'Không có tiền, hồ sơ xuất khẩu lao động 30 ngày bị ngâm thành 2 năm'

Lời khai được Sơn đưa ra sáng 19/8, khi TAND Hà Nội tiếp tục xét xử vụ án liên quan cựu Thứ trưởng Lao động Thương binh và Xã hội Nguyễn Bá Hoan cùng 8 cán bộ dưới quyền và hàng chục doanh nghiệp. Trong đó, Sơn bị cáo buộc Môi giới hối lộ.

Quá trình xét hỏi, phía doanh nghiệp và cơ quan công tố cho rằng việc đưa tiền xuất phát từ tình trạng cán bộ gây khó, vòi vĩnh. Trong khi đó, một số cựu cán bộ cho rằng doanh nghiệp đang "hiểu lầm", họ không nhũng nhiễu mà chỉ nhận tiền cảm ơn, tổng cộng 30,2 tỷ đồng.

Sơn được xác định làm trung gian 14/29 vụ đưa, nhận hối lộ; bị HĐXX thẩm vấn về quá trình này.

Quy trình 30 ngày ngâm thành 2 năm

Sơn khai làm "dịch vụ" hỗ trợ các doanh nghiệp xuất khẩu lao động xin cấp giấy phép. Theo quy định, lệ phí mỗi hồ sơ là 5 triệu đồng, song bị cáo thu của khách 650 triệu đến một tỷ đồng.

Trong 29 hồ sơ có sai phạm, Sơn môi giới 14 trường hợp, thu tổng cộng 11 tỷ đồng và hưởng 5,9 tỷ. Số còn lại 5,1 tỷ đồng được dùng để "bôi trơn" cán bộ tại Cục, với mức khoảng 400 triệu đồng cho mỗi hồ sơ cấp mới, bất kể hồ sơ có thiếu sót hay không.

Sơn khai mức tiền này được thỏa thuận trực tiếp với cán bộ Cục tại quán cà phê hoặc nhà riêng.

Theo bị cáo, tình trạng này diễn ra nhiều năm. Nếu không chi tiền, hồ sơ có thể bị kéo dài từ 8 tháng đến một năm, thậm chí 2 năm. Trong thời gian chờ cấp phép, doanh nghiệp vẫn phải bỏ chi phí duy trì hoạt động nên chấp nhận khoản tiền này như một dạng "chi phí cơ hội" để hồ sơ được giải quyết sớm.

VKS hỏi Sơn, cán bộ Cục có biểu hiện cụ thể nào cho thấy việc vòi vĩnh, gây khó?.

Sơn nói "thông cảm với cán bộ" bởi quy trình qua nhiều bước nên thời hạn 30 ngày có thể không đủ để xử lý. Tuy nhiên, theo quy định, sau 30 ngày, nếu hồ sơ chưa đạt yêu cầu, Cục phải có văn bản nêu lý do và hướng dẫn nội dung cần bổ sung. Nhưng theo Sơn, nếu không đưa tiền thì ngay cả văn bản trả lời doanh nghiệp cũng không nhận được.

Được gọi đối chất, Nguyễn Thành Hưng, cán bộ trực tiếp "ngã giá" với Sơn, khẳng định đã gửi văn bản hồi đáp, "nhưng việc văn bản có đến tay doanh nghiệp không thì còn phụ thuộc bưu điện".

Hưng cho rằng một số doanh nghiệp vướng yêu cầu về cơ sở vật chất, cần bổ sung, sửa chữa nên hồ sơ kéo dài 6-8 tháng là bình thường. Về tiền, bị cáo nói Sơn tự đưa, hai bên "không có thỏa thuận gì".

"Thế nghĩa là bị cáo không cố tình ngâm hồ sơ, cũng không đặt ra mức tiền hối lộ à?", VKS hỏi và cho biết lời khai này khác với giai đoạn điều tra. Kiểm sát viên đề nghị công bố lời khai nếu cần.

Hưng sau đó thừa nhận có gây khó, có "ngã giá" và đề nghị không công bố lại lời khai.

'Truyền thống huy động nguồn lực doanh nghiệp' tại Cục

VKS dẫn lời khai của Hưng tại cơ quan điều tra rằng việc vòi vĩnh đã trở thành "truyền thống" nhiều năm tại Cục, đồng thời yêu cầu bị cáo làm rõ tình trạng này bắt đầu từ khi nào.

Hưng khai không biết thời gian trước đó, nhưng từ khi về công tác năm 2017, cách làm này đã tồn tại và kéo dài đến khi vụ án bị phát hiện.

Theo Hưng, mình không tự quyết mà được Cục trưởng Tống Hải Nam "gọi lên chỉ đạo" việc "huy động nguồn lực doanh nghiệp, đóng góp cho hoạt động cơ quan".

"Bị cáo hiểu cấp trên chỉ đạo thế nghĩa là gì?", VKS hỏi.

Hưng trả lời: "Khi doanh nghiệp cảm ơn thì mình tích cóp lại để nộp về cơ quan".

Được gọi đối chất, ông Nam lập tức phủ nhận, cho rằng "không thể nào có chuyện đó". Theo cựu cục trưởng, Hưng không phải cán bộ văn phòng, không có trách nhiệm lo đối ngoại và ông cũng không chỉ đạo Hưng thực hiện việc này.

VKS truy vấn: "Cấp dưới người ta tự quyết được việc đó à? Sao không ngăn cản mà cấp dưới đưa tiền đều đặn 29 lần vẫn nhận, còn chia cho thứ trưởng? Nhận đều thế không biết tiền ở đâu à?".

Ông Nam khai từng hỏi Hưng: "Sao tiền đều chằn chặn thế? Nếu là tiền vòi vĩnh thì tôi không nhận đâu nhé". Bị cáo khẳng định nghĩ đây là tiền doanh nghiệp cảm ơn nên mới nhận.

Cựu cục trưởng cũng cho rằng những "giấy phép con" được đặt ra với "động cơ trong sáng, vô tư", nhằm kiểm soát chặt thị trường lao động ngoài nước vốn có nhiều phức tạp. Sau khi bị bắt, ông mới nhận ra "thì ra đã làm khó cho người ta đến thế".

"Khi đặt ra quy trình mà biết không thể thực hiện, để người ta phải đưa tiền cầu cạnh là biết ngay, cần gì đến lúc cơ quan điều tra nói cho mới biết", kiểm sát viên nhận định.

Ông Nam sau đó trình bày về hoàn cảnh gia đình và quá trình công tác nhưng VKS yêu cầu dừng lại.

Phiên tòa đang tiếp tục.