Nâng hạng không chỉ là danh xưng: TTCK Việt Nam trước cơ hội hút 25 tỷ USD vốn quốc tế

Chiều 5/1, tại tọa đàm “Nâng hạng thị trường chứng khoán: Lộ trình 2026 và những bước đi tiếp theo”, các ý kiến từ cơ quan quản lý và thành viên thị trường cho rằng việc nâng hạng không phải là đích đến cuối cùng, mà là điểm khởi đầu cho một chu kỳ phát triển mới, trong đó cải cách thể chế, năng lực vận hành và chiều sâu thị trường sẽ quyết định khả năng hấp thụ dòng vốn quốc tế.

Sau nâng hạng FTSE Russell, thị trường đứng trước cơ hội hút 25 tỷ USD

Phát biểu tại tọa đàm, ông Hà Duy Tùng, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, nhấn mạnh kinh nghiệm quốc tế cho thấy việc được nâng hạng luôn mang lại những tác động tích cực và bền vững cho nền kinh tế.

Tính đến cuối năm 2024, tổng giá trị danh mục đầu tư gián tiếp nước ngoài (FII) trên thị trường chứng khoán Việt Nam đạt khoảng 50 tỷ USD, gấp đôi vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài cùng kỳ. Khi Việt Nam chính thức được đưa vào nhóm thị trường mới nổi, thị trường sẽ có cơ hội đón nhận dòng vốn lớn từ các quỹ chỉ số và nhà đầu tư tổ chức toàn cầu.

Theo ước tính của Ngân hàng Thế giới, việc nâng hạng có thể giúp thị trường chứng khoán Việt Nam thu hút tới 25 tỷ USD vốn đầu tư quốc tế đến năm 2030, qua đó cải thiện thanh khoản, nâng cao mặt bằng định giá doanh nghiệp và hỗ trợ tích cực cho quá trình cổ phần hóa, thoái vốn Nhà nước.

Ông Hà Duy Tùng cho rằng việc FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp, với hiệu lực từ tháng 9/2026, là dấu mốc quan trọng, phản ánh sự ghi nhận của cộng đồng tài chính quốc tế đối với những cải cách toàn diện và thực chất của thị trường trong hơn 25 năm phát triển.

Cải cách pháp lý và hạ tầng để thị trường chịu tải dòng vốn lớn

Để tận dụng cơ hội sau nâng hạng, theo ông Hà Duy Tùng, thời gian qua cơ quan quản lý đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm đáp ứng các tiêu chí xếp hạng và nâng cao năng lực vận hành của thị trường.

Một trong những điểm nhấn quan trọng là việc hệ thống công nghệ thông tin mới KRX được đưa vào vận hành từ tháng 5/2025. Hệ thống này không chỉ giúp tăng hiệu suất hoạt động của toàn thị trường mà còn tạo nền tảng kỹ thuật để triển khai các sản phẩm, dịch vụ mới, sẵn sàng tiếp nhận dòng vốn quy mô lớn từ nước ngoài.

Bên cạnh đó, Nghị định 245/2025 được Chính phủ phê duyệt đã tạo bước tiến đáng kể về mặt pháp lý. Chia sẻ tại tọa đàm, bà Phạm Thị Thùy Linh, Trưởng ban Phát triển thị trường chứng khoán, cho biết nghị định này có thể góp phần rút ngắn đáng kể thời gian IPO và niêm yết.

Cụ thể, thời gian đưa chứng khoán vào giao dịch sau khi được chấp thuận niêm yết đã được rút ngắn từ 90 ngày xuống còn 30 ngày, giúp quá trình IPO có thể rút ngắn từ 3 đến 6 tháng so với trước đây, qua đó bảo đảm quyền lợi nhà đầu tư và gia tăng sức hấp dẫn cho các đợt phát hành.

Một thay đổi quan trọng khác là cơ chế xác định tỷ lệ sở hữu nước ngoài. Theo bà Phạm Thị Thùy Linh, tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại các công ty đại chúng không còn do đại hội đồng cổ đông quyết định, mà được mở tới hạn mức tối đa theo quy định pháp luật, căn cứ vào ngành nghề kinh doanh. Quy định này giúp thị trường minh bạch hơn và nhà đầu tư nước ngoài nắm rõ mức room ngoại tại từng doanh nghiệp.

Không chỉ cổ phiếu, nhà đầu tư quốc tế cần cả công cụ phòng ngừa rủi ro

Từ góc độ pháp lý và đối ngoại, ông Vũ Chí Dũng, Trưởng ban Pháp chế – Đối ngoại, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cho rằng sức hấp dẫn của thị trường chứng khoán không chỉ nằm ở quy mô, mà ở khả năng cung cấp các công cụ đầu tư hiệu quả để dòng vốn quốc tế tiếp cận nền kinh tế Việt Nam.

Theo ông Dũng, các quỹ đầu tư toàn cầu không chỉ quan tâm đến cổ phiếu và trái phiếu, mà còn đặc biệt chú trọng tới các công cụ phòng ngừa rủi ro như hợp đồng tương lai, các sản phẩm phái sinh, cũng như đầu tư thông qua chỉ số và chứng chỉ lưu ký. Đây là điều kiện quan trọng để thu hút dòng vốn dài hạn, nhất là từ các nhà đầu tư tổ chức.

Thực tế, thị trường đã bắt đầu mở rộng hệ sinh thái sản phẩm. Theo ông Hà Duy Tùng, hợp đồng tương lai dựa trên chỉ số VN100 đã được ra mắt vào ngày 10/10/2025. Cùng với đó, cơ quan quản lý tiếp tục nghiên cứu triển khai các sản phẩm phái sinh mới, trái phiếu cho phát triển hạ tầng, trái phiếu xanh, trái phiếu bền vững và các sản phẩm cấu trúc khác, đồng thời chuẩn bị cho sự hình thành của thị trường carbon từ năm 2026.

Nâng hạng là điểm khởi đầu của cạnh tranh mới

Ở góc nhìn thành viên thị trường, ông Trịnh Thanh Cần, Tổng Giám đốc Chứng khoán KAFI, nhận định việc nâng hạng từ thị trường cận biên lên mới nổi không phải là đích đến, mà là điểm khởi đầu cho một giai đoạn cạnh tranh cao hơn.

Theo ông Cần, thị trường trong thời gian tới sẽ vừa cạnh tranh hơn, vừa đa dạng hơn về sản phẩm và mở rộng mạnh mẽ về đối tượng nhà đầu tư. Điều này buộc các công ty chứng khoán phải chủ động nâng cấp hạ tầng công nghệ, năng lực vận hành và quản trị rủi ro theo thời gian thực, đồng thời điều chỉnh mô hình hoạt động để phù hợp với chu kỳ phát triển mới.

Bên cạnh việc bổ sung các sản phẩm đầu tư mới, nhiều công ty chứng khoán cũng đang nghiên cứu phát triển các sản phẩm mang tính tích lũy và đầu tư dài hạn, đi kèm với các hoạt động hỗ trợ nhà đầu tư hiểu rõ hơn về chiến lược đầu tư, hướng tới mục tiêu đồng hành bền vững thay vì chỉ cung cấp công cụ giao dịch.