Chuyên gia cảnh báo một nguy cơ lớn của kinh tế thế giới khi xung đột Trung Đông leo thang

Mối nguy với thế giới

Trong vài năm qua, các chuyên gia đã nhiều lần cảnh báo về nguy cơ suy thoái, nhưng lần nào thế giới cũng vượt qua được hiểm nguy. Tuy nhiên, cuộc xung đột mới nhất ở Trung Đông có thể trở thành “giọt nước làm tràn ly”, đẩy nền kinh tế toàn cầu vào giai đoạn đầy khó khăn.

Kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu không kích Iran vào ngày 27/2, căng thẳng địa chính trị đã khiến thị trường toàn cầu rúng động. Chứng khoán Mỹ liên tục biến động mạnh trong ba phiên đầu tuần.

Các thị trường toàn cầu còn diễn biến tiêu cực hơn. Chỉ số KOSPI của Hàn Quốc giảm hơn 18% trong hai phiên ngày 3/3 và 4/3.

Tuy nhiên, tình cảnh hỗn loạn hiện nay có thể chỉ là khởi đầu nếu cuộc chiến ở Iran kéo dài và lan rộng ra toàn khu vực.

Một cuộc xung đột phức tạp với nhiều bên tham gia có nguy cơ sẽ kéo giá năng lượng lên cao, hâm nóng lạm phát và kìm hãm tăng trưởng kinh tế, tạo ra môi trường lạm phát đình trệ.

Ông Mohamed El-Erian, Kinh tế trưởng của công ty dịch vụ tài chính Allianz, nói với CNBC: “Thời gian và phạm vi của cuộc xung đột sẽ quyết định ảnh hưởng đến thế giới. Xung đột càng lan rộng, nguy cơ nền kinh tế thế giới rơi vào lạm phát đình trệ càng lớn”.

Cuộc chiến ở Iran có thể gây bất ổn nghiêm trọng cho thị trường dầu mỏ và khí đốt. Hoạt động vận chuyển dầu qua Eo biển Hormuz - tuyến trung chuyển gần 20% nguồn cung dầu mỏ và khí đốt toàn cầu - gần như đã bị tê liệt.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã triển khai một số động thái để khắc phục tình hình, nhưng hiệu quả có thể không cao.

Ông Bob McNally, Cựu Cố vấn chính sách năng lượng của Nhà Trắng, cảnh báo nếu eo biển Hormuz bị đóng cửa trong thời gian dài, thế giới “chắc chắn” sẽ rơi vào suy thoái khi giá năng lượng tăng vọt. Một số chuyên gia thậm chí còn cho rằng giá dầu có thể lên tới 100 USD/thùng hoặc hơn.

Nhà kinh tế El-Erian nhận định tác động cuối cùng sẽ phụ thuộc vào thời gian và phạm vi cuộc xung đột. Theo ông, một cuộc giao tranh ngắn và được kiểm soát sẽ chỉ gây ra cú sốc tạm thời đối với giá năng lượng và lạm phát.

Tuy nhiên, một cuộc xung đột kéo dài và lan rộng ra nhiều nước sẽ "thúc đẩy lạm phát, làm gián đoạn chuỗi cung ứng và làm suy yếu tăng trưởng kinh tế".

Chính quyền ông Trump khẳng định chiến dịch quân sự ở Iran sẽ kết thúc trong vài tuần. Tuy nhiên, giới chuyên gia lưu ý Mỹ có nguy cơ bị cuốn vào một cuộc chiến kéo dài nếu  năng lực quân sự của Iran mạnh mẽ hơn đánh giá ban đầu của Washington.

Rủi ro với Mỹ

Căng thẳng địa chính trị bùng phát đúng vào thời điểm tồi tệ với nền kinh tế Mỹ. Ông El-Erian lưu ý rằng lúc này, rủi ro lạm phát đình trệ hiện nay cao hơn những năm trước bởi dư địa hạ lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) khá hạn chế.

Một số thống đốc Fed đã tỏ ý thận trọng về triển vọng hạ lãi suất trong năm nay. Họ chỉ ra rằng lạm phát đã duy trì trên mức mục tiêu 2% trong suốt 5 năm liên tiếp. Số liệu mới nhất cho thấy lạm phát giá tiêu dùng của Mỹ đạt 2,4% trong tháng 1.

Mới đây, chính quyền ông Trump cảnh báo Mỹ có thể nâng thuế nhập khẩu toàn cầu lên 15% ngay trong tuần này. Điều này cho thấy thuế quan vẫn sẽ là một trong những rủi ro chính với lạm phát trong năm nay.

Ông El-Erian không phải nhà quan sát duy nhất lưu ý rằng Mỹ khởi động chiến dịch quân sự ở Trung Đông giữa lúc Fed đang chịu rất nhiều ràng buộc vì lạm phát.

Tại hội thảo của S&P Global vào ngày 2/3, cựu Bộ trưởng Tài chính Mỹ Janet Yellen nhận xét lạm phát dai dẳng khiến Fed khó có thể mạnh tay hạ lãi suất, bất kể xung đột ở Trung Đông tiến triển như thế nào.

Bà nói tiếp: “Tôi nghĩ tình huống ở Iran hiện nay sẽ càng khiến Fed ngần ngại cắt giảm lãi suất hơn trước”.

Lạm phát không phải mối lo duy nhất với Mỹ. Trước khi chiến sự ở Iran bùng nổ, nền kinh tế đã xuất hiện số dấu hiệu đáng ngại. Tốc độ tăng trưởng GDP của Mỹ suy yếu đáng kể vào cuối năm 2025. Ngoài ra, Bộ Lao động Mỹ cho biết trong cả năm 2025, nền kinh tế chỉ tạo thêm 181.000 việc làm, mức thấp nhất kể từ đại dịch.