Xung đột Trung Đông có thể đem lại ‘lợi đơn lợi kép’ cho Trung Quốc

Theo các nhà kinh tế, cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran sẽ giúp các nhà xuất khẩu Trung Quốc mở rộng thị phần xuất khẩu toàn cầu. Trong khi đó, doanh nghiệp tại các nước chịu ảnh hưởng nặng nề hơn từ cú sốc năng lượng có nguy cơ để mất đơn hàng tiềm năng.

Ông Fred Neumann, nhà kinh tế trưởng về châu Á tại HSBC, bình luận: “Trung Quốc hoàn toàn có thể mở gia tăng thị phần xuất khẩu toàn cầu nhờ cú sốc năng lượng hiện nay”.

Đây sẽ là viễn cảnh đáng ngại với các nhà sản xuất ở Đông Nam Á và châu Âu, vốn đã gặp khó khăn khi cạnh tranh với hàng hóa giá rẻ từ Trung Quốc.

Nhưng mặt khác, ông Neumann và các nhà phân tích lưu ý lợi ích đối với các nhà xuất khẩu Trung Quốc vẫn còn phụ thuộc vào mức độ suy yếu của tăng trưởng kinh tế thế giới do xung đột Trung Đông. Ông Neumann nói: “Chúng ta chưa rõ liệu nhu cầu của khách hàng quốc tế có thể duy trì hay không”.

Lợi thế nhờ chiến lược năng lượng dài hạn

Capital Economics ước tính xuất khẩu của Trung Quốc trong năm 2026 sẽ tăng trưởng 6%, cao hơn 1 điểm % so với dự báo đưa ra trước khi xung đột tại Iran nổ ra.

Ông Julian Evans-Pritchard, trưởng bộ phận nghiên cứu Trung Quốc tại Capital Economics, nhận xét Trung Quốc có “vị thế tốt” để gia tăng xuất khẩu, bởi chi phí năng lượng ở nước này có lẽ sẽ tăng ít hơn những nước khác.

Dữ liệu chính thức công bố ngày 31/3 cho thấy chỉ số Nhà Quản trị Mua hàng (PMI) của Trung Quốc đạt 50,4 điểm vào tháng 3, cho thấy hoạt động sản xuất đã quay lại đà mở rộng sau hai tháng sụt giảm.

Một tháng sau khi chiến sự ở Trung Đông bắt đầu, các nhà kinh tế tại Citi nhận thấy ngành công nghiệp của Trung Quốc có vẻ đang thích ứng tốt trong khủng hoảng.

Chỉ khoảng 6% lượng tiêu thụ năng lượng của Trung Quốc phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu từ vùng Vịnh. Điều đó giúp các nhà sản xuất nước này ít chịu ảnh hưởng từ đà tăng của giá năng lượng thế giới hơn đối thủ.

Ông Xiangrong Yu, nhà kinh tế của Citi, viết trong lưu ý nghiên cứu: “Trừ trường hợp xảy ra một cuộc khủng hoảng dầu mỏ nghiêm trọng và kéo dài, sự bền bỉ của các nhà cug cấp Trung Quốc thậm chí có thể giúp nước này mở rộng thị phần xuất khẩu - giống như những gì đã xảy ra trong cú sốc COVID-19 hồi năm 2020”.

Ông nói thêm: “Chiến lược năng lượng dài hạn của Trung Quốc - tập trung đầu tư năng lượng tái tạo, đa dạng hóa nguồn nhập khẩu và xây dựng kho dự trữ chiến lược - giúp nước này có vị thế tốt hơn so với các nước công nghiệp khác”.

Xu hướng “Trung Quốc + 1” đảo ngược?

Các nhà xuất khẩu tại các trung tâm công nghiệp ven biển phía đông Trung Quốc ghi nhận lượng đơn hàng từ nước ngoài đang gia tăng. Nguyên nhân là các vị khách này lo ngại về chuỗi cung ứng ở Đông Nam Á. Các nước như Thái Lan và Indonesia phụ thuộc rất nhiều vào dầu mỏ ở Trung Đông.

Theo một nhà quản lý tại một công ty xuất khẩu sản phẩm mẫu ở thành phố Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang, từ cuối tháng 3 đã xuất hiện dấu hiệu nhiều khách hàng Mỹ và châu Âu đảo ngược chiến lược “Trung Quốc +1”.

Vị quản lý đó chia sẻ với tờ Financial Times (FT): “Một khách hàng cho biết ông ấy đang cân nhắc chuyển một số đơn hàng từ Việt Nam và Campuchia về Trung Quốc”.

Ông Huang, CEO một công ty sản xuất linh kiện điện tử có trụ sở tại thành phố Ninh Ba, tỉnh Chiết Giang, cũng cho biết số lượt liên hệ từ khách hàng Mỹ đã tăng vọt. “Nhu cầu đã tăng đáng kể. Giờ chúng tôi cần thương thảo chi tiết về giá cả”, ông tiết lộ.

Trong trung hạn, xung đột Trung Đông cũng có thể sẽ thúc đẩy các nước đẩy nhanh nỗ lực phổ biến xe điện và năng lượng sạch. Xu hướng này sẽ đem lại lợi ích cho Trung Quốc - nhà cung cấp hàng đầu thế giới về năng lượng sạch.