Thị trường tiền tệ tháng 3: Lãi suất liên ngân hàng neo cao dưới áp lực hút ròng của NHNN
NHNN hút ròng gần 115.000 tỷ trong tháng 3
Ghi nhận từ số liệu trên thị trường liên ngân hàng, kể từ sau Tết nguyên đán, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) có xu hướng đẩy mạnh hoạt động hút ròng trong bối cảnh áp lực thanh khoản hạ nhiệt khi các yếu tố mùa vụ qua đi.
Cụ thể, trong tháng 3, NHNN bơm gần 491.300 tỷ đồng qua kênh OMO, kỳ hạn 7 – 56 ngày và lãi suất 4,5% trong khi lượng OMO đáo hạn đạt hơn 605.800 tỷ đồng. Theo đó, NHNN đã hút ròng gần 114.600 tỷ đồng trong kỳ.
Đây là mức hút ròng theo tháng lớn nhất kể từ tháng 10/2024. Qua đó đưa lượng OMO lưu hành trong hệ thống về mức hơn 290.000 tỷ đồng (giảm 41% so với mức đỉnh thiết lập vào đầu tháng 2).
Theo các chuyên gia phân tích của Chứng khoán MB (MBS), sự đảo chiều trong hoạt động bơm/hút ròng của NHNN trên kênh thị trường mở đã khiến mặt bằng lãi suất liên ngân hàng cũng biến động đáng kể trong tháng.
Cụ thể, lãi suất qua đêm duy trì đà giảm khá ổn định trong nửa đầu tháng khi giảm từ mức 10,5% ở đầu tháng về 3,7% vào ngày 16/3. Tuy nhiên, đã nhanh chóng quay đầu tăng trở lại lên mức 9,3% vào ngày 30/3 ( tăng 4,7 điểm phần trăm so với cuối tháng 2) khi áp lực thanh khoản gia tăng sau chuỗi hút ròng của NHNN.
Trên thị trường 1, hầu hết ngân hàng đã tiếp tục điều chỉnh tăng lãi suất tiền gửi niêm yết, chủ yếu ở các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên trong tháng 3 với mức tăng từ 0,1 - 1,4 điểm %.
Một điểm đáng chú ý là xu hướng tăng lãi suất trong tháng 3 đã lan tỏa sang các ngân hàng thương mại lớn (như MB, VPBank) cũng như nhóm “Big4”.
Theo khảo sát thực tế, ngoài những thay đổi trong biểu lãi suất niêm yết, mặt bằng lãi suất huy động được chào tại các ngân hàng đã cao hơnđáng kể so với mức công bố trên website, thậm chí xuất hiện mức lãi suất lên tới trên 9%/năm cho kỳ hạn từ 6 tháng trở lên.
"Chúng tôi cho rằng diễn biến này phản ánh việc áp lực huy động vốn đang gia tăng rõ nét, đặc biệt vào thời điểm cuối quý khi các tổ chức tín dụng có xu hướng đẩy mạnh tăng trưởng tín dụng", MBS nhận định.
Theo số liệu công bố mới nhất ngày 4/4 của Cục Thống kê (GSO), tính đến 24/3, tăng trưởng tín dụng của nền kinh tế đạt 2,15%, thấp hơn mức tăng cùng thời điểm năm 2025 (tăng 2,28%), trong khi đó, huy động vốn chỉ tăng 0,44% (cùng thời điểm năm 2025 tăng 1,23%),
Sự chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động là một trong những nguyên nhân chính kéo lãi suất huy động tăng lên trong thời gian qua, theo chia sẻ của Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà tại Họp báo Chính phủ thường kỳ ngày 4/4 mới đây. Ngoài ra theo ông, sự cạnh tranh giữa các kênh đầu tư khác cũng là một trong những tác nhân khiến mặt bằng lãi suất tăng.
Tỷ giá tự do tăng mạnh hơn 5% trong tháng 3
Trong tháng 3, dưới áp lực phục hồi mạnh của đồng USD, tỷ giá trong nước tiếp tục gia tăng nhanh chóng.
Cụ thể, tỷ giá liên ngân hàng đến cuối tháng tăng 1,1% so với tháng trước lên mức 26.345 VND/USD (tăng 0,3% so với đầu năm). Tỷ giá trung tâm tăng nhẹ 0,2% so với tháng trước lên mức 25,102 VND/USD.
Trong khi đó, tỷ giá tự do tăng mạnh 5,1% trong tháng, lập đỉnh lịch sử mới ở mức 28.055 VND/USD (tăng 4,2% so với đầu năm), số liệu ghi nhận từ MBS.
Bên cạnh đó, theo số liệu từ Cục Hải quan, trong nửa đầu tháng 3, cán cân thương mại hàng hóa tiếp tục thâm hụt 0,53 tỷ USD, qua đó đưa mức nhập siêu lũy kế từ đầu năm đến ngày 15/3 lên mức 3,51 tỷ USD. Việc nhập siêu góp phần gây áp lực lên tỷ giá.
Trong bối cảnh tỷ giá tăng nhanh, NHNN đã triển khai biện pháp can thiệp bằng việc bán USD thông qua các hợp đồng kỳ hạn 180 ngày (có hủy ngang) cho các TCTD có trạng thái ngoại tệ âm với giá bán 26.850 VND/USD.
"Đây được xem là động thái linh hoạt của NHNN trong việc vừa ổn định tâm lý thị trường và cũng vừa bảo vệ được dự trữ ngoại hối trong trường hợp các TCTD hủy giao dịch nếu áp lực tỷ giá giảm trong thời gian tới", chuyên gia MBS nhận định.
Trước đó, NHNN đã thực hiện tổng cộng 3 đợt bán USD kỳ hạn trong năm 2025 (vào tháng 8 và tháng 10) nhằm hỗ trợ giảm áp lực lên tỷ giá.
Áp lực lên tỷ giá tiếp tục tăng mạnh dựa trên các ảnh hưởng từ thị trường quốc tế.
Giá dầu thế giới tăng mạnh do xung đột tại Trung Đông dự kiến sẽ tiếp tục là yếu tố thúc đẩy đà tăng của đồng USD và tạo áp lực đáng kể lên tỷ giá USD/VND.
Thêm vào đó, đồng USD cũng được hỗ trợ bởi kỳ vọng Fed sẽ tiếp tục trì hoãn việc giảm lãi suất, thậm chí, một số quan chức Fed đã bày tỏ sự ủng hộ đối với việc tăng lãi suất nếu lạm phát chưa hạ nhiệt như kỳ vọng.
Bên cạnh đó, thặng dư thương mại sẽ thu hẹp khi mức tăng trưởng nhập khẩu vẫn cao hơn đáng kể so với xuất khẩu nhằm phục vụ cho hoạt động sản xuất.
Theo phân tích từ MBS, dù kim ngạch xuất khẩu được kỳ vọng sẽ tích cực hơn từ khoảng cuối quý II/2026 khi bước vào mùa cao điểm, mức cải thiện của cán cân thương mại trong thời gian tới dự kiến sẽ khá khiêm tốn.
Đặc biệt khi trong ngắn hạn, việc chi phí vận chuyển tăng mạnh cộng hưởng với xu hướng giảm giá của đồng nội tệ trong bối cảnh đồng USD phục hồi mạnh, sẽ làm gia tăng rủi ro về nhập khẩu lạm phát.
"Theo đó, chúng tôi cho rằng tỷ giá USD/VND sẽ dao động quanh mức 26.350 – 26.700 (tương ứng với mức tăng 0,3% - 1,6% so với đầu năm) trong quý II/2026", chuyên gia MBS dự báo
