Mỹ và Iran bàn về thỏa thuận ngừng bắn 45 ngày, cơ hội thành công lớn đến đâu?

Mỹ, Iran và một nhóm các nước trung gian đang thảo luận về điều khoản cho một lệnh ngừng bắn kéo dài 45 ngày, có thể mở đường cho việc chấm dứt vĩnh viễn chiến sự, tờ Axios dẫn lời 4 nguồn tin từ Mỹ, Israel và Trung Đông.

Các nguồn tin lưu ý khả năng Mỹ - Iran đạt thỏa thuận trước hạn chót vào tối 7/4 là rất thấp. Tuy nhiên, đây là cơ hội duy nhất để ngăn xung đột leo thang nghiêm trọng.

Hôm 5/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo Iran có hạn chót đến 20h ngày 7/4 để lập thỏa thuận nhằm mở lại Eo biển Hormuz. Nếu Tehran từ chối, ông cảnh báo Mỹ sẽ phá hủy các nhà máy điện và mọi cây cầu ở Iran.

Giới chức Iran - ít nhất là trước mặt công chúng - vẫn đang duy trì lập trường cứng rắn và từ chối nhượng bộ. Iran cảnh báo họ sẵn sàng  đáp trả Mỹ bằng cách tấn công các cơ sở hạ tầng ở Israel và những nước vùng Vịnh.

Hai nguồn tin cho biết Mỹ và Israel đã sẵn sàng triển khai kế hoạch tác chiến bao gồm các đợt không kích quy mô lớn và hạ tầng năng lượng của Iran. Tuy nhiên, họ nhấn mạnh việc ông Trump lùi thời hạn cho Iran từ 6/4 sang 7/4 là nhằm tạo cơ hội cuối cùng cho một thỏa thuận.

4 nguồn tin cho hay các cuộc đàm phán đang diễn ra thông qua trung gian Pakistan, Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ, đồng thời cũng thông qua Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi.

Theo các nguồn tin, nhóm trung gian đang thảo luận với các bên về một thỏa thuận hai giai đoạn. Giai đoạn đầu là lệnh ngừng bắn kéo dài 45 ngày, trong đó các bên tiếp tục đàm phán để chấm dứt hoàn toàn giao tranh. Lệnh ngừng bắn có thể được gia hạn. Giai đoạn hai sẽ là thỏa thuận cuối cùng nhằm kết thúc chiến sự vĩnh viễn.

Theo các nguồn tin, những nước trung gian cho rằng việc mở cửa hoàn toàn Eo biển Hormuz và giải quyết vấn đề uranium của Iran chỉ có thể đạt được trng thỏa thuận cuối cùng.

Hai vấn đề này là những quân bài chính của Iran trong quá trình đàm phán và Tehran sẽ không từ bỏ chúng cho giai đoạn ngừng bắn 45 ngày.

Ngoài ra, các quan chức Tehran cũng đã nói rõ với bên trung gian rằng họ không muốn lệnh đàm phán chỉ tồn tại trên danh nghĩa, Mỹ và Israel vẫn có thể tổ chức tấn công bất cứ khi nào họ muốn.

Vì vậy, các bên trung gian đang tìm kiếm những biện pháp cụ thể mà Washington có thể thực hiện nhằm xây dựng lòng tin với Tehran.