Chuyên gia Phạm Xuân Hoè chỉ ra 6 nguyên nhân khiến dòng vốn trong nền kinh tế còn 'tắc nghẽn'

Trong khi bức tranh kinh tế vĩ mô ghi nhận nhiều điểm sáng: Tăng trưởng GDP cao trên 8% vốn FDI giải ngân ở Việt Nam trong 7 tháng đầu năm cao nhất 5 năm,... thì vẫn có tới 32,6% doanh nghiệp vừa nhà nhỏ và hộ kinh doanh thiếu vốn và nhân sự, theo kết quả khảo sát củaLiên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI).

Vòng quay tiền tăng chậm, lãi suất tăng cao là những biểu hiện cho thấy "mạch máu" của nền kinh tế vẫn có sự "tắc nghẽn".

Bình luận về tình trạng này lại talkshow Lãi suất tăng cao, doanh nghiệp khát vốn: Dòng tiền "tắc nghẽn" ở đâu? do VTC News phát sóng ngày 6/8, Chuyên gia Phạm Xuân Hoè, Tổng thư ký Hiệp hội Cho thuê tài chính Việt Nam, cho rằng tăng trưởng GDP nửa đầu năm khá tích cực.

Nửa đầu năm 2026, GDP tăng 8,18%, trong đó, có 9 địa phương tăng trưởng GRDP hai con số, sản xuất công nghiệp cũng tăng trưởng tốt, tổng vốn đăng ký FDI ở mức cao kỷ lục. Đây là những điểm tích cực của nền kinh tế.

"Tuy nhiên, tổng mức bán lẻ hàng hoá và dịch vụ tiêu dùng sau khi trừ lạm phát còn tăng chậm, cho đấy động lực từ phía cầu đóng góp vào tăng trưởng GDP khá mờ nhạt", chuyên gia nhìn nhận.

Theo ông Hoè, đằng sau các con số vĩ mô vẫn còn những nghịch lý cần phải lưu tâm, một phần lý giải hiện tượng tắc nghẽn dòng vốn của nền kinh tế.

Thứ nhất, mặc dù tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cao và tăng trưởng tốt nhưng cán cân thương mại lại thâm hụt 20 tỷ USD trong 7 tháng, gây một phần áp lực lên tỷ giá.

Thứ hai, thu ngân sách rất mạnh nhưng chi ngân sách chưa đạt như kế hoạch. Ngân sách bội thu khiến tiền thu về nền kinh tế nhưng một phần lại không quay trở lại. "Đây là một trong những nguyên nhân quan trọng khiến vòng quay tiền tệ của Việt Nam thấp, chỉ khoảng 0,55 vòng/năm", ông Hoè lưu ý.

Giải ngân đầu tư công hiện vẫn đang khá chậm, 24 bộ ngành và địa phương giải ngân chậm khiến tiền không quay trở lại nền kinh tế, gây áp lực lên hệ thống tín dụng. Tăng trưởng tín dụng đã đạt 7,86%, tính đến ngày 13/7, theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước (NHNN). Tỷ lệ tín dụng/GDP đã tăng từ 145 lên 147% - một con số rất đáng chú ý, chuyên gia phân tích.

Thứ ba, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đang tăng trưởng tốt nhưng khu vực trong nước thì lại khó khăn. Nền kinh tế có sự lệch pha, các khu vực doanh nghiệp phục hồi không đồng đều trong khi muốn tăng trưởng cao thì nội lực chính của nền kinh tế phải nằm ở khu vực doanh nghiệp trong nước.

Theo khảo sát của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), có tới 93,5% các doanh nghiệp SME cho hay, đây là khu vực tạo ra khoảng 60% việc làm cho nền kinh tế, đóng góp khoảng 40% GDP nhưng tiếp cận vốn lại chỉ được khoảng 20%. 

Chuyên gia nhận định, khu vực doanh nghiệp trong nước đang có sự "vênh" rất lớn. Lượng doanh nghiệp giải thể vẫn ở mức cao, doanh nghiệp vừa và nhỏ khó khăn không chỉ về thị trường mà còn cả về tiếp cận vốn nữa.

Thứ tư, giải ngân vốn đầu tư công còn chậm, 6 tháng đầu năm chỉ tăng 12,7% trong khi cùng kỳ tăng 22,6%. Khi giải ngân đầu tư công chậm, tiền không quay lại hệ thống ngân hàng, trong khi lại tạo thêm áp lực thanh khoản cho hệ thống ngân hàng.

"Nhiều doanh nghiệp thi công xây dựng các công trình hạ tầng cơ sở trong các dự án lớn của Chính phủ. Khi chưa có tiền giải ngân ra, họ phải đi vay ngân hàng để thi công trước, sau đó tiền quay về họ mới trả nợ. Nhưng bây giờ tiền không quay về, khiến họ gặp khó cả hai đầu", chuyên gia Phạm Xuân Hoè phân tích.

Doanh nghiệp phải đi vay ngân hàng với lãi suất đang tăng lên khiến chi phí vốn cao trong khi ngân hàng lại áp lực về thanh khoản. 

Thứ 5, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) 7 tháng đầu năm 2026 đã tăng 4,39% so với cùng kỳ năm ngoái. Chỉ số giá hàng tiêu dùng và lạm phát lõi cũng tăng lên. Đây sẽ là áp lực rất lớn đối với cơ quan điều hành, đặc biệt là Ngân hàng Nhà nước trong việc đạt được mục tiêu dưới 4,5% mà Quốc hội đề ra, chuyên gia cho biết.

Thứ 6, thanh khoản của hệ thống ngân hàng đang khá căng thẳng. Ông chỉ ra rằng, trong nửa đầu năm nay, có những thời điểm lãi suất liên ngân hàng đã vọt lên mức gần 13%/năm cho thấy thanh khoản chưa thực sự dồi dào.

Chuyên gia Phạm Xuân Hoè nhận định, với nền kinh tế Việt Nam, dòng tiền chủ yếu đi từ tín dụng ngân hàng, thứ hai là từ FDI và ngân sách cuối cùng là đầu tư tư nhân.

Mặc dù, trong nửa đầu năm, các doanh nghiệp FDI giải ngân được 13 tỷ USD, nhưng khu vực đầu tư gián tiếp (FII) lại rút ròng mất khoảng 3 tỷ USD, chưa kể thâm hụt thương mại. Đối với nguồn vốn từ ngân sách, giải ngân đầu tư công còn chậm, bội thu ngân sách là nguyên nhân khiến dòng tiền "ách tắc" và cần khơi thông hơn nữa, ông cho biết.

Còn lại, khu vực đầu tư của doanh nghiệp trong nước vẫn đang thì khá thấp. Nhìn vào dòng tiền 6 tháng đầu năm, các kênh FDI và đầu tư tư nhân khó có thể bứt phá ngay, vì vậy cần phải khơi thông mạnh hơn kênh vốn từ đầu tư công, nếu không nền kinh tế vẫn còn gặp nhiều thách thức về dòng vốn, chuyên gia Phạm Xuân Hoè nhìn nhận.