Chiến lược Fed của chính quyền ông Trump phản tác dụng?

Tổng thống Mỹ Donald Trump đang đối mặt với làn sóng phản đối hiếm thấy từ các nhà lập pháp Đảng Cộng hòa, sau khi Bộ Tư pháp mở cuộc điều tra hình sự nhằm vào Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) Jerome Powell.

Tối 11/1, ông Powell cho biết Bộ Tư pháp đã mở cuộc điều tra liên quan đến dự án cải tạo trụ sở Fed và lời điều trần của ông về vấn đề này trước Quốc hội. 

Người đứng đầu Fed cáo buộc đây là nỗ lực nhằm đe dọa ông bởi ngân hàng trung ương Mỹ đang hạ lãi suất với tốc độ chậm hơn so với mong muốn của Tổng thống Trump.

Phản ứng của các nhà lập pháp Đảng Cộng hòa diễn ra rất nhanh chóng. Thượng nghị sĩ Thom Tillis, thành viên chủ chốt của Đảng Cộng hòa trong Ủy ban Ngân hàng Thượng viện, tuyên bố sẽ bác bỏ bất kỳ ứng viên nào ông Trump đề cử vào Fed cho đến khi vụ việc được giải quyết.

Trong tuyên bố đưa ra ngay tối 11/1, ông Tillis nhấn mạnh: “Không còn nghi ngờ gì nữa, các cố vấn trong chính quyền Tổng thống Trump đang nỗ lực chấm dứt tính độc lập của Fed. Giờ đây, chính tính độc lập và uy tín của Bộ Tư pháp đang bị đặt dấu hỏi. 

Tôi sẽ phản đối việc phê chuẩn bất kỳ ứng cử viên nào vào Fed - bao gồm cả vị trí chủ tịch - cho đến khi vấn đề pháp lý này được giải quyết triệt để”.

Sự phản đối của ông Tillis là rắc rối lớn đối với ông Trump. Ủy ban Ngân hàng Thượng viện hiện gồm 13 thành viên Đảng Cộng hòa và 11 thành viên Đảng viên Dân chủ. Điều đó có nghĩa chỉ một thành viên Đảng Cộng hòa phản đối cũng có thể khiến quá trình phê chuẩn rơi vào bế tắc. 

Các nhà lập pháp Đảng Cộng hòa khác cũng đã lên tiếng phản đối ông Trump, dù họ không gay gắt như ông Tillis.

Ông John Thune, Lãnh đạo phe đa số tại Thượng viện, nhận xét nguy cơ xảy ra một cuộc chiến pháp lý giữa Nhà Trắng và Fed có thể khiến quá trình xác nhận các ứng viên Fed trở nên khó khăn.

Ông Thune nói với các phóng viên tại Điện Capitol vào ngày 12/1: “Vấn đề này cần được giải quyết nhanh chóng, vì tính độc lập của Fed trong việc hoạch định chính sách tiền tệ là thứ chúng ta cần phải bảo vệ khỏi sự can thiệp chính trị”. Ông cảnh báo các cáo buộc chống lại Chủ tịch Powell “tốt nhất nên là thật và nghiêm túc”.

Thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa Lisa Murkowski cũng tuyên bố sẽ cùng ông Tillis ngăn quá trình bổ nhiệm ứng viên vào Fed. Bà chỉ trích nặng nề cuộc điều tra nhắm vào ông Powell, thậm chí còn nói Quốc hội nên điều tra Bộ Tư pháp nếu cơ quan này không dừng lại.

Thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa Dave McCormick, thành viên trong Ủy ban Ngân hàng, ra tuyên bố cùng ngày 12/1: “Tôi không nghĩ Chủ tịch Fed Powell có tội”.

Ông Kevin Crane, một thành viên khác của Đảng Cộng hòa trong Ủy ban Ngân hàng, cũng bày tỏ quan điểm tương tự. Ông phát biểu: “Tôi hy vọng cuộc điều tra này sẽ chấm dứt nhanh chóng”.

Ngay cả một số thành viên cấp cao trong chính quyền của ông Trump cũng không ủng hộ cuộc điều tra đối với ông Powell. Tờ Axios cho biết Bộ trưởng Bộ Tài chính Scott Bessent đã cảnh báo ông Trump rằng cuộc điều tra đã gây xáo trộn nghiêm trọng và có thể gây hại cho thị trường tài chính.

Văn phòng của công tố viên Jeanine Pirro đã khởi động cuộc điều tra mà không báo trước cho các quan chức cấp cao của Nhà Trắng, Bộ Tài chính và thậm chí là cả Bộ Tư pháp chủ quản, nguồn tin của Axios cho hay.  

Ngoài ra, ba cựu Chủ tịch Fed và 4 cựu Bộ trưởng Tài chính Mỹ cũng đã ra tuyên bố chung lên án cuộc điều tra, cảnh báo nó sẽ làm suy yếu tính độc lập của ngân hàng trung ương. Những cựu quan chức này từng phục vụ dưới các chính quyền của Đảng Dân chủ lẫn Đảng Cộng hòa.

Trong suốt nhiều tháng qua, ông Trump đã gây sức ép buộc Fed nhanh chóng giảm mạnh lãi suất. Nhiều cơ quan trong chính quyền đã nhắm mục tiêu vào các thống đốc Fed đương nhiệm. Bà Lisa Cook bị tố gian lận nợ nay thế chấp vào năm ngoái, nay đến lượt ông Powell bị cáo buộc mắc sai phạm hình sự.