Lợi suất trái phiếu Nhật Bản lên đỉnh 30 năm, kéo theo nguy cơ kích hoạt làn sóng bán tháo toàn cầu

Bán tháo ồ ạt trái phiếu chính phủ

Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản đã tăng vọt lên mức cao nhất trong 30 năm trong bối cảnh nhà đầu tư lo ngại về đồng yen và tình hình nợ công của nước này.

Từ đầu năm đến nay, nhà đầu tư đã ồ ạt bán tháo trái phiếu chính phủ Nhật Bản, dẫn đến lợi suất kỳ hạn 10 năm leo lên 2,85%, mức cao nhất kể từ năm 1996.

Theo các nhà đầu tư, các chính sách của Thủ tướng Sanae Takaichi - đặc biệt là kế hoạch tăng chi 2.300 tỷ USD trong 14 năm - đang thúc đẩy đợt bán tháo trái phiếu dài hạn.

Bên cạnh đó, những người khác lo ngại Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) sẽ tăng lãi suất quá chậm trễ và để lạm phát vượt mức mục tiêu 2%.

Ông Alex Everett, Giám đốc đầu tư tại Aberdeen Investments, nhận định: “Việc BoJ vẫn thận trọng với các đợt tăng lãi suất kế tiếp, đồng yen tiếp tục suy yếu và nhà đầu tư lo ngại về chính sách tài khóa đang khiến cho trái phiếu kỳ hạn dài của chính phủ Nhật Bản đặc biệt dễ bị tổn thương”.

Các lo ngại của nhà đầu tư với rủi ro dài hạn được thể hiện qua chênh lệch lợi suất giữa trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm và 2 năm. Mức chênh lệch này đã nới rộng từ dưới 1 điểm % vào tháng 4 lên 1,4 điểm % trong phiên 7/7.

Trong khi đó, tại các thị trường lớn khác như Mỹ và Đức, mức chênh lệch này gần đây hầu như đi ngang hoặc thậm chí thu hẹp.

Giới đầu tư cảnh báo chi phí nợ vay tăng mạnh sẽ làm tăng áp lực lên khối nợ công khổng lồ của Nhật Bản - với quy mô tương đương hơn 200% GDP.

Trong hàng chục năm, giới đầu tư luôn sẵn sàng mua trái phiếu Nhật Bản bởi BoJ duy trì lãi suất âm và mua lại một lượng lớn trái phiếu chính phủ. Tuy nhiên, tình hình đã thay đổi sau khi BoJ bắt đầu thắt chặt chính sách tiền tệ.

Ông Stephen Jones, Giám đốc đầu tư của Aegon Asset Management, bình luận: "Những gì đang diễn ra phản ánh thực tế rằng Nhật Bản đã xây dựng núi nợ công lớn nhất thế giới dựa trên giả định chi phí vay sẽ luôn gần như bằng 0.

Tuy nhiên, thị trường đang nhanh chóng rút lại giả định đó… Tokyo sẽ phải trả các khoản nợ cũ và tài trợ cho các khoản chi mới với mức lợi suất cao nhất trong nhiều thập kỷ”.

Vòng xoáy luẩn quẩn

Ông Stephen Spratt, chuyên gia về lãi suất tại Société Générale, cho biết giới quan sát đang lo rằng chi phí vay của Nhật Bản có thể sẽ bắt đầu tăng nhanh hơn tốc độ thu ngân sách, khiến động lực nợ công trở nên xấu đi.

“Khi lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm chạm mức 3%, nhà đầu tư sẽ đặt ra nhiều câu hỏi”, ông cảnh báo. Lợi suất biến động ngược chiều với giá trái phiếu.

Các quan chức Nhật Bản dường như cũng đang theo dõi sát sao đợt bán tháo trên thị trường trái phiếu. Tại cuộc họp chính sách tháng trước, BoJ cho biết họ sẽ ngừng cắt giảm quy mô mua trái phiếu hàng tháng vào năm tới, thay vào đó sẽ duy trì mức ổn định ở khoảng 2.000 tỷ yên (khoảng 12,5 tỷ USD) mỗi tháng. 

Ông Tomohiro Ota, nhà kinh tế cấp cao tại Goldman Sachs, cảnh báo Nhật Bản có nguy cơ rơi vào “vòng xoáy luẩn quẩn”, tức những lo ngại về tài khóa làm sẽ kéo lợi suất đi lên, sau đó lợi suất tăng lại càng khiến áp lực tài khóa trở nên nghiêm trọng hơn.

Những chuyên gia khác lo ngại Nhật Bản sẽ bị “chính sách tài khóa thống trị”, tức ngân hàng trung ương chủ ý giữ lãi suất thấp để lạm phát làm xói mòn giá trị thực của nợ công.

Ông Lee Hardman, nhà phân tích ngoại hối của MUFG, cho biết việc BoJ tiếp tục tỏ ra thận trọng với lộ trình tăng lãi suất đang khiến thị trường càng nghi ngờ Nhật Bản có thể theo đuổi chiến lược này.

Một số nhà đầu tư tổ chức lo ngại rằng lợi suất trái phiếu Nhật Bản gia tăng mạnh có thể sẽ thu hút dòng vốn từ các thị trường trái phiếu chính phủ khác, qua đó châm ngòi cho đà tăng lợi suất trên toàn cầu.

Ông Ludovic Subran, Giám đốc đầu tư tại ngân hàng Allianz của Đức, lưu ý: “Rủi ro ở đây là những gì diễn ra ở Nhật Bản có thể lan rộng ra thành một đợt bán tháo trái phiếu trên toàn cầu”. Theo ông, đây là một nguồn áp lực tiềm tàng đối với các thị trường tài chính thế giới.