Dưới thời Chủ tịch Fed Kevin Warsh, Phố Wall có thể sẽ mất khả năng 'đọc vị' lãi suất

Fed có thể bước vào kỷ nguyên im lặng 

Trong gần hai thập kỷ qua, các thị trường tài chính đã hoạt động trong một giai đoạn đặc biệt, khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) liên tục cung cấp thông tin và tín hiệu về định hướng chính sách tương lai.

Sau mỗi cuộc họp, Fed đều ra tuyên bố chính sách và tổ chức họp báo. Mỗi quý, cơ quan này còn công bố biểu đồ "dot plot", thể hiện kỳ vọng lãi suất của các nhà hoạch định chính sách trong năm hiện tại và những năm tiếp theo.

Cách tiếp cận đề cao giao tiếp của Fed đã trở nên quen thuộc đến mức nhiều nhà đầu tư khó hình dung một mô hình khác. Tuy nhiên, điều đó có thể sớm thay đổi.

Kể từ khi được Tổng thống Donald Trump lựa chọn làm ứng viên cho vị trí chủ tịch Fed, ông Kevin Warsh đã nhiều lần phát tín hiệu về muốn thay đổi cách ngân hàng trung ương giao tiếp với thị trường.

Trong phiên điều trần trước Thượng viện, ông bày tỏ sự hoài nghi đối với các cuộc họp báo thường kỳ, chỉ trích biện pháp "định hướng kỳ vọng" (forward guidance) và cho rằng Fed có thể đang nói quá nhiều.

Nếu những ý tưởng đó được triển khai, Fed có thể bước vào cuộc cải tổ hoạt động truyền thông lớn nhất kể từ sau khủng hoảng tài chính 2008.

Từ ngân hàng trung ương kín tiếng đến "Fed biết nói"

Điều đáng chú ý là Fed minh bạch như ngày nay thực chất là điều tương đối mới mẻ.

Trong phần lớn lịch sử kéo dài 113 năm, Fed hành động khá kín tiếng. Trước thập niên 1990, cơ quan này thậm chí không công bố tuyên bố chính sách sau mỗi cuộc họp. Nhà đầu tư phải tự suy đoán liệu lãi suất có thay đổi hay không thông qua các giao dịch trên thị trường mở.

Thay đổi đầu tiên xuất hiện dưới thời ông Alan Greenspan,  Chủ tịch Fed đầu tiên ra tuyên bố chính sách sau cuộc họp. Dần dần, các chủ tịch kế nhiệm tiếp tục mở rộng hoạt động truyền thông.

Năm 2011, ông Ben Bernanke trở thành Chủ tịch Fed đầu tiên tổ chức họp báo định kỳ. Sau đó, Fed ngày càng coi giao tiếp là một công cụ chính sách quan trọng.

Sự thay đổi này phần lớn xuất phát từ cuộc khủng hoảng tài chính 2008. Khi lãi suất giảm xuống gần 0%, Fed cần thêm công cụ để hỗ trợ nền kinh tế. Thay vì chỉ điều chỉnh lãi suất hiện tại, cơ quan này bắt đầu cố gắng định hình kỳ vọng về lãi suất trong tương lai.

Ý tưởng khá đơn giản: nếu doanh nghiệp và người tiêu dùng tin rằng lãi suất sẽ duy trì ở mức thấp trong thời gian dài, họ sẽ vay mượn, đầu tư và chi tiêu nhiều hơn ngay từ bây giờ.

Đặc biệt, trong 8 năm dưới thời Chủ tịch Jerome Powell, thị trường gần như có thể dự báo chính xác quyết định lãi suất của Fed trước mỗi cuộc họp. Các động thái bất ngờ từ ngân hàng trung ương Mỹ hiếm khi xảy ra. 

Cách tiếp cận này được Phố Wall đánh giá cao. Tuy nhiên, không phải ai cũng cho rằng Fed nên tiếp tục đi xa hơn trên con đường đó.

Ông Kevin Warsh muốn thay đổi điều gì?

Một trong những lo ngại lớn nhất về biện pháp “định hướng kỳ vọng” là nó khiến thị trường tập trung quá nhiều vào Fed thay vì các yếu tố kinh tế cơ bản.

Giới đầu tư dành lượng lớn thời gian để phân tích từng bài phát biểu, từng cuộc phỏng vấn và từng thay đổi nhỏ trong ngôn ngữ của Fed. Phát biểu từ một quan chức Fed cũng đủ khiến hàng nghìn tỷ USD vốn hóa trên thị trường tài chính toàn cầu biến động mạnh.

Một mối lo ngại khác là các dự báo công khai có thể vô tình trói buộc Fed. Một khi các nhà hoạch định chính sách đưa ra dự báo về lộ trình cho lãi suất, họ có thể sẽ không sẵn lòng điều chỉnh nó - ngay cả khi điều kiện kinh tế đòi hỏi phải làm vậy.

Đây là lý do ông Warsh đặc biệt chỉ trích biểu đồ dot plot. Biểu đồ này cho thấy dự báo lãi suất của từng nhà hoạch định chính sách. Thị trường xem dot plot một trong những tín hiệu quan trọng nhất

Ông phát biểu trước Ủy ban Ngân hàng Thượng viện về biểu đồ dot plot: “Fed thông báo cho cả thế giới biết các chỉ số của họ sẽ như thế nào, các dự báo của họ sẽ ra sao. Nhưng Fed cũng là con người – họ giữ những dự báo đó lâu hơn mức cần thiết”.

