Tình trạng hỗn loạn của thị trường dầu mỏ sẽ còn kéo dài bao lâu?

Tại thời điểm 11h04 ngày 9/3 (giờ Việt Nam), giá dầu WTI giao trong tháng 4/2026 tăng vọt 27% lên 115,77 USD/thùng. Hợp đồng dầu Brent giao trong tháng 4/2026 tăng gần 26% lên 116,6 USD/thùng, theo dữ liệu từ Bloomberg.

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Kuwait đã bắt đầu giảm sản lượng dầu do thiếu chỗ lưu trữ, cùng với Iraq — nơi sản lượng hiện đã giảm khoảng 60%. Những nước khác có thể buộc phải làm theo khi các tàu chở dầu tiếp tục tránh đi qua eo biển Hormuz hẹp, khiến số tàu trống sẵn sàng để bốc hàng giảm nhanh. Khi toàn bộ số tàu còn lại được sử dụng hết, các kho chứa trên đất liền còn lại của khu vực sẽ đầy nhanh hơn.

Biến động này, hiện đã bước sang ngày thứ chín, chưa cho thấy dấu hiệu sớm được giải quyết, đồng nghĩa với việc một dải đường biển vốn xử lý khoảng một phần năm lượng dầu của thế giới gần như không thể đi lại. Saudi Arabia đang chuyển hướng lượng dầu thô kỷ lục sang bờ Biển Đỏ để xuất khẩu, giúp giảm bớt phần nào áp lực.

Iran tuyên bố sẽ không lùi bước trước các cuộc tấn công của Mỹ và Israel bắt đầu từ ngày 28/2. Tổng thống Mỹ Donald Trump đáp lại vào thứ Bảy rằng Mỹ hiện sẽ xem xét nhắm mục tiêu vào các khu vực và nhóm người tại Iran mà trước đây chưa bị nhắm tới. Các cuộc tấn công sẽ tiếp diễn “cho đến khi họ đầu hàng hoặc, nhiều khả năng hơn, hoàn toàn sụp đổ!”, ông viết trong một bài đăng trên mạng xã hội.

Đối với các nhà phân tích, lãnh đạo doanh nghiệp và nhà giao dịch dầu mỏ, điều này đồng nghĩa với những cảnh báo ngày càng mạnh mẽ rằng cuộc chiến đang đưa thị trường dầu tới một điểm bước ngoặt, tiến gần hơn tới ngưỡng tâm lý 100 USD/thùng. Giá dầu Brent đã tăng 30% trong tuần trước — mức tăng mạnh nhất trong sáu năm — đưa giá chỉ còn cách mốc này vài USD.

Các chuẩn giá dầu gắn chặt với khu vực đã vượt qua mức này. Hợp đồng tương lai gắn với dầu Murban chủ lực của Abu Dhabi đóng cửa ở mức 103 USD/thùng vào thứ Sáu, trong khi hợp đồng dầu Oman ở mức 107 USD. Hợp đồng tương lai dầu thô Trung Quốc trên Sàn giao dịch năng lượng quốc tế Thượng Hải kết thúc phiên ở mức tương đương 109 USD/thùng tính theo USD.

“Mỗi ngày gián đoạn kéo dài thêm đều làm gia tăng áp lực, và trong kịch bản đó, về cơ bản không có trần giá trong ngắn hạn,” Stefano Grasso — cựu nhà giao dịch năng lượng vật chất, hiện là quản lý danh mục cấp cao tại quỹ 8VantEdge Pte có trụ sở tại Singapore — cho biết.

Các mối đe dọa đối với cơ sở hạ tầng dầu mỏ cũng đang gia tăng, làm tăng nguy cơ gián đoạn có thể kéo dài lâu hơn các cuộc tấn công trong khu vực. Saudi Arabia đã đánh chặn các thiết bị bay không người lái hướng tới mỏ dầu Shaybah với công suất 1 triệu thùng/ngày vào cuối tuần. Các cuộc tấn công tại Bahrain và Qatar cũng tiếp tục.

Bên cạnh đó là tình trạng phong tỏa kéo dài của eo biển Hormuz. Trong những ngày qua, chỉ có các tàu chở dầu liên quan đến Iran và hai tàu chở hàng rời — được cho là thuộc sở hữu Trung Quốc — được ghi nhận đi qua khu vực này.

Việc đóng tuyến đường này trên thực tế đã khiến sản lượng khai thác của Iraq giảm xuống còn khoảng 1,7–1,8 triệu thùng/ngày, so với khoảng 4,3 triệu thùng/ngày trước khi xung đột nổ ra, theo những người am hiểu vấn đề.

Trong khi đó, Saudi Arabia đang chuyển lượng dầu thô chưa từng có sang bờ Biển Đỏ. Dữ liệu theo dõi tàu do Bloomberg tổng hợp cho thấy các chuyến xuất khẩu từ các cảng phía tây của nước này đã tăng lên khoảng 2,3 triệu thùng/ngày từ đầu tháng đến nay. Mặc dù con số này cao hơn khoảng 50% so với bất kỳ tháng nào kể từ cuối năm 2016, nó vẫn thấp hơn nhiều so với khoảng 6 triệu thùng/ngày mà nước này đã xuất khẩu từ Vịnh Ba Tư trong những tháng gần đây.

