'Đón sóng đầu tư rời TQ, Việt Nam cần có kế hoạch 30 năm'

Trong bối cảnh dịch Covid-19 làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu, nhiều quốc gia như Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc khuyến khích doanh nghiệp nước mình chuyển dây chuyền sản xuất ra khỏi Trung Quốc nhằm đa dạng hóa địa điểm sản xuất, giảm thiểu rủi ro và tránh tình trạng phụ thuộc vào một nguồn cung duy nhất.

Một số chuyên gia kinh tế dự báo làn sóng dịch chuyển đầu tư sẽ đem đến cơ hội cho các quốc gia Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam.

Ông Emanuel Pastreich, Chủ tịch Viện châu Á tại Washington (Mỹ), ứng cử viên độc lập trong cuộc tranh cử tổng thống Mỹ năm 2020, đã chia sẻ với Zing quan điểm về làn sóng dịch chuyển dây chuyền sản xuất ra khỏi Trung Quốc và cơ hội của Việt Nam trước xu hướng mới này.

Không dễ thay thế ngay lập tức

- Theo ông, nguyên nhân chính dẫn đến làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng ra khỏi Trung Quốc của Mỹ và nhiều quốc gia khác là gì?

- Mỹ nỗ lực rời chuỗi cung ứng ra khỏi Trung Quốc để chuyển đến các quốc gia khác trên thế giới, nhất là Đông Nam Á, bởi những vấn đề bên trong chính phủ Mỹ và ngành công nghiệp nước này.

Mỹ hiện tích cực phát triển công nghệ, hướng tới xây dựng thương hiệu và đẩy mạnh mua lại cổ phần. Nguyên nhân là Trung Quốc đã đầu tư mạnh tay vào công nghệ và khoa học giống như những gì Mỹ từng làm vào những năm 1950. Điều đó dẫn đến lo ngại rằng Trung Quốc sẽ vượt qua Mỹ và dẫn đầu toàn cầu về trí tuệ nhân tạo và công nghệ vũ trụ trong một vài năm tới.Vậy nên, Mỹ dùng dịch Covid-19 như một cái cớ để cắt giảm vai trò của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng toàn cầu và đảo ngược xu thế nguy hiểm này. Tuy nhiên, tôi cho rằng mọi thứ đã quá muộn.

Thật sai lầm khi tìm kiếm giá rẻ tại Trung Quốc và cho phép nước này thống trị quá nhiều lĩnh vực. Nhiều người ở cả Mỹ lẫn Trung Quốc chỉ nghĩ đến lợi nhuận ngắn hạn.

- Như vậy, việc tìm kiếm một quốc gia có khả năng thay thế Trung Quốc để dịch chuyển dây chuyền sản xuất chắn hẳn sẽ rất khó khăn?

- Rõ ràng là Trung Quốc đã trở thành chuyên gia trong việc đáp ứng nhu cầu từ các nhà sản xuất nước ngoài. Họ tạo ra đúng những gì khách hàng cần trong một khoảng thời gian ngắn ngủi. Không dễ để làm được điều đó ở bất cứ đâu trên thế giới, thậm chí quá trình này có thể mất đến hàng thập kỷ.

Hơn nữa, Trung Quốc có xu hướng xây dựng các chiến lược dài hạn nhằm tạo dựng mối quan hệ với người mua, bao gồm sự hợp tác giữa chính phủ và chính quyền địa phương. Họ sở hữu một bộ máy tinh vi mà không nhiều quốc gia có được.

Nhìn chung, tôi cho rằng khó có thể dịch chuyển chuỗi cung ứng ra khỏi Trung Quốc ngay lập tức.

Chuẩn bị cẩn thận trước khi đón dòng đầu tư

- Việt Nam là một trong số các quốc gia có lợi thế thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Đông Nam Á. Theo ông, Việt Nam cần chuẩn bị những gì để đón làn sóng đầu tư mới?

