IEA đề xuất đợt xuất kho dầu dự trữ chiến lược lớn nhất từ trước đến nay

Theo các quan chức IEA, lượng dầu dự kiến xuất kho sẽ vượt mức 182 triệu thùng mà các nước thành viên IEA đã đưa ra thị trường trong hai đợt giải phóng vào năm 2022 khi căng thẳng Nga-Ukraine leo thang. Đề xuất này đã được đưa ra tại cuộc họp khẩn cấp của các quan chức năng lượng từ 32 quốc gia thành viên IEA vào thứ Ba (10/3).

Các quốc gia dự kiến sẽ đưa ra quyết định về đề xuất này vào thứ Tư (11/3). Kế hoạch sẽ được thông qua nếu không có nước nào phản đối.

Đề xuất của IEA nhằm đối phó với sự gián đoạn lớn do eo biển Hormuz gần như bị đóng cửa hoàn toàn. Tuyến đường biển hẹp này kết nối Vịnh Ba Tư với thị trường toàn cầu, và khoảng 1/5 nguồn cung dầu của thế giới đi qua đây mỗi ngày. Nguy cơ các tàu chở dầu bị Iran tấn công đã khiến hoạt động vận chuyển gần như đình trệ.

Các cuộc tấn công của Iran nhằm vào tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz chính là kịch bản từng thúc đẩy các quốc gia phương Tây và đồng minh thành lập IEA vào năm 1974, sau lệnh cấm vận dầu mỏ của các nước Arab. Cơ quan này đưa ra hướng dẫn về lượng dầu thô các nước thành viên phải dự trữ và điều phối việc xuất kho nhằm bảo vệ nền kinh tế trước biến động của thị trường dầu.

Kể từ ngày 28/2, khi Mỹ và Israel bắt đầu các cuộc tấn công nhằm vào Iran, giá dầu đã tăng tới 40%, có lúc vượt mốc 100 USD/thùng trước khi giảm trở lại trong tuần này khi các nhà giao dịch theo dõi sát các phát biểu của Tổng thống Donald Trump về thời gian kéo dài của cuộc chiến. Giá dầu kết thúc phiên thứ Ba (10/3) ở dưới 84 USD/thùng, nhưng giá các nhiên liệu như diesel vẫn tiếp tục tăng mạnh.

Các nhà kinh tế cảnh báo rằng việc giá dầu tăng kéo dài có nguy cơ gây ra lạm phát và điều chỉnh trên thị trường chứng khoán, bên cạnh việc khiến chi phí nhiên liệu đối với người tiêu dùng tăng cao.

Theo Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol, các nước thành viên hiện nắm giữ 1,2 tỷ thùng dầu trong kho dự trữ công, cùng với 600 triệu thùng trong kho dự trữ thương mại bắt buộc. Tính toán sơ bộ cho thấy lượng này tương đương khoảng 124 ngày nguồn cung bị mất từ khu vực Vịnh Ba Tư.

Các đợt giải phóng dầu từ kho dự trữ chiến lược trước đây đã mang lại kết quả trái chiều.

Các nước thành viên IEA đã thực hiện hai đợt xuất kho liên tiếp sau khi căng thẳng Nga - Ukraine leo thang vào đầu năm 2022. Ban đầu, động thái này khiến giá dầu tăng khoảng 20%, khi các nhà giao dịch cho rằng việc xuất kho cho thấy cuộc khủng hoảng dầu mỏ nghiêm trọng hơn dự đoán. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho biết các đợt xuất kho sau đó đã góp phần kéo giá xuống.

Một đợt giải phóng dầu được đánh giá là đặc biệt thành công diễn ra vào năm 1991, khi Tổng thống Mỹ khi đó George H.W. Bush chuẩn bị cho Chiến dịch Bão táp Sa mạc bằng cách ra lệnh xuất kho từ Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR) lần đầu tiên, ngay trong đêm liên quân do Mỹ dẫn đầu tấn công Iraq. Các nước thành viên IEA cũng tham gia giải phóng thêm dầu từ kho dự trữ theo kế hoạch đã chuẩn bị trước khi cuộc tấn công diễn ra.

Giá dầu đã giảm hơn 20% ngay trong ngày đầu tiên của chiến dịch do Mỹ dẫn đầu. Đến khi lực lượng liên quân tiến vào Iraq và Kuwait vào tháng 2, dầu từ SPR đã được đưa ra thị trường.