Đầu tư gần 4 tỷ USD làm thép xanh, ông lớn Nhật Bản gặp áp lực nguồn điện và giá bán

Bài toán năng lượng đầu vào

Theo Nikkei Asia, Nippon Steel đã khởi động lộ trình chuyển đổi từ lò cao sang lò hồ quang điện (EAF), một giải pháp được xem là then chốt để cắt giảm phát thải trong ngành thép. Tuy nhiên vẫn tồn tại nhiều vấn đề liên quan đến nhu cầu điện năng khổng lồ cũng như chi phí cao của thép “xanh”.

Hôm thứ Tư, doanh nghiệp này đã tổ chức lễ động thổ xây dựng lò hồ quang điện tại khu vực Yawata, thuộc tổ hợp Kyushu Works, trên một khu đất rộng lớn dự kiến phát triển trong vài năm tới.

“Đây là sự khởi đầu của một dự án quy mô lớn tại Yawata, một cơ sở có lịch sử 125 năm,” ông Masahiro Nakata, Tổng giám đốc Kyushu Works cho biết.

Nippon Steel dự kiến đầu tư 630,2 tỷ yên (tương đương 3,96 tỷ USD) cho dự án, trong đó khoảng 30% được hỗ trợ từ chính phủ. Dự án bao gồm lò luyện thép công suất 2 triệu tấn/năm, cùng với nhà máy cán thép tấm và hệ thống phát điện tại chỗ.

Lò luyện kim dự kiến đi vào vận hành trong nửa cuối năm tài chính 2029.

Quá trình chuyển đổi diễn ra trong bối cảnh áp lực ngày càng gia tăng trong việc giảm phát thải carbon. Ngành thép hiện chiếm khoảng 40% tổng lượng khí CO₂ công nghiệp của Nhật Bản. So với lò cao sử dụng than để tách sắt từ quặng, lò hồ quang điện (vốn sử dụng thép phế liệu) chỉ phát thải khoảng 1/4 lượng khí carbon.

Tuy nhiên, bài toán đảm bảo nguồn điện là thách thức lớn. Một lò hồ quang điện quy mô trên 1 triệu tấn có thể tiêu thụ lượng điện tương đương từ một nửa đến toàn bộ công suất của một lò phản ứng hạt nhân.

Đây cũng là vấn đề chung đối với nhiều ngành công nghiệp khác. Khu vực Kyushu đồng thời là nơi đặt các cơ sở sản xuất chip của Công ty Sản xuất Bán dẫn Đài Loan (TSMC) phục vụ lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Tổng nhu cầu điện của các nhà máy hiện hữu và dự án mở rộng có thể tương đương 30–40% sản lượng của một lò phản ứng hạt nhân.

Các trung tâm dữ liệu, vốn đang phát triển mạnh mẽ cùng với sự ra đời của trí tuệ nhân tạo (AI), cũng tiêu thụ rất nhiều năng lượng.

Không giống các dự án công nghiệp nặng như lò hồ quang điện hay nhà máy bán dẫn, trung tâm dữ liệu có thể được xây dựng chỉ trong 1–2 năm, kéo theo mức tiêu thụ điện tăng nhanh. Theo Tổ chức Điều phối Liên vùng của các Nhà điều hành Truyền tải, nhu cầu điện của trung tâm dữ liệu tại Nhật Bản có thể tăng gấp 10 lần trong giai đoạn từ năm tài chính 2026 đến 2035.

Kế hoạch của Nippon Steel tại Yawata đã tính đến rủi ro thiếu hụt điện năng trong tương lai. Ngoài nguồn cung từ Kyushu Electric Power, doanh nghiệp này dự kiến xây dựng bốn nhà máy điện công suất 500 MW sử dụng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) tại chỗ, với thời gian vận hành dự kiến từ năm 2031. Các nhà máy này được kỳ vọng sẽ đáp ứng gần như toàn bộ nhu cầu điện cho lò hồ quang điện.

So với nhiệt điện than, các nhà máy LNG chỉ phát thải khoảng một nửa lượng CO₂. Nippon Steel có thể phân bổ mức giảm phát thải này vào sản phẩm, qua đó tiếp thị dưới dạng thép “xanh”. Trong tương lai, lượng phát thải có thể tiếp tục giảm bằng cách đồng đốt LNG với hydro hoặc amoniac.

Áp lực giá bán

Ở chiều cầu, bài toán tiêu thụ sản phẩm vẫn là thách thức. Thép sản xuất từ lò hồ quang điện hiện có giá cao hơn khoảng 40% so với sản phẩm từ lò cao.

Trong năm tài chính 2025, Nhật Bản đã triển khai chính sách trợ cấp lên tới 50.000 yên cho các phương tiện sử dụng năng lượng sạch được sản xuất từ thép xanh. Theo một nguồn tin trong ngành, chính sách này có thể bù đắp phần nào chi phí gia tăng của thép xanh.

Các hãng ô tô lớn như Toyota và Nissan đã bắt đầu thu mua thép phát thải thấp. Người mua được cung cấp chứng nhận mức giảm phát thải để tích hợp vào báo cáo dấu chân carbon của sản phẩm.

Nếu thép xanh trở nên phổ biến trong ngành công nghiệp ô tô, vốn sử dụng một lượng thép khổng lồ, điều đó có thể thúc đẩy việc áp dụng trong các lĩnh vực khác.

“Khử carbon không phải là lĩnh vực có thể hoàn vốn trong ngắn hạn,” Chủ tịch Nippon Steel, ông Tadashi Imai nhận định.

“Các doanh nghiệp tư nhân không thể tự mình thực hiện quá trình này”, ông nhận định.