VinaCapital: 2026 phân hóa rõ rệt, NĐT buộc chuyển từ bám theo chỉ số sang lựa chọn ngành, doanh nghiệp cụ thể

Trong Báo cáo chiến lược năm 2026, các chuyên gia phân tích của VinaCapital cho rằng thị trường Việt Nam đang ở vùng định giá thuận lợi nếu xét trên bình diện tổng thể. VN-Index hiện giao dịch ở mức P/E dự phóng khoảng 13 lần, trong khi tăng trưởng lợi nhuận toàn thị trường được kỳ vọng đạt khoảng 18%, tương ứng hệ số PEG vào khoảng 0,7 lần.

Tuy nhiên, định giá hấp dẫn trên chỉ số không đồng nghĩa với khả năng sinh lời trải đều. Năm 2026 được nhìn nhận là giai đoạn mà dòng tiền sẽ phân hóa rõ rệt hơn, buộc nhà đầu tư chuyển trọng tâm từ bám theo chỉ số sang lựa chọn nhóm ngành và doanh nghiệp cụ thể.

Chỉ số là nền, nhưng không phải nơi tạo ra lợi nhuận cho số đông

Theo các chuyên gia, mức định giá của VN-Index hiện chịu ảnh hưởng lớn từ một số cổ phiếu vốn hóa lớn. Nếu loại trừ nhóm cổ phiếu thuộc hệ sinh thái Vingroup, hệ số P/E thực chất của thị trường chỉ còn vào khoảng 11 lần. Điều này phản ánh sự chênh lệch đáng kể giữa diễn biến của chỉ số và mặt bằng định giá của phần còn lại.

Đà tăng mạnh của VN-Index trong năm 2025 phần lớn gắn liền với sự bứt phá của nhóm cổ phiếu Vingroup, trong đó riêng cổ phiếu VIC tăng tới 736%, đưa vốn hóa tập đoàn lên hơn 45 tỷ USD, tương đương khoảng 15% giá trị toàn thị trường. Vai trò lớn trong rổ chỉ số giúp nhóm này hưởng lợi từ dòng vốn ETF và hoạt động mua theo chỉ số.

Chính sự chi phối của một nhóm hẹp khiến diễn biến VN-Index không phản ánh đầy đủ cơ hội trên toàn thị trường, và cũng là lý do các chuyên gia cho rằng khả năng kiếm tiền năm 2026 sẽ nằm nhiều hơn ở cấp độ ngành và doanh nghiệp.

Các chuyên gia phân tích đánh giá tăng trưởng lợi nhuận của phần lớn các ngành niêm yết có thể đạt mức 10–20% trong năm 2026, trong đó một số nhóm doanh nghiệp vượt trội có thể tiến gần mức 30%. Đây được xem là nền tảng quan trọng cho chiến lược đầu tư chọn lọc.

Ngân hàng và bất động sản vẫn là trụ cột lợi nhuận

Trong bức tranh đó, ngân hàng và bất động sản – hai nhóm chiếm hơn một nửa tỷ trọng VN-Index – vẫn là trụ cột, nhưng cơ hội không phân bổ đồng đều.

Ngành ngân hàng hiện chiếm khoảng 31% tỷ trọng VN-Index và được kỳ vọng ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận khoảng 17% trong năm 2026, chủ yếu nhờ tăng trưởng tín dụng ước đạt 18%. Lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng được dự báo tiếp tục tăng thêm 50–100 điểm cơ bản, tạo điều kiện cải thiện lợi nhuận cho một số ngân hàng.

Tuy vậy, báo cáo lưu ý môi trường lãi suất tăng không mang lại lợi ích như nhau. Tỷ lệ CASA toàn ngành vẫn ở mức thấp, khoảng 20–25%, khiến dư địa mở rộng biên lãi ròng bị hạn chế. Trong bối cảnh đó, các ngân hàng có chi phí vốn thấp, tỷ lệ cho vay trên huy động hợp lý và chất lượng tài sản tốt được đánh giá có vị thế thuận lợi hơn, trong khi các ngân hàng có LDR cao và rủi ro tín dụng tiềm ẩn cần được sàng lọc kỹ.

