'Việt Nam chưa phải dùng nguồn xăng dầu dự trữ quốc gia'

Tại cuộc họp ngày 10/3, Thứ trưởng Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết hiện dự trữ bắt buộc tại các doanh nghiệp đầu mối đảm bảo 20 ngày cung ứng theo quy định.

Ông cho hay, Việt Nam chưa phải dùng đến nguồn dự trữ quốc gia - vốn chỉ sử dụng trong trường hợp thiếu hụt nguồn nhập khẩu hoặc sản xuất trong nước sụt giảm nghiêm trọng.

Thứ trưởng Bộ Công Thương khẳng định nhà điều hành đã có kịch bản ứng phó, nguồn xăng dầu trong nước đủ đáp ứng nhu cầu tiêu thụ đến hết tháng 3.

Theo quy định cơ cấu dự trữ xăng dầu của Việt Nam đến từ 3 nguồn: dự trữ thương mại tại các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu đầu mối (20 ngày) và thương nhân phân phối 5 ngày; dự trữ sản xuất tại hai nhà máy lọc dầu và dự trữ quốc gia. Riêng nguồn dự trữ quốc gia khoảng 7 ngày sử dụng.

Theo Quyết định 861/2023 về quy hoạch hạ tầng dự trữ, cung ứng xăng dầu, khí đốt, Việt Nam sẽ xây kho chứa xăng dầu riêng để nâng năng lực dự trữ đáp ứng khoảng 15-20 ngày nhập khẩu ròng tới 2030. Giai đoạn sau 2030, mức dự trữ xăng dầu thành phẩm, dầu thô sẽ tăng lên khoảng 25-30 ngày nhập ròng.

Cộng với nguồn lực dự trữ thương mại, sản xuất, Việt Nam đặt mục tiêu đưa tổng dự trữ dầu thô, sản phẩm xăng dầu cả nước đạt 75-80 ngày nhập khẩu ròng, phấn đấu đạt 90 ngày nhập ròng.

Liên quan việc nhập dầu thô cho sản xuất xăng dầu trong nước, theo ông Tân, Việt Nam có nhiều nguồn mua từ Đông Nam Á, Mỹ và Trung Đông. Hiện một số lô hàng từ Trung Đông bị chậm trễ do tình hình khu vực, song nguồn cung trên thị trường thế giới không thiếu, vấn đề chủ yếu là mức giá.

Ngoài các nguồn truyền thống, cơ quan quản lý cũng xem xét khả năng nhập dầu thô từ Venezuela. Theo ông Tân, dầu thô của Venezuela là dầu nặng, có thể phối trộn để sử dụng tại Nhà máy lọc dầu Dung Quất. Nhưng nguồn dầu này sẽ khó sử dụng tại Nhà máy lọc dầu Nghi Sơn, do công nghệ của nhà máy ưu tiên sản xuất dầu nhẹ.

Ngày 9/3, Thủ tướng Phạm Minh Chính cho biết Chính phủ đã huy động khoảng 4 triệu thùng dầu từ các đối tác nhằm đảm bảo nguồn cung trước mắt. Với lượng dầu thô này và bổ sung tới đây, Thứ trưởng Tân ước tính nguồn cung xăng dầu đảm bảo tương đương 30-45 ngày tiêu thụ, tùy thuộc kế hoạch sản xuất của các nhà máy lọc dầu trong nước và nhu cầu thị trường.

Ngoài nguồn cung, Chính phủ cũng sử dụng các công cụ thuế để hỗ trợ thị trường. Hiện thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) với xăng và một số nguyên liệu phối trộn đã hạ về 0%. Đây là giải pháp ổn định nguồn cung, giúp doanh nghiệp đầu mối có thêm động lực tìm kiếm, nhập khẩu xăng dầu từ các thị trường chưa có hiệp định thương mại tự do (FTA) với Việt Nam.

Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết Bộ đang nghiên cứu điều chỉnh cơ chế giá, sử dụng Quỹ bình ổn xăng dầu để hỗ trợ thị trường trong giai đoạn biến động. Hiện quỹ này dư gần 5.620 tỷ đồng, tính tới cuối quý III/2025.

Thị trường xăng dầu trong nước gần đây biến động mạnh khi xung đột tại Trung Đông leo thang từ cuối tháng 2, kéo theo tâm lý lo ngại thiếu nguồn cung. Tại nhiều địa phương, người dân đổ xô mua tích trữ, khiến nhu cầu tiêu thụ tăng 50-100% trong thời gian ngắn.

Ghi nhận tối 9/3 và sáng 10/3, nhiều cây xăng tại TP HCM và Hà Nội dòng xe xếp hàng dài, có nơi khách phải chờ 30-45 phút mới đến lượt đổ xăng.

