Áp lực thanh khoản và lãi suất có thể kích hoạt làn sóng hạ đòn bẩy mới trên TTCK

Tại phân tích mới đây, SGI Capital cho rằng xung đột tại Iran lan rộng ra khu vực Trung Đông đã tác động mạnh tới thị trường hàng hóa và tài sản toàn cầu, đặc biệt thông qua đà tăng mạnh của giá dầu. Nguy cơ gián đoạn khoảng 20% nguồn cung dầu thế giới đã đẩy giá dầu lên vùng 100 USD/thùng.

Theo tính toán, cứ mỗi 10% giá dầu tăng có thể khiến lạm phát tăng thêm khoảng 0,3% và làm giảm tăng trưởng GDP từ 0,3–0,7% tại nhiều nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu năng lượng. Trong bối cảnh đó, các thị trường chứng khoán mới nổi vốn nhạy cảm với biến động của đồng USD, lạm phát và triển vọng tăng trưởng đã phản ứng tiêu cực. Một số thị trường như Hàn Quốc, Thái Lan hay Đài Loan (Trung Quốc) đã giảm khoảng 10–20% so với đỉnh.

Nếu căng thẳng địa chính trị chỉ kéo dài trong thời gian ngắn và OPEC+ tăng sản lượng, cú sốc giá dầu có thể dịu dần về cuối năm. Ngược lại, kịch bản xung đột lan rộng có thể làm gián đoạn nguồn cung dầu mỏ và nhiều loại hàng hóa thiết yếu, khiến dòng vốn rút khỏi các tài sản rủi ro, trong đó có thị trường chứng khoán mới nổi.

Thanh khoản ngân hàng và áp lực lãi suất gia tăng

Đối với Việt Nam, thanh khoản hệ thống ngân hàng chưa cải thiện nhiều sau Tết khi việc huy động vốn vẫn khó khăn. Các ngân hàng phải tăng vay mượn trên thị trường liên ngân hàng và phụ thuộc vào nguồn hỗ trợ từ Ngân hàng Nhà nước thông qua OMO và SWAP.

Lãi suất liên ngân hàng duy trì quanh 7% ở các kỳ hạn dài hơn một tuần đã gây sức ép lên lãi suất huy động và lợi suất trái phiếu. Lợi suất trái phiếu Chính phủ Việt Nam kỳ hạn 10 năm đã tăng lên khoảng 4,3%, lần đầu tiên sau gần hai năm vượt lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ cùng kỳ hạn.

Một chỉ số khác phản ánh tình trạng căng thẳng là tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR thuần), đã tăng từ khoảng 85% lên hơn 110% trong vòng 10 năm. Quy mô vay trên thị trường liên ngân hàng hiện chiếm hơn 15% tổng huy động toàn hệ thống và vượt 30% tại nhiều ngân hàng thương mại cổ phần quy mô nhỏ và trung bình.

Khối lượng giao dịch trên thị trường liên ngân hàng cũng tăng mạnh, đạt khoảng 800.000–1,1 triệu tỷ đồng mỗi ngày, cao gấp nhiều lần so với vài năm trước. Ngân hàng Nhà nước gần đây liên tục sử dụng gần hết dư địa OMO và mở thêm kênh SWAP ngoại tệ để hỗ trợ thanh khoản.

Theo nhà quản lý quỹ, sự phụ thuộc lớn vào tín dụng bất động sản trong khi giao dịch thị trường này suy giảm đã làm chậm vòng quay tiền và gây sức ép thanh khoản tại một số ngân hàng. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông gây áp lực lên tỷ giá và lạm phát, dư địa hỗ trợ từ chính sách tiền tệ có thể bị hạn chế, khiến xu hướng lãi suất tăng còn kéo dài.

Áp lực mới với doanh nghiệp và thị trường tài sản

Một yếu tố khác được đề cập là chính sách thuế quan của Mỹ. Trong ngắn hạn, doanh nghiệp Việt Nam đang được hưởng lợi khi mức thuế tạm thời giảm và thu hẹp chênh lệch với các nước ASEAN. Tuy nhiên, xuất siêu sang Mỹ tăng mạnh trong khi nhập khẩu từ Trung Quốc cũng tăng tương ứng có thể khiến Việt Nam đối mặt với rủi ro bị xem xét về hoạt động chuyển tải hàng hóa.

Các ngành có tỷ lệ nhập khẩu đầu vào cao được đánh giá sẽ chịu rủi ro lớn hơn nếu chính sách thuế thay đổi. Tác động lần này có thể ít gây hoảng loạn trên thị trường tài chính, nhưng ảnh hưởng thực tế lên tỷ giá, dòng vốn FDI và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp xuất khẩu sẽ rõ ràng hơn.

SGI Capital nhận định kinh tế Việt Nam đang bước vào giai đoạn căng thẳng thanh khoản và lãi suất của cuối chu kỳ nới lỏng tín dụng, có phần tương tự giai đoạn năm 2022. Quy mô vay nợ trên thị trường chứng khoán và bất động sản hiện cao hơn nhiều so với trước.

Trong bối cảnh lãi suất tăng và chi phí đầu vào biến động do bất ổn địa chính trị, môi trường đầu tư có thể kém thuận lợi trong ngắn hạn. Tuy vậy, quá trình hạ đòn bẩy nếu diễn ra sẽ đưa định giá tài sản về vùng chiết khấu an toàn hơn, mở ra cơ hội cho cả hoạt động giao dịch và đầu tư dài hạn khi thị trường ổn định trở lại.

Về phần The Ballad Fund (TBLF) do SGI Capital quản lý, quỹ vẫn giữ tỷ trọng tiền mặt cao tại cuối tháng 2, đạt 74,7%. Trong tháng 2, quỹ đã bán ra VNM của ngành sữa, ngược lại mua vào VHC (thuỷ sản), DRI (cao su).