Ở lĩnh vực bất động sản, doanh số bán hàng trước của các doanh nghiệp niêm yết đã tăng gấp đôi trong năm 2025, qua đó tạo tiền đề cho lợi nhuận cải thiện trong năm 2026. Các quy định pháp lý mới cùng với việc đẩy mạnh đầu tư hạ tầng được kỳ vọng tiếp tục hỗ trợ hoạt động phát triển dự án.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia phân tích, lợi ích sẽ chỉ tập trung vào một số chủ đầu tư có quỹ đất pháp lý rõ ràng và vị trí thuận lợi để hưởng lợi từ hạ tầng, đặc biệt tại khu vực phía Nam. Ngược lại, các dự án có mức giá quá cao hoặc chất lượng kém đã ghi nhận thanh khoản suy giảm khi nhu cầu đầu cơ hạ nhiệt.

Đầu tư công và các cơ hội chọn lọc khác

Việc Chính phủ đẩy mạnh chi tiêu công mở ra cơ hội cho một số doanh nghiệp niêm yết, dù phần lớn các đơn vị hưởng lợi trực tiếp chưa có mặt trên sàn. Theo báo cáo, các nhà đầu tư chọn lọc vẫn có thể tìm ra những doanh nghiệp ở vị thế thuận lợi, vừa hưởng lợi từ làn sóng đầu tư hạ tầng, vừa sở hữu các yếu tố đặc thù tích cực.

Trong đó, các doanh nghiệp dịch vụ dầu khí có thể hưởng lợi từ việc mở rộng hạ tầng năng lượng, trong khi các doanh nghiệp thép đầu ngành được hỗ trợ bởi nhu cầu vật liệu xây dựng và kế hoạch mở rộng công suất.

Bên cạnh các nhóm trụ cột, một số lĩnh vực từng diễn biến kém trong năm 2025 như tiêu dùng, công nghệ hay cao su được đánh giá có thể xuất hiện cơ hội mang tính chọn lọc trong năm 2026.

Đà phục hồi tiêu dùng ở mức vừa phải, quá trình tái cấu trúc doanh nghiệp và những thay đổi trong mô hình hoạt động có thể tạo nền tảng cho kết quả kinh doanh cải thiện ở một số trường hợp cụ thể.

Tuy nhiên, báo cáo nhấn mạnh đây không phải là các câu chuyện đầu tư đại trà, mà phù hợp với cách tiếp cận “từ dưới lên”, tập trung vào từng doanh nghiệp thay vì toàn ngành.

Margin hạ nhiệt

Một khía cạnh khác được báo cáo đề cập là dư nợ cho vay ký quỹ đã vượt 10 tỷ USD trong năm 2025, góp phần thúc đẩy đà tăng mạnh của thị trường. Tuy nhiên, giai đoạn cuối năm ghi nhận sự thắt chặt thanh khoản khiến hoạt động margin thu hẹp.

Theo các chuyên gia phân tích, dù áp lực này có thể được nới lỏng sau khi qua thời điểm chốt sổ năm tài chính, margin trong năm 2026 khó quay lại vai trò là động cơ chính của thị trường. Điều này cho thấy hiệu quả đầu tư sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào nội lực doanh nghiệp thay vì sự hỗ trợ của đòn bẩy tài chính.

Tựu trung lại, VN-Index ở vùng định giá hấp dẫn tạo ra bối cảnh thuận lợi cho đầu tư, nhưng không phải là bảo chứng cho lợi nhuận. Trong một thị trường phân hóa, chỉ số chịu ảnh hưởng lớn từ một nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn và dòng tiền trở nên thận trọng hơn, hiệu quả đầu tư trong năm 2026 sẽ đến từ việc chọn đúng nhóm ngành và doanh nghiệp có nền tảng phù hợp, thay vì tập trung vào diễn biến chung của thị trường.