Nếu Fed phản ứng quá chậm với tình hình thực tế, điều đó có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho nền kinh tế.

Vào năm 2021, Fed liên tục khẳng định làn sóng lạm phát bùng phát sau COVID-19 chỉ mang tính "tạm thời". Khi giá cả tiếp tục leo thang, ngân hàng trung ương buộc phải thay đổi quan điểm và thực hiện chu kỳ tăng lãi suất mạnh nhất trong nhiều thập kỷ, suýt thì đẩy nền kinh tế vào suy thoái

Nhiều chuyên gia chỉ trích rằng Fed đã quá tin tưởng vào các dự báo ban đầu của mình và phản ứng chậm hơn mức cần thiết.

Phiên bản Fed của ông Kevin Warsh

Ông Warsh không muốn đưa Fed quay trở lại thời kỳ bí mật tuyệt đối trước thập niên 1990. Thay vào đó, ông muốn xây dựng một phiên bản Fed "ít nói hơn".

Theo một số cựu quan chức Fed, ông Warsh có thể sẽ bắt đầu thu hẹp “định hướng kỳ vọng” ngay tại cuộc giữa tháng 6.

Trong nhiều năm qua, các tuyên bố sau cuộc họp thường chứa những cụm từ được thị trường diễn giải là tín hiệu cho biết Fed đang nghiêng về tăng hay giảm lãi suất. Ông Warsh có thể tìm cách loại bỏ phần lớn những ám chỉ này.

Ngoài ra, ông có thể sẽ không đưa ra dự báo lãi suất cá nhân của mình trong  dot plot được công bố lần này. Mục tiêu là phát tín hiệu rằng thị trường không nên quá coi trọng công cụ này.

Xa hơn nữa, ông Warsh có thể muốn thay đổi cách tổ chức họp báo. Dưới thời ông Jerome Powell, Fed tổ chức họp báo sau tất cả các cuộc họp chính sách. Trong khi đó, ông Warsh cho rằng họp báo chỉ nên diễn ra khi có “thông tin quan trọng” cần truyền đạt.

Nếu quan điểm này được áp dụng, số lần Chủ tịch Fed xuất hiện trước truyền thông có thể giảm đáng kể.

Những người ủng hộ ông Warsh cho rằng cách tiếp cận này có thể mang lại nhiều lợi ích. Nó giúp Fed linh hoạt hơn trước những cú sốc bất ngờ. Nếu không phải liên tục bảo vệ các dự báo trước đó, ngân hàng trung ương có thể điều chỉnh chính sách nhanh chóng khi điều kiện kinh tế thay đổi.

Rủi ro với thị trường chứng khoán

Tuy nhiên, chưa chắc Fed "ít nói" hơn là sẽ điều tích cực. Rủi ro dễ thấy nhất là sự biến động lớn hơn trên các thị trường tài chính.

Trong gần thập kỷ qua, nhà đầu tư đã quen với việc nhận được lượng lớn thông tin từ Fed. Nếu nguồn thông tin đó bị thu hẹp, mức độ bất định sẽ gia tăng. Các dữ liệu kinh tế hoặc quyết định chính sách mới có thể tạo ra phản ứng mạnh hơn nhiều so với hiện nay.

Trên thực tế, việc Fed nói ít hơn cũng không đồng nghĩa thị trường sẽ bớt tập trung vào Fed.

Khi thông tin trở nên khan hiếm, giá trị của mỗi tín hiệu còn lại sẽ tăng lên. Nhà đầu tư có thể soi xét từng từ trong tuyên bố chính sách kỹ hơn nữa. Mỗi thay đổi nhỏ trong ngôn ngữ của Fed có thể tạo ra tác động lớn hơn trước.

Nói cách khác, việc giảm giao tiếp có thể không loại bỏ hoạt động đầu cơ mà chỉ thay đổi hình thức của nó.

Ngoài ra, nhiều nhà kinh tế cho rằng giao tiếp hiện đã trở thành một phần không thể tách rời của chính sách tiền tệ hiện đại.

Các nghiên cứu trong nhiều thập kỷ qua cho thấy kỳ vọng của doanh nghiệp và người tiêu dùng đóng vai trò quan trọng đối với tăng trưởng, lạm phát và hoạt động đầu tư. Khi mọi người hiểu Fed sẽ phản ứng thế nào trước các thay đổi của nền kinh tế, chính sách tiền tệ thường phát huy hiệu quả tốt hơn.

Cựu Chủ tịch Ben Bernanke từng tóm tắt quan điểm này như sau: "Chính sách tiền tệ là 98% lời nói và 2% hành động."

Một cuộc khảo sát gần đây, Viện Brookings cho thấy đa số chuyên gia vẫn ủng hộ Fed duy trì các công cụ truyền thông hiện nay. Hầu hết người được hỏi đánh giá họp báo của Chủ tịch Fed là một trong những công cụ hữu ích nhất, trong khi phần lớn cũng muốn giữ lại biểu đồ dot plot.