Vì sao cổ phiếu rẻ chưa chắc là cơ hội đầu tư?

Tại Data Talk | The Catalyst số mới nhất, các chuyên gia cho rằng thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào giai đoạn phân hóa mạnh. VN-Index vẫn tăng, nhưng mức tăng của chỉ số không phản ánh đầy đủ trải nghiệm của phần lớn nhà đầu tư, nhất là khi nhiều danh mục không nắm giữ các cổ phiếu dẫn dắt vẫn ghi nhận hiệu suất thấp.

VN-Index tăng không đồng nghĩa nhà đầu tư có lãi

Ông Nguyễn Anh Khoa, Giám đốc Phân tích Chứng khoán Agribank, cho rằng thị trường hiện vận động theo mô hình chữ “K”. Một số cổ phiếu tăng rất mạnh và được đẩy lên phía trên của chữ “K”, trong khi nhiều cổ phiếu khác tiếp tục đi xuống. Vì vậy, câu chuyện của năm nay khó có thể nhìn đơn thuần qua VN-Index, mà cần đi sâu vào từng cổ phiếu cụ thể.

Theo ông Khoa, thanh khoản cũng phản ánh rõ trạng thái thận trọng của thị trường. Trong vài tháng gần đây, thanh khoản suy giảm mạnh. Tính bình quân từ đầu năm đến nay, giá trị giao dịch có xu hướng thấp hơn mức bình quân của năm ngoái, dù vẫn tăng nếu so với cùng kỳ.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Thành Trung, Nhà sáng lập và CEO FinSuccess, cho rằng giá cổ phiếu cũng đang vận động theo mô hình chữ “K”. Nếu xét về vốn hóa và diễn biến chung, VN-Index từ đầu năm đến nay tăng khoảng 3 - 4%. Tuy nhiên, với nhiều nhà đầu tư, nếu danh mục không có nhóm Vingroup hoặc các cổ phiếu tăng mạnh ngoài thị trường, hiệu suất đầu tư lại rất thấp.

Điều này cho thấy thị trường năm nay khác nhiều so với các giai đoạn trước. Dù kết quả kinh doanh của không ít doanh nghiệp vẫn duy trì tăng trưởng tích cực, giá cổ phiếu lại chưa phản ánh tương ứng.

Trong khi đó, những cổ phiếu tăng mạnh từ đầu năm đến nay phần lớn không đến từ yếu tố cơ bản, mà chủ yếu xuất phát từ các thông tin liên quan đến cổ đông hoặc những yếu tố mang tính chất xúc tác.

Nói cách khác, bức tranh chung của thị trường là VN-Index vẫn tăng, nhưng số đông cổ phiếu không tăng, thậm chí nhiều danh mục còn giảm. Đây cũng là lý do khiến nhiều nhà đầu tư có cảm giác “mua cổ phiếu nào cũng khó có lãi”, dù chỉ số chung vẫn đi lên.

Cổ phiếu rẻ chưa chắc là cơ hội đầu tư

Một vấn đề được đặt ra là vì sao nhiều doanh nghiệp có định giá hấp dẫn, kết quả kinh doanh khả quan và được các công ty chứng khoán dự báo tăng trưởng tích cực, nhưng giá cổ phiếu vẫn chưa thực sự tạo ra lợi nhuận cho nhà đầu tư.

Theo ông Khoa, nguyên nhân chính nằm ở dòng tiền. Việt Nam đã trải qua 4 - 5 năm duy trì mặt bằng lãi suất thấp, cùng với chính sách tiền tệ hỗ trợ nền kinh tế. Tuy nhiên, xu hướng này đang có dấu hiệu đảo ngược. Khi lãi suất nhích lên, dòng tiền tham gia thị trường chứng khoán cũng yếu đi.

Trong bối cảnh đó, cổ phiếu rẻ chưa chắc đã hút được dòng tiền ngay. Chỉ khi dòng tiền quay trở lại, nhà đầu tư mới bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến các cơ hội có định giá thấp.

Hiện nay, những cổ phiếu ở vùng giá rẻ nếu có dòng tiền tham gia thì chủ yếu đến từ các quỹ đầu tư dài hạn. Trong khi đó, phần lớn nhà đầu tư trên thị trường vẫn là nhà đầu tư cá nhân và không có xu hướng nắm giữ quá dài hạn, nên rất dễ rơi vào trạng thái bị kẹp vốn.

Áp lực còn đến từ dòng tiền khối ngoại. Từ đầu năm đến nay, nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng hơn 80.000 tỷ đồng. Khi lực bán vẫn lớn và chưa có dấu hiệu kết thúc, việc đánh giá một cổ phiếu là rẻ có thể khiến nhà đầu tư rơi vào “bẫy giá trị”, tức cổ phiếu đã rẻ nhưng vẫn có thể tiếp tục rẻ hơn.

Theo ông Khoa, nếu so với lịch sử của chính cổ phiếu đó, các chỉ tiêu định giá có thể đang ở vùng thấp. Tuy nhiên, trong bối cảnh mặt bằng lãi suất cao hơn giai đoạn trước và thị trường liên tục chịu áp lực bán ròng, việc đánh giá cổ phiếu rẻ không thể chỉ dựa trên các chỉ số định giá. Nhà đầu tư cần nhìn vào nội tại doanh nghiệp, đồng thời chiết khấu dòng tiền trong bối cảnh vĩ mô của từng giai đoạn.

Do đó, điểm nghẽn hiện nay không chỉ nằm ở định giá. Dù nhiều doanh nghiệp có kết quả kinh doanh tích cực và triển vọng lợi nhuận khả quan, thị trường vẫn cần thêm các yếu tố xúc tác để dòng tiền quay lại.

Khi áp lực bán ròng giảm bớt, rủi ro trước mắt được giải tỏa và tâm lý nhà đầu tư bớt thận trọng, những cổ phiếu đang bị định giá thấp mới có cơ hội phản ánh rõ hơn giá trị nội tại.

Bổ sung thêm, ông Trung cho rằng cổ phiếu rẻ chưa chắc đã thực sự rẻ nếu các yếu tố thị trường chưa ủng hộ. Chỉ khi biên an toàn đủ lớn, nhà đầu tư mới sẵn sàng giải ngân. Nếu tham gia thị trường từ tháng 8/2025, VN-Index hiện cũng chỉ quanh vùng tương đương.

Tuy nhiên, trong cùng giai đoạn, nhiều cổ phiếu lớn đã tăng khoảng 70 - 80%, đồng nghĩa vẫn còn nhiều cổ phiếu giảm khá sâu so với mặt bằng chung của thị trường.

Trong ngắn hạn, dòng tiền thường đóng vai trò quyết định. Khi dòng tiền vào thị trường, giá cổ phiếu có thể tăng, dù yếu tố cơ bản của doanh nghiệp chưa thay đổi quá nhiều. Ngược lại, khi dòng tiền yếu, cổ phiếu có định giá hấp dẫn cũng khó tăng giá ngay.

Dòng tiền bị hút sang tiết kiệm, bất động sản và vàng

Theo ông Trung, có thể nhìn dòng tiền trên thị trường chứng khoán qua hai nhóm: nhà đầu tư nước ngoài và nhà đầu tư trong nước.

Với khối ngoại, thống kê giao dịch tại Việt Nam cho thấy riêng từ đầu năm đến nay, con số bán ròng ở mức kỷ lục, khoảng 3 - 4 tỷ USD.

Hầu như phiên nào thị trường cũng ghi nhận hoạt động bán của khối ngoại. Áp lực này khiến giá cổ phiếu tiếp tục chịu tác động nếu dòng tiền trong nước không đủ sức hấp thụ.

Trong khi đó, dòng tiền trong nước lại phải lựa chọn giữa nhiều kênh đầu tư. Chứng khoán đang cạnh tranh trực tiếp với tiết kiệm, bất động sản và vàng.

Với kênh tiết kiệm, ông Trung cho biết một số nhà đầu tư cho rằng gửi tiết kiệm với lãi suất khoảng 9%/năm tạo cảm giác an tâm hơn. Ngược lại, nếu mua cổ phiếu, chỉ sau một tuần nhà đầu tư đã có thể chịu lỗ.

Theo thống kê của WiGroup, lãi suất tiền gửi hiện cao hơn so với giai đoạn trước, khiến kênh tiết kiệm trở nên hấp dẫn hơn và hút bớt dòng tiền khỏi chứng khoán.

Bất động sản cũng là kênh có quy mô dòng tiền lớn và cạnh tranh trực tiếp với chứng khoán. Tại cả miền Bắc và miền Nam, nhiều dự án của các chủ đầu tư lớn đang được mở bán.

Ở TP HCM, các khu vực như Cần Giờ hay Hóc Môn xuất hiện những dự án quy mô hàng chục ha. Với giá trị giao dịch lớn, bất động sản có thể kéo một phần dòng tiền rời khỏi thị trường cổ phiếu.

Ngoài ra, vàng cũng thu hút mạnh sự chú ý của nhà đầu tư. Từ khoảng tháng 3/2026 đến nay, giá vàng tăng mạnh, khiến nhiều người chuyển một phần dòng tiền sang kênh này.

Nhìn chung, thanh khoản chứng khoán đang chịu áp lực từ cả hai phía: khối ngoại bán ròng kéo dài và dòng tiền trong nước bị cạnh tranh bởi các kênh đầu tư khác. Đây là lý do khiến thị trường dù vẫn có cơ hội ở từng cổ phiếu, nhưng chưa dễ tạo ra một mặt bằng tăng giá rộng.

Gần đây, có những phiên giá trị giao dịch chỉ dưới 10.000 tỷ đồng, mức thấp nhất kể từ thời kỳ COVID-19.

Trong bối cảnh đó, các chuyên gia cho rằng nhà đầu tư cần thận trọng hơn khi đánh giá cơ hội. Cổ phiếu rẻ và doanh nghiệp tốt vẫn là nền tảng quan trọng, nhưng để giá cổ phiếu thực sự đi lên, thị trường cần thêm dòng tiền, chất xúc tác rõ ràng và sự cải thiện về tâm lý.