Sự hỗn loạn sẽ còn kéo dài trong bao lâu?

Mỹ đã cam kết tăng cường bảo vệ tài chính và có thể cung cấp hộ tống quân sự, đồng thời thông báo hôm thứ Sáu rằng sẽ triển khai chương trình tái bảo hiểm hàng hải cho khu vực Vịnh Ba Tư. Theo một tuyên bố, cơ chế này sẽ bảo hiểm tổn thất lên tới khoảng 20 tỷ USD “trên cơ sở luân phiên”.

Hôm Chủ nhật, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho biết thị trường dầu hiện đang phản ánh một mức “phụ phí do lo ngại” và mức này sẽ không kéo dài. Ông nói trên chương trình State of the Union của CNN rằng cuộc chiến chỉ gây gián đoạn tạm thời đối với thị trường và lưu thông tàu, và trong kịch bản xấu nhất, thời gian để tình hình trở lại bình thường sẽ tính bằng vài tuần chứ không phải vài tháng.

Tuy nhiên, đối với các chủ tàu và bên thuê tàu hoạt động trong khu vực, chi phí bảo hiểm không phải là mối lo lớn nhất khiến lưu thông bị đình trệ. Thay vào đó, họ lo ngại về sự an toàn của tàu và thủy thủ đoàn, và cho biết cần có hộ tống hải quân đầy đủ — tương tự chiến dịch Operation Prosperity Guardian, liên minh nhằm bảo vệ hoạt động vận tải ở Biển Đỏ — hoặc tốt hơn là chấm dứt các hành động thù địch.

Các biện pháp khác của Mỹ nhằm hạn chế đà tăng của giá dầu bao gồm cho phép Ấn Độ tiếp cận nguồn dầu Nga hiện đang được lưu trữ nổi trong khu vực. Washington cũng đã đề cập khả năng sử dụng kho dự trữ dầu chiến lược hoặc thậm chí can thiệp vào thị trường hợp đồng tương lai — mặc dù các quan chức sau đó đã giảm nhẹ những ý tưởng này, trong khi ông Trump gạt bỏ lo ngại về lạm phát ngay cả khi giá xăng tại Mỹ tăng mạnh.

“Đây chỉ là một đợt biến động,” ông nói hôm thứ Bảy. “Chúng tôi dự đoán giá dầu sẽ tăng, và đúng là sẽ tăng, nhưng chúng cũng sẽ giảm, và giảm rất nhanh.”

Châu Á — khu vực phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu và đặc biệt dựa vào Trung Đông — đang cảm nhận tác động rõ rệt nhất.

Tại Nhật Bản — nơi hơn 90% dầu thô nhập khẩu đến từ khu vực này — các nhà máy lọc dầu đang đề nghị được phép sử dụng kho dự trữ dầu quốc gia. Những nước khác, bao gồm Trung Quốc, đã hạn chế xuất khẩu nhiên liệu nhằm bảo toàn nguồn cung và kiểm soát giá trong nước. Hàn Quốc đang cân nhắc tái áp dụng trần giá dầu lần đầu tiên sau 30 năm, theo hãng thông tấn nhà nước Yonhap dẫn lời các quan chức chính phủ hôm Chủ nhật.

Trong khi đó tại Tây Bắc châu Âu, giá nhiên liệu máy bay đã tăng lên mức cao kỷ lục 1.528 USD/tấn — tương đương hơn 190 USD/thùng — vào thứ Năm, theo dữ liệu của General Index có từ năm 2008. Tác động đối với nhiên liệu hàng không đặc biệt mạnh vì khoảng một nửa lượng nhập khẩu của Liên minh châu Âu thường đi qua eo biển Hormuz.

Các nhà phân tích tại ING Groep NV cho rằng kịch bản cơ sở hiện nay là gián đoạn kéo dài bốn tuần — hai tuần gián đoạn hoàn toàn và hai tuần ở mức 50% — theo Warren Patterson, trưởng bộ phận chiến lược hàng hóa của ngân hàng tại Singapore.

“Kịch bản này không nhất thiết đồng nghĩa với việc xung đột sẽ hoàn toàn chấm dứt trong khoảng thời gian đó,” ông nói. “Nhưng nếu các cuộc tấn công của Mỹ và Israel làm suy giảm khả năng của Iran trong việc tấn công tàu và duy trì việc phong tỏa eo biển Hormuz, chúng ta có thể thấy dòng chảy bắt đầu trở lại bình thường.”

Kịch bản nghiêm trọng nhất của ngân hàng là sự gián đoạn hoàn toàn kéo dài ba tháng đối với dòng chảy dầu và khí tự nhiên hóa lỏng. Trong trường hợp đó, giá dầu có khả năng tăng lên mức kỷ lục trong suốt quý II, các nhà phân tích của ngân hàng viết trong một báo cáo.