cao hơn, tỷ lệ lao động nữ lớn, bị ảnh hưởng nhiều nhất về nghèo đói. Các hộ gia đình mà chủ hộ có học vấn thấp, nghề nghiệp kỹ năng thấp và trong nông nghiệp cũng chịu nhiều tác động lên nghèo đói.
Ông Cường xét tác động hai phương án tăng thuế: Phương án một là tăng thuế 1,2% và phương án hai thuế VAT ở mức 10%. Theo ông, phươn án một sẽ tá động nhiều hơn đối với người thu nhập cao do nhóm này chi tiêu nhiều cho nhóm mặt hàng phi nông nghiệp. Trong khi đó, do nhóm thu nhập thấp chi tiêu nhiều cho mặt hàng nông nghiệp nên phương án hai tác động nhiều hơn đến nhóm này.
Bên cạnh đó, phương án một khiến tỷ lệ nghèo tăng mạnh hơn so với phương án hai đồng thời chi tiêu bình quân cũng giảm mạnh hơn. Cụ thể, nếu như phương án một kéo tỷ lệ nghèo tăng từ 10,06% như hiện hành lên 10,32% thì phương án hai con số này chỉ ở mức 10,28%. Chi tiêu bình quân ở phương án một giảm từ 3,45 triệu đồng/người xuống 3,42 triệu đồng/người và giảm xuống 3,44 triệu đồng/người.
 |
| Tác động của việc tăng thuế VAT lên số lượng người nghèo và chi tiêu bình quân. Nguồn: VEPR |
Theo PGS.TS Nguyễn Đức Thành tăng thuế không làm tăng sản lượng thực của nền kinh tế và làm giảm phúc lợi của tất cả các hộ gia đình. Thậm chí, nếu tiền thuế tăng thêm lại được Chính phủ đưa vào chi thường xuyên mà không chi đầu tư phát triển sẽ làm cho sản lượng thực của nền kinh tế giảm. Ông Thành cho rằng Chính phủ nên nghĩ đến việc cải cách lại các loại thuế tài sản, do tỷ trọng của loại thuế này trong tổng số thu thuế còn quá khiêm tốn.
"Các đề xuất tăng thuế gần đây luôn bị công luận phản đối rất mạnh. Do đó, trước khi tăng thuế Chính phủ phải thuyết phục được người dân về tính hợp lý của các khoản chi tiêu Chính phủ. Minh bạch và trách nhiệm giải trình trong thu chi ngân sách cần phải được nâng cao hơn và theo kịp với chuẩn mực quốc tế trước khi đưa ra các đề xuất tăng thuế", ông Thành kết luận.
Xem thêm Tiến sĩ Huỳnh Thế Du: Đánh thuế tài sản thì bỏ tăng thuế VAT |
Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 (Vietnam Investment Forum 2027)
Thời gian: Ngày 12/11/2026
Địa điểm: Shilla Monogram Hanoi Westlake, số 6 Hoàng Minh Thảo, Tây Hồ Tây, Hà Nội
Là sự kiện thường niên quy tụ các chuyên gia đầu ngành, Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 mang đến những góc nhìn chuyên sâu về triển vọng đầu tư và cơ hội trên thị trường năm 2027.
Trong khuôn khổ sự kiện, Ban tổ chức sẽ công bố Best Retail Brokers 2026 - Bảng xếp hạng công ty chứng khoán có dịch vụ bán lẻ tốt nhất thị trường Việt Nam.
Cùng cộng đồng đầu tư đón đầu xu hướng, cập nhật góc nhìn chuyên gia và khám phá cơ hội đầu tư năm 2027.
Bạn cũng sẽ có cơ hội nhận vé mời đặc biệt của BTC khi tham gia khảo sát về triển vọng kinh tế, thị trường tài chính và chiến lược phân bổ tài sản trong năm 2027.
TRỰC TIẾP