- Theo tôi, trên hết, Việt Nam cần đầu tư vào khoa học cơ bản để đạt được khoa học tiên tiến và công nghệ riêng mà không cần phụ thuộc vào nước ngoài. Ví dụ như Hàn Quốc chỉ mở cửa cho các nhà đầu tư nước ngoài khi đảm bảo rằng khoản đầu tư phù hợp với mục tiêu tự cung khoa học của quốc gia này.

Ngoài ra, song song với việc thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, Việt Nam cần tự xây dựng nguồn vốn, đảm bảo rằng đồng tiền Việt Nam được hỗ trợ bởi vàng và các tài sản an toàn, tương tự Trung Quốc, Nga và một số nước khác.

Bên cạnh đó, cần tránh phụ thuộc vào đầu tư nước ngoài. Bởi nếu như vậy, nền kinh tế sẽ đối mặt với thảm họa khi thị trường tài chính ở Mỹ, Nhật Bản và châu Âu sụp đổ.

- Vậy điều Việt Nam cần làm ngay vào thời điểm hiện tại là gì?

- Trước khi đón làn sóng dịch chuyển đầu tư, cần phải biết rằng liệu khoản đầu tư đó có mang đến lợi ích lâu dài hay không.

Để làm được điều này, cách duy nhất là xây dựng một kế hoạch kinh doanh 30 năm. Kế hoạch sẽ trả lời câu hỏi Việt Nam có thể đi đến đâu, phát triển lĩnh vực khoa học nào và đạt được thành tựu công nghệ gì. Kế hoạch 30 năm đó cũng cần xét đến tương lai của thế giới sau 30 năm.

Sau đó, chúng ta cần tăng trình độ của lao động Việt Nam và chuẩn bị cho họ sẵn sàng chuyển sang các bước tiếp theo.

Sau khi hoàn thành kế hoạch, chúng ta mới xem xét và lựa chọn các kế hoạch chuyển dịch đầu tư quốc tế. Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc trở thành cường quốc nhờ những chiến lược dài hạn. Họ rất cẩn trọng với các khoản đầu tư nước ngoài.

- Việc Apple sẽ sản xuất hàng triệu tai nghe AirPods tại Việt Nam vào quý này có phải một tín hiệu tốt?

- Tôi không đứng ở vị trí có thể phán xét, nhưng tôi muốn các bạn chuẩn bị thật cẩn thận.

Trong cuộc khủng hoảng thương mại toàn cầu vào thời điểm hiện tại, với lợi thế hiện có, Việt Nam cần đào tạo người lao động mọi cấp độ, đầu tư công nghệ và độc lập về phương pháp sản xuất càng nhanh càng tốt.

Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 (Vietnam Investment Forum 2027)

Thời gian: Ngày 12/11/2026
Địa điểm: Shilla Monogram Hanoi Westlake, số 6 Hoàng Minh Thảo, Tây Hồ Tây, Hà Nội

Là sự kiện thường niên quy tụ các chuyên gia đầu ngành, Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 mang đến những góc nhìn chuyên sâu về triển vọng đầu tư và cơ hội trên thị trường năm 2027.

Trong khuôn khổ sự kiện, Ban tổ chức sẽ công bố Best Retail Brokers 2026 - Bảng xếp hạng công ty chứng khoán có dịch vụ bán lẻ tốt nhất thị trường Việt Nam.

Hãy tham gia đánh giá chất lượng dịch vụ công ty chứng khoán, góp phần phản ánh trải nghiệm thực tế của nhà đầu tư và có cơ hội nhận vé mời tham dự Diễn đàn.

Đánh giá chất lượng dịch vụ
công ty chứng khoán của bạn

Cùng cộng đồng đầu tư đón đầu xu hướng, cập nhật góc nhìn chuyên gia và khám phá cơ hội đầu tư năm 2027. Đăng ký ngay để nhận ưu đãi vé Early Bird, giảm hơn 30%!

Mua Vé Early Bird
Giảm Hơn 30%