Lúc 20h ngày 9/3, tại một cây xăng trên đường Phạm Văn Chiêu, phường An Hội Tây (TP HCM), dòng xe máy xếp thành 6 hàng kéo dài ra gần hết mặt đường. Bên trong, chỉ một nhân viên đứng tại trụ bơm, liên tục cầm vòi xăng phục vụ khách. Người này gần như không có thời gian nghỉ, áo ướt đẫm mồ hôi sau hơn một giờ làm việc liên tục.

Mỗi lượt đổ xăng chỉ mất vài phút, nhưng do khách xếp hàng dài, thời gian chờ của nhiều người kéo dài 30-45 phút. Nhân viên tại đây cho biết cửa hàng không hạn chế lượng bán, nhưng số khách tăng 2-4 lần so với ngày thường nên trạm luôn trong tình trạng quá tải.

Cách cửa hàng trên 1 km, cây xăng dầu Mipec số 8 Gia Định (đường Phạm Văn Chiêu, phường Thông Tây Hội), đóng cửa sớm hơn thường lệ và được rào chắn phía trước, bên trong treo thông báo "hết dầu". Trước đó, quản lý cửa hàng cho biết thời gian gần đây nguồn hàng về chậm hơn so với tháng trước nên lượng bán ra bị hạn chế.

Sở Công Thương TP HCM cho biết nguồn cung xăng dầu tại thành phố trong ngắn hạn vẫn được đảm bảo, ít nhất trong tháng 3. Tuy vậy, do nhu cầu mua nhiên liệu tăng đột biến, tình trạng thiếu hụt cục bộ tại một số cửa hàng xăng dầu có thể xảy ra. Sở đang chỉ đạo lực lượng quản lý thị trường giám sát chặt hoạt động kinh doanh xăng dầu trên địa bàn. Nếu phát hiện cửa hàng tạm ngừng bán hoặc có dấu hiệu gián đoạn nguồn cung, lực lượng chức năng sẽ kiểm tra và xử lý.

Tại Hà Nội, lượng khách đến các cây xăng cũng tăng rõ rệt từ chiều tối 9/3. Sáng 10/3, nhiều cây xăng tại phường Cầu Giấy, Hà Đông... vẫn đông nghẹt khách tới đổ nhiên liệu.

Sở Công Thương Hà Nội cho biết sản lượng tiêu thụ xăng dầu trên địa bàn tăng 30-50% so với ngày trước đó, khiến nhiều cửa hàng rơi vào tình trạng quá tải. Tính tới ngày 8/3, lực lượng quản lý thị trường ghi nhận khoảng 20 cửa hàng tạm dừng bán hoặc hết hàng do chưa được bổ sung nguồn kịp thời.

Tại Lâm Đồng, ông Nguyễn Xuân Thắng, Giám đốc Công ty Hải Âu Phát - đơn vị sở hữu 4 cửa hàng bán lẻ xăng dầu, cho biết doanh nghiệp tiếp tục siết mức bán do hàng từ thương nhân phân phối cấp nhỏ giọt. Cụ thể, lượng xăng bán cho mỗi ôtô giảm từ 500.000 đồng xuống còn 300.000 đồng một lượt, trong khi xe máy chỉ được mua 30.000 đồng, thấp hơn mức 50.000 đồng áp dụng hai ngày trước đó.

Theo ông Thắng, trước đây mỗi tuần doanh nghiệp nhập khoảng 5 xe bồn xăng dầu, mỗi xe 19.000 lít. Tuy nhiên, tuần trước lượng hàng về giảm còn khoảng 3,5 xe, còn ngày 9/3 chỉ nhận được một xe. Ông cho biết, nếu bán không hạn chế, lượng xăng tại cửa hàng có thể hết ngay trong vài giờ. Việc giới hạn lượng bán giúp duy trì nguồn hàng thêm khoảng 4-5 ngày.

Trong bối cảnh nguồn cung chịu nhiều sức ép vì bất ổn Trung Đông, Bộ Công Thương yêu cầu các doanh nghiệp đầu mối, thương nhân phân phối và hệ thống bán lẻ duy trì cung ứng liên tục, đồng thời chủ động tìm thêm nguồn nhập khẩu. Các Sở Công Thương và lực lượng quản lý thị trường được chỉ đạo tăng kiểm tra, xử lý hành vi găm hàng, bán sai giá hoặc ngừng bán không có lý do.

Cơ quan này cũng khuyến nghị người dân không mua tích trữ xăng dầu nhằm tránh gây mất cân đối cung - cầu cục bộ và tạo áp lực lên hệ thống phân phối. Họ cũng khuyến khích doanh nghiệp làm việc từ xa, tiết kiệm năng lượng.