Dòng tiền ngoại bất ngờ trở lại TTCK, ai đã mua vào?

Theo báo cáo chiến lược thị trường mới đây của MBS Research, từ đầu năm đến 4/8, nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng khoảng 92.280 tỷ đồng, tương đương 3,54 tỷ USD. Hoạt động bán ròng diễn ra trong hầu hết 7 tháng đầu năm.

Tuy nhiên, trạng thái dòng vốn bắt đầu thay đổi từ cuối tháng 7, sau khi thị trường trải qua hai tháng điều chỉnh liên tiếp và mặt bằng giá nhiều cổ phiếu giảm mạnh so với vùng đỉnh.

Số liệu từ báo cáo cho thấy trong 6 phiên từ 28/7 đến 4/8, khối ngoại mua ròng qua khớp lệnh gần 3.400 tỷ đồng trên HOSE. Riêng ngày 28/7, giá trị mua ròng qua khớp lệnh đạt 922 tỷ đồng, dù tổng giá trị giao dịch ròng của nhà đầu tư nước ngoài trong phiên vẫn âm gần 1.980 tỷ đồng.

Lực mua tập trung vào nhiều cổ phiếu vốn hóa lớn. Báo cáo đề cập FPT, VIC, HPG cùng một số bluechip khác.

Một điểm được nhóm phân tích đặt ra là sự lệch pha giữa hoạt động mua qua khớp lệnh và dòng vốn ETF. Từ 28/7 đến 4/8, các ETF chỉ ghi nhận dòng vốn vào ròng khoảng 0,12 triệu USD, thấp hơn đáng kể so với quy mô mua ròng của khối ngoại trên thị trường cơ sở.

Từ diễn biến này, MBS Research cho rằng “dấu chân” của dòng vốn Participatory Notes (P-Notes) có thể đang xuất hiện trở lại.

Dòng vốn ẩn danh sau những lệnh mua bluechip?

P-Notes là chứng chỉ do các tổ chức tài chính quốc tế phát hành, cho phép nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận cổ phiếu tại thị trường cơ sở thông qua tổ chức phát hành.

Theo báo cáo, loại hình này có đặc điểm là tính ẩn danh cao, tốc độ giải ngân nhanh và thường ưu tiên các cổ phiếu bluechip có vốn hóa lớn, thanh khoản cao và ảnh hưởng đáng kể đến chỉ số.

Chính đặc điểm ẩn danh khiến danh tính của nhà đầu tư đứng sau dòng tiền không thể được xác định trực tiếp. Việc nhận diện P-Notes trong báo cáo chủ yếu dựa trên đặc điểm giao dịch và sự tương đồng với những giai đoạn từng xuất hiện trước đây.

Thống kê 10 năm được MBS Research đưa ra cho thấy những giai đoạn có dấu hiệu dòng vốn này tham gia thường xuất hiện khi thị trường đang yếu hoặc vừa tạo đáy, sau đó tiền ngoại tập trung vào nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn.

Tháng 5/2016, quy mô mua ròng của nhà đầu tư nước ngoài được thống kê khoảng 1.000 tỷ đồng trong giai đoạn VN-Index tăng 9–10%. Cuối năm 2018 đến đầu 2019, giá trị mua ròng lên khoảng 16.500 tỷ đồng, đi cùng mức tăng 13–14% của chỉ số.

Đến cuối năm 2022, dòng vốn ngoại mua ròng khoảng 19.000 tỷ đồng trong giai đoạn VN-Index tăng 20–23,6%. Tháng 7/2025, con số này đạt khoảng 13.200 tỷ đồng, còn chỉ số tăng gần 9%.

Ở giai đoạn từ cuối tháng 7 năm nay, báo cáo thống kê quy mô mua ròng khoảng 3.900 tỷ đồng, trong khi VN-Index tăng 6,1%. Bên cạnh FPT, VIC, HPG, thì PNJ, VCB và MSN cũng nằm trong nhóm cổ phiếu được đề cập.

Dù vậy, nhà đầu tư cần lưu ý dòng vốn P-Notes thường mang tính đầu cơ và có khả năng đảo chiều nhanh. Những đợt mua mạnh trong quá khứ thường kéo dài khoảng 1,5–2 tháng, nhưng khi rút vốn, áp lực bán có thể tập trung vào chính các cổ phiếu từng được gom mạnh.

Theo thống kê, thị trường từng xuất hiện các nhịp rung lắc hoặc điều chỉnh khoảng 7–10% khi dòng vốn này suy yếu.

Vì vậy, P-Notes được MBS nhìn nhận là yếu tố có thể hỗ trợ thanh khoản và tâm lý thị trường trong ngắn hạn, thay vì một nguồn vốn mang tính dài